Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս
Jöns Jakob Berzelius
Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png
Ծնվել է օգոստոսի 20, 1779(1779-08-20)[1][2][3][4][5]
Q10718525?, Շվեդիա[2]
Մահացել է օգոստոսի 7, 1848(1848-08-07)[1][2][3][4][5] (68 տարեկանում)
Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն
Գերեզման Սոլնա գերեզմանատուն[6]
Քաղաքացիություն Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Ազգություն շվեդ
Մասնագիտություն քիմիկոս, ոչ գեղարվեստական գրող, համալսարանի պրոֆեսոր, բժիշկ և դեղագործ
Հաստատություն(ներ) Կորոլինգյան ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ քիմիա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էրֆուրտի կիրառական գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա և Royal Academy of Medicine of Belgium
Ալմա մատեր Ուփսալայի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին շվեդերեն[1]
Գիտական ղեկավար Johan Afzelius
Եղել է գիտական ղեկավար Ֆրիդրիխ Վյոլեր[7], Nils Johan Berlin[8], Heinrich Rose[9] և James Finlay Weir Johnston[10]
Հայտնի աշակերտներ Lars Fredrik Svanberg
Պարգևներ Կոպլիի մեդալ և Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան
Jöns Jacob Berzelius Վիքիպահեստում

Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս (շվեդ.՝ Jöns Jakob Berzelius, օգոստոսի 20, 1779(1779-08-20)[1][2][3][4][5], Q10718525?, Շվեդիա[2] - օգոստոսի 7, 1848(1848-08-07)[1][2][3][4][5], Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն), շվեդացի քիմիկոս և հանքաբան։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերցելիուսը 1808 թվականից՝ Ստոկհոլմի ԳԱ անդամ, (1810 թվականից եղել է նախագահ, 1818 թվականից եղել է անփոփոխ քարտուղար)։ 1820 թվականից՝ Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան պատվավոր անդամ[11]։ Բժշկության դոկտոր Ուփսալայի համալսարանում (1802 թ.), պրոֆեսոր՝ Ստոկհոլմի համալսարանում (1807 թ.) և բժշկավիրաբուժական ինստիտուտում (1800–1832 թթ.)։ 1807 թվականին Բերցելիուսը և շվեդացի գիտնական Վ․ Գիզինգերը, էլեկտրական հոսանքով քայքայելով աղերի ջրային լուծույթները, եզրակացրին, որ բոլոր աղերը բաղկացած են թթվից ու հիմքից և բոլոր քիմիական միացությունները աղերի նման ունեն երկակի բաղադրություն։ 1812–1819 թթ. Բերցելիուսը տվեց իր էլեկտրա–քիմիական տեսությունը։ Ըստ Բերցելիուսի, թթուներ կարող է առաջացնել միայն թթվածինը։ Նա թթուներ էր անվանում նրանց անհիդրիդները։ Հիմնավորել է ատոմիստական ուսմունքը՝ զարգացրել և ներդրել քիմիայում։ Բերցելիուսի տեսական հայացքների հիմքում ընկած է քիմիական խնամակցության էլեկտրական բնույթը։ 1810–1816 թթ. հետազոտելով քիմիական տարրերի օքսիդները՝ ցույց տվեց բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքի ճշտությունը։ Բերիլիուս կազմել է (1814 թ.) 41 քիմիական տարրերի ատոմական զանգվածների աղյուսակ և առաջարկել տարրերի նշանակման ժամանակակից եղանակը։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Afhandliger i fysik, kemi och mineralogi, bd 1—6, Stockh., 1806—18;
  • Lehrbuch der Chemie, 5 Aufl., Bdl—5, Lpz., 1847—56.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Jöns Jacob Berzelius — 1917.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  6. Jöns Jacob Berzelius
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Берлин, Нильс-Иоган // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз—Ефрон, 1892. — Т. IIIа. — С. 550.
  9. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  10. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  11. http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/BERTSELIUS_ENS_YAKOB.html