Գավազան (Տաթևի վանք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գավազան
Տաթևի Ճոճվող սյունը.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակմշակութային արժեք և pier?
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՏեղագրությունՏաթև
Մասն էՏաթևի վանք
Ժառանգության կարգավիճակմշակութային հուշարձան Հայաստանում
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադրված906

Գավազան, Տաթևի վանքի տարածքում գտնվող ճոճվող (օրորվող) սյուն՝ վերևում դրված խաչքար-կողմնացույց[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գավազանը կառուցվել է 904-905 թվականներին, եպիսկոպոսի նստավայրի հարևանությամբ՝ Սուրբ Պողոս-Պետրոս (սուրբ առաքյալներ Պողոս և Պետրոս) եկեղեցու հարավային պատի դիմաց: Տաթևի սյունը ճարտարապետական ձոն է Սուրբ Երրորդության: Ութանիստ քարե սյունը հենվում է ութանիստ եկեղեցական պատվանդանի վրա: Ճարտարապետներին հաջողվել է ոսկերչական ճշգրտությամբ հաշվարկել բուն հուշարձանի ծանրության և դրա ծավալների միջև համապատասխանության պարամետրերը, ինչը ապահովում է սյան կայուն ուղղահայաց դիրքը: Միևնույն ժամանակ, այն տեղադրված է ծղխնիների վրա և ունակ է օրորվել: Այդ իսկ պատճառով էլ այն կոչվում է «օրորվող հենարան» կամ «կենդանի գավազան»: Գոյություն ունի այս ինժեներական լուծման երկու տարբերակ: Դրանցից մեկը գիտական է. սյունը սկսում էր շարժվել նույնիսկ ամենաթույլ երկրաշարժի ժամանակ՝ նախազգուշացնելով վանականներին և տեղի բնակիչներին աղետի մասին: Մեկ այլ վարկածի համաձայն այն կառուցվել է պաշտպանողական նկատառումներից ելնելով. զինված մարդկանց մոտենալու հետ հողը սկսում էր ցնցվել, և այդ ժամանակ սյունը պտտվում էր: Ըստ լեգենդի՝ Գավազանը սարսափեցրել է սելջուկ մարտիկներին, որոնք «սատանայական սյունից» վախեցած նետվել են ձորը: Գավազանը ինժեներական արվեստի եզակի աշխատանք է, որը վկայում է Տաթևի ճարտարապետների նորարարական մշակույթի և մտքի թռիչքի մասին[2]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայկական Հանրագիտարան»։ encyclopedia.am։ Վերցված է 2020-08-14 
  2. «Տաթևի վանք»։ matyan.am։ Վերցված է 2020-08-14 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]