Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս
Jöns Jakob Berzelius
Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png
Ծնվել է օգոստոսի 20, 1779({{padleft:1779|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[1][2][3][4]
Väfversunda, Շվեդիա
Մահացել է օգոստոսի 7, 1848({{padleft:1848|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4] (68 տարեկանում)
Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն
Գերեզման Սոլնա գերեզմանատուն[5]
Քաղաքացիություն Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Ազգություն շվեդ
Մասնագիտություն քիմիկոս, ոչ գեղարվեստական գրող, համալսարանի պրոֆեսոր, բժիշկ և դեղագործ
Հաստատություն(ներ) Կորոլինգյան ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ քիմիա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էրֆուրտի կիրառական գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities և Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL
Ալմա մատեր Ուփսալայի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին շվեդերեն[6]
Գիտական ղեկավար Johan Afzelius
Եղել է գիտական ղեկավար Ֆրիդրիխ Վյոլեր և Nils Johan Berlin[7]
Հայտնի աշակերտներ Heinrich Rose, Lars Fredrik Svanberg և James Finlay Weir Johnston
Պարգևներ
Jöns Jacob Berzelius Վիքիպահեստում

Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս (շվեդ.՝ Jöns Jakob Berzelius, օգոստոսի 20, 1779({{padleft:1779|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[1][2][3][4], Väfversunda, Շվեդիա - օգոստոսի 7, 1848({{padleft:1848|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4], Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն), շվեդացի քիմիկոս և հանքաբան։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերցելիուսը 1808 թվականից՝ Ստոկհոլմի ԳԱ անդամ, (1810 թվականից եղել է նախագահ, 1818 թվականից եղել է անփոփոխ քարտուղար)։ 1820 թվականից՝ Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան պատվավոր անդամ[8]։ Բժշկության դոկտոր Ուփսալայի համալսարանում (1802), պրոֆեսոր՝ Ստոկհոլմի համալսարանում (1807) և բժշկավիրաբուժական ինստիտուտում (1800–18321807 թվականին Բերցելիուսը և շվեդացի գիտնական Վ․ Գիզինգերը, էլեկտրական հոսանքով քայքայելով աղերի ջրային լուծույթները, եզրակացրին, որ բոլոր աղերը բաղկացած են թթվից ու հիմքից և բոլոր քիմիական միացությունները աղերի նման ունեն երկակի բաղադրություն։ 1812–1819 թթ. Բերցելիուսը տվեց իր էլեկտրա–քիմիական տեսությունը։ Ըստ Բերցելիուսի, թթուներ կարող է առաջացնել միայն թթվածինը։ Նա թթուներ էր անվանում նրանց անհիդրիդները։ Հիմնավորել է ատոմիստական ուսմունքը՝ զարգացրել և ներդրել քիմիայում։ Բերցելիուսի տեսական հայացքների հիմքում ընկած է քիմիական խնամակցության էլեկտրական բնույթը։ 1810–1816 թթ. հետազոտելով քիմիական տարրերի օքսիդները՝ ցույց տվեց բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքի ճշտությունը։ Բերիլիուս կազմել է (1814) 41 քիմիական տարրերի ատոմական զանգվածների աղյուսակ և առաջարկել տարրերի նշանակման ժամանակակից եղանակը։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Afhandliger i fysik, kemi och mineralogi, bd 1—6, Stockh., 1806—18;
  • Lehrbuch der Chemie, 5 Aufl., Bdl—5, Lpz., 1847—56.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]