Ֆրիդրիխ Վյոլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրիդրիխ Վյոլեր
Friedrich Wöhler
Friedrich Wöhler Litho.jpg
Ծնվել էհուլիսի 31, 1800(1800-07-31)[1][2][3][4]
Eschersheim, Ֆրանկֆուրտ, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
Մահացել էսեպտեմբերի 23, 1882(1882-09-23)[1][2][3][4] (82 տարեկանում)
Գյոթինգեն, Գերմանական կայսրություն[5]
ԳերեզմանԳյոտինգենի քաղաքի գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունBanner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
Flag of Prussia (1892-1918).svg Պրուսիայի թագավորություն
Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Մասնագիտությունքիմիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և կենսաքիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Գյոթինգենի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Ազգային բժշկական ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա և Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատերՄարբուրգի համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան[1]
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[6]
Գիտական ղեկավարԼեոպոլդ Գմելին[7] և Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս
Եղել է գիտական ղեկավարԱդոլֆ Վիլհելմ Հերման Կոլբե, Georg Ludwig Carius?[8], Կառլ Շմիդտ[9], Georg Städeler?[10], Wilhelm Kühne?[11] և Heinrich Limpricht?
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[12] Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Քոթենիուսի մեդալ Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Friedrich Wöhler Վիքիպահեստում


Ֆրիդրիխ Վյոլեր (գերմ.՝ Friedrich Wöhler, 1800 - 1882), գերմանացի քիմիկոս, ժամանակակից օրգանական քիմիայի հիմնադիրներից։ Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան թղթակից անդամ (1853

Ավարտել է Հայդելբերգի համալսարանի բժշկական ֆակակուլտետը (1823)։ Աշակերտել է Լ․ Դմելինին և Ի․ Բերցելիուսին։ Կասելի տեխնիկական դպրոցի (1831) և Գյոտինգենի համալսարանի (1836) պրոֆեսոր։ Հայտնաբերել է ցիանական թթուն (1822 թ.), սինթեզել ցիանի յոդիդը և սնդիկի թիոցիանատը (1823)։ Վյելեր առաջինն (1824) անօրգանական նյութերից ստացավ անգույն բյուրեղական օրգանական նյութ։ Ավելի ուշ (1828 թ.) պարզվեց, որ այդ ստացվածը միզանյութն էր։ Լիրիխի հետ պարզեց բենզոյական թթվի բաղադրությունը, հայտնաբերեց բենզոիլ ռադիկալը, ստացավ երկեթիլտելուրը (1840 թ.) և հիդրոքինոնը (1844 թ.), հետազոտեց միզաթթուն, նրա ածանցյալները (1838) և օպիումի ալկալոիդները (1844)։ Վյոլերի աշխատանքները նպաստեցին օրգանական քիմիայի, որպես գիտության, ստեղծմանը և զարգացմանը։ Կարեոր են նաե անօրգանական քիմիայի բնագավառում Վյոլերի կատարած աշխատանքները, ալյումինի (նրա քլորիդից և կալիումից, 1827), բերիլիումի և իտրիումի (նման ճանապարհով, 1828), ֆոսֆորի (կալցիումի ֆոսֆատի, ածխի և կավահողի փոխազդեցությամբ, 1829 թ.), սիլիցիումի և տիտանի նիտրիդների (1856 - 1858), կալցիումի կարբիդի և նրանից ացետիլենի (1862) ստացումը։ Վյոլերը ստեղծեց խոշոր գիտական դպրոց։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118634488 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  4. 4,0 4,1 KNAW Past Members
  5. Вёлер Фридрих // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  9. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  10. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  11. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  12. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 480 CC-BY-SA-icon-80x15.png