Չինական այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
«Ռադիկալ 52», և դրա սինվոլներով օգտագործումը

Չինական այբուբենը (Չինարեն), anhören ) իրենից ներկայացնում է չինական գրության պատկերային համակարգ։ Չինական սինվոլները լայնորեն օգտագործվում են նաև ճապոներեն գրության մեջ, որտեղ անվանվում են «Կանջի», Կորեերենի մեջ` «Հանջա»։ Նախկինում գործածվել են նաև վիետնամերենի մեջ` «Չժու հան»։ Այս սինվոլների քանակը, 1994թ.-ի տվյալներով հասնում է 87.000-ի։ Դրանց 85 տոկոսը այսօր գործածությունից դուրս են և հանդիպում են միայն դասական գրականության մեջ։

Նախապատմություն[խմբագրել]

Չինական գրական համակարգի տարիքը մշտապես ճշգրտվում է։ 1962 թվականին Հուանհե գետի վրա ձևավորված Ցզյախու նեոլիթյան քաղաքակրթության պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են գրություններ կրիայի պատյանի վրա, որոնք իրենց ինքնությամբ հիշեցնում են չինական հիերոգլիֆներ։ Պիկտոգրամմաները թվագրվում են մ.թ.ա. VI հազարամյակին, որոնք ավելի հին են, քան շումերական գիրը։ [1] Ավելի վաղ հայտնի Տան Լանը, ով չինական գրի հետազոտող էր, առաջադրեց մի վարկած, ըստ որի չինական հիերոգլիֆային համակարգը ստեղծվել է 4-5 հազարամյակ առաջ։[2][3]

Պատմություն[խմբագրել]

Ավանդույթի համաձայն, հիերոգլիֆները ստեղծեց Ցան Ցզեն, պալատական պատմաբանը դիցաբանական իմպերատորի ` Խուան Դիի:Դրանից առաջ չինացիները օգտվում էին հանգուցագիր նամակներից:

Հին չինական գռարումները արվում էին կրիայի պատյանի վրա:

Ցզյահուի` Պեյլիգանի քաղաքակրթության նեոլիթյան գիրը (մոտ մ.թ.ա. 6600 թվական) արտաքինից հիշեցնում է ժամանակակից չինական հիերոգլիֆները, սակայն նմանությունը խաբուսիկ է, քանզի ժամանակակից չինական հիերոգլիֆների վաղնջական նմուշներն այլ տեսք են ունեցել։ Սկզբնական կապ Ցզյահուի գրերի և հին չինական հիերոգլիֆների միջև չկա. առավել հավանական է, որ այն պարզապես գրային մի ճյուղ էր, կամ էլ ընդհանրապես գիր չէր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Самые древние письмена давали прямую связь с небесами — Грани. Ру
  2. Тан Лань, Чжунго вэньцзы сюэ (Учение о китайском письме), Шанхай, 1981, с. 63-66.
  3. Софронов М. В., Китайское языкознание в 50-80-хх гг.// Новое в зарубежной лингвистике, вып. XXII, Языкознание в Китае, М., 1989.