Ֆրանսուազա Ժիլո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանսուազա Ժիլո
ֆր.՝ Françoise Gilot
Françoise Gilot.jpg
Ի ծնեֆր.՝ Marie Françoise Gilot
Ծնվել էնոյեմբերի 26, 1921(1921-11-26)[1][2][3][4] (97 տարեկան)
ԾննդավայրՆյոյի սյուր Սեն
ՔաղաքացիությունFlag of France.svg Ֆրանսիա
Flag of the United States.svg ԱՄՆ[5]
ԿրթությունՓարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց, Քեմբրիջի համալսարան, Փարիզի համալսարան և University of London Institute in Paris?
Մասնագիտություննկարչուհի, պարուսույց և մոդել
ՈւսուցիչԺան Սուվերբի
ՊարգևներՊատվավոր լեգիոնի շքանշանի սպա Պատվո ազգային շքանշանի ասպետ Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր և Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
ԱնդամակցությունՊատաֆիզիկայի դպրոց
ԱմուսինLuc Simon? և Jonas Salk?
Համատեղ ապրողՊաբլո Պիկասո
ԶավակներՊալոմա Պիկասո և Claude Picasso?

Ֆրանսուազա Ժիլո (ֆր.՝ Marie Françoise Gilot, ծնվել է 1921 թվականի նոյեմբերի 26-ին), ֆրանսիացի նկարիչ, քննադատ և բեսթսելլեր գրքերի հեղինակ: 1973 թվականին Ժիլոն նշանակվել է Virginia Woolf Quarterly գիտական ամսագրի արվեստի բաժնի տնօրեն: 1976 թվականին նա դարձել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի Գեղեցիկ արվեստների բաժնի խորհրդի անդամ: Նա այնտեղ ամառային դասեր է անցկացրել ու կազմակերպչական պատասխանատվություններ է ստանձնել 1983 թվականից: 1980-1990-ական թվականներին նա նախագծել է հագուստներ, բեմական դեկորներ և դիմակներ Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանում, Նյու Յորքում[6]: 1990 թվականին պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով[7][8]: Նա նաև հայտնի է որպես Պաբլո Պիկասոյի սիրուհի և մուսա (1943-1953 թվականներ), ինչպես նաև` նրանց երկու երեխաների` Կլոդի ու Պալոմիայի մայր[6][9]: Ավելի ուշ նա ամուսնացել է ամերիկացի վիրուսաբան Ջոնաս Սոլքի հետ[7]:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժիլոն ծնվել է Նյոյի սյուր Սենում, Ֆրանսիայում, Էմիլ և Մադելին Ռենո-Ժիլոների ընտանիքում: Նրա հայրը գործարար էր և գյուղատնտես, իսկ մայրը` ջրանկարիչ: Նրա հայրը խիստ մարդ էր: Ժիլոն վաղ տարիքում սկսել է գրել ձախ ձեռքով, սակայն հայրը չորս տարեկանում ստիպել է նրան սովորել գրել աջ ձեռքով: Արդյունքում Ժիլոն սկսել է հավասարպես օգտագործել երկու ձեռքերը: Հինգ տարեկանում նա որոշել է նկարիչ դառնալ: Հաջորդ տարի նրա մայրը սկսում է նրա հետ աշխատել ջրաներկով ու հնդկական թանաքով: Այնուհետև Ժիլոյին վեց տարի ուսուցանում է նրա մոր ուսուցիչը` Մլե Մեժեն[10]: Քեմբրիջի համալսարանում և Փարիզի Բրիտանական ինստիտուտում սովորել է անգլիական գրականություն[10]: Իրավաբանություն սովորելու տարիներին Ժիլոն հաճախ էր բաց թողնում առավոտյան դասերը` ժամանակը տրամադրելով իր իրական ցանկությանը` արվեստին: Նա 1938 թվականին ավարտել է Սորբոնի համալսարանը` արվեստի բակալավրի աստիճանով և 1939 թվականին Քեմբրիջի համալսարանը` անգլերեն լեզվի մասնագետի աստիճանով[11] Ժիլոյի առաջին ցոցւահանդեսը եղել է 1943 թվականին, Փարիզում[12]:

Դպրոց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանսուազայի հայրը` Էմիլը, լավ կրթված մարդ է եղել և աշխատել է որպես քիմիական նյութերի արտադրող ու գյուղատնտես: Նա ցանկանում էր, որ իր աղջիկն իր պես լավ կրթություն ստանա ու Ֆրանսուազայի փոխարեն որոշել էր նրա հետագա կրթությունը: Ժիլոն տանը դասեր էր ստանում երիտասարդ տարիքից, և արդեն վեց տարեկանում նա շատ գիտելիք ուներ հունական դիցաբանությունից: 14 տարեկանում նա կարդում էր Էդգար Ալլան Պոյի, Շառլ Բոդլերի և Ալֆրեդ Ժարիի գրքերը[13]: Քանի դեռ Ժիլոյի հայրը երազում էր, որ նա դպրոց կհաճախի ու կդառնա գիտնական իրավաբան, աղջիկը ավելի հաճախ լինում էր եվրոպական թանգարաններում` տեսնելու ու գնահատելու վարպետների ստեղծագործությունները: Երբ Ժիլոն 17 տարեկան էր, նա հաճախում է Սորբոնի համալսարան և Փարիզի Բրիտանական ինստիտուտ` ստանալով բակալավրի դիպլոմ փիլիսոփայությունից[14]: Նա անգլիական գրականության մասնագետի դիպլոմն ստացել է Քեմբրիջի համալսարանից: 1939 թվականին Ժիլոյի հայրը դեռևս ցանկանում էր, որ նա ձեռք բերի միջազգային իրավաբանի մասնագիտություն: Պատերազմի վտանգի պատճառով Ժիլոյին ուղարկում են Ռեն` ընդունվելու իրավաբանության դպրոց: 19 տարեկանում նա դադարեցնում է իր ուսումն ու իր կյանքը նվիրում արվեստին: Նրան նկատում է նկարիչ Էնդրե Ռոսդան[15]: 1942 թվականին մի քանի անգամ իրավաբանության դպրոցից դուրս մնալուց ու հոր կողմից այնտեղ վերադարձվելուց հետո նա սովորում է այնտեղ երկրորդ տարին, հանձնում է իր գրավոր քննությունները, սակայն ձախողում է բանավորները[16]:

Պիկասո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

21 տարեկանում Ժիլոն հանդիպում է Պաբլո Պիկասոյին, ով այդ ժամանակ 61 տարեկան էր: Պիկասոն Ժիլոյին առաջին անգամ հանդիպել է 1943 թվականի գարնանը, ռեստորանում[15]: Նրա կինը` Դորա Մաարը, շատ վատ իրավիճակում է հայտնվում, երբ իմանում է, որ Պիկասոն փոխարինել իրեն ավելի երիտասարդ նկարչուհով: Պիկասոյի և Ժիլոյի հանդիպումից հետո նա տեղափոխվել է նկարչի մոտ ապրելու 1946 թվականին: Նրանք միասին ապրել են գրեթե 10 տարի, և այս տարիները պտտվել են արվեստի շուրջ: Պիկասոյի հին ընկերը` Մատիսը, ով հավանում էր Ժիլոյին, հայտարարում է, որ կպատկերի երիտասարդ կնոջ դիմանկարը` բաց կապույտ մարմնով ու կանաչ մազերով[17]: Որոշ ուսումնասիրողներ կարծում են, որ Ժիլոյի հարաբերությունները Պիկասոյի հետ ընդհատել են նրա` նկարչի կարիերան: Երբ Ժիլոն թողել է Պիկասոյին, նկարիչն արվեստի իր ճանաչած բոլոր գործակալներին պատվիրում է չհամագործակցել կնոջ հետ[18]: Պիկասոն ու Ժիլոն երբևէ ամուսնացած չեն եղել, սակայն նրանք երկու երեխա են ունեցել, ում Պիկասոն խոստացել է միշտ հոգ տանել[19]: Նրան որդին` Կլոդը, ծնվել է 1947 թվականին, իսկ աղջիկը` Պալոման` 1949 թվականին[15]: 10 տարվա համատեղ կյանքի ընթացքում Ժիլոն Փարիզում հաճախ է հալածանքների ենթարկվել ռուսական բալետի նախկին պարուհի, Պիկասոյի օրինական կնոջ` Օլգա Խոխլովայի կողմից[20][21]: Պիկասոն նույնպես նրան ֆիզիկապես ճնշել է[18]: Նրանց բաժանումից 10 տարի անց Ժիլոն գրել է «Կյանքը Պիկասոյի հետ»[22] գիրքը, որը շուրջ մեկ միլիոն օրինակով վաճառվել է տարբեր լեզուներով` չնայած դրա հրապարակումը կանխելու Պիկասոյի անհաջող փորձերին: Դրանից հետո Պիկասոն հրաժարվել է երբևէ տեսնել Կլոդին ու Պալոմային[22]: Գրքից ստացված ամբողջ եկամուտն օգտագործվել է օգնելու Կլոդին և Պալոմային հաղթելու Պիկասոյի օրինական ժառանգներ ճանաչվելու գործը[23]:

Ժիլոյի աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանսուազա Ժիլոն ներկայացվել է արվեստում վաղ հասակից իր մոր ու տատիկի կողմից: 5 տարեկան հասակում Ֆրանսուազան տատիկի կազմակերպած խնջույքի ժամանակ հետաքրրքվել է ներկաներից մեկով ու հարցրել է նրա ինքնությունը: Այդ մարդը նկարիչ Էմիլ Մաիրեն էր[24][25]: Ժիլոյի հայրը դառնում է նկարչի մտերիմ ընկերը, և Ֆրանսուազան հաճախ է այցելում նրան[13]: Վեց տարեկանում Ֆրանսուազայի մայրն սկսել է նրան նկարչության դասեր տալ: Նրա մայրը կարծում էր, որ նկարիչները շատ են կախված ռետիններից, այդ պատճառով նա սովորեցնում էր Ֆրանսուազային նկարել ջրաներկով ու հնդկական թանաքով: Երբ նա սխալվում էր, նա ստիպված էր իր սխալը ներգրավել աշխատանքի մեջ: 13 տարեկանում նա սկսում է աշխատել Մլե Մուժեի հետ. համագործակցությունը շարունակվել է 6 տարի[24]: 14 տարեկանում նա սկսել է աշխատել ճենապակու հետ և մեկ տարի անց սկսել է սովորել պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչ Ժակ Բորդելի մոտ[13]: 21 տարեկանում նա հանդիպել է Պիկասոյին: Չնայած Պիկասոն որպես կուբիստ նկարիչ ազդեցություն է ունեցել Ֆրանսուազա Ժիլոյի աշխատանքների վրա, նա զարգացրել է իր սեփական ոճը: Նա խուսափում էր սուր ծայրերից և անկյունային ձևերից, որ Պիկասոն երբեմն օգտագործել է: Փոխարենը, նա օգտագործել է բնական կերպարներ: Պատերազմի ժամանակ Ժիլոյի հայրը փորձել է փրկել տան ամենաարժեքավոր իրերը` տեղափոխելով դրանք, սակայն մեքենան ռմբակոծվել է, ինչի արդյուքնում ոչնչացել են Ժիլոյի գծանկարների ու ջրանկարների մեծ մասը[15]:

Ուշ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժիլոն ամուսնացել է նկարիչ Լուկ Սայմոնի հետ (16.07.1924-06.11.2011) 1955 թվականին[15]: Զույգը բաժանվել է 1962 թվականին: Նրանք ունեցել են մեկ աղջիկ, Աուրելին: 1969 թվականին Ժիլոն ծանոթացել է վիրուսաբան, պատվաստանյութերի առաջին հեղինակներից մեկի` Ժոնաս Սոլկի հետ[26] նրանց ընդհանուր ընկերոջ տանը, Կալիֆորնիայում: Ճարտարապետության հանդեպ նրանց ընդհանուր հետաքրքրվածությունը նրանց մտերմացրել է: Նրանք 1970 թվականին ամուսնացել են Փարիզում[27]: Նրանք ամուսնացած են եղել մինչև 1995 թվականը, Սոլկի մահը: Իր ամուսնության ընթացքում նա շարունակել է աշխատել Նյու Յորքում, Կալիֆորնիայում կամ Փարիզում և տարվա մի մասն առանձին է ապրել[25][28]: 2002 թվականից ապրիլից Ժիլոն ապրում է Նյու Յոքրում և Փարիզում, աշխատում է Կալիֆորնիայի Սոլկ ինստիտուտում և շարունակում է իր աշխատանքները ցուցադրել միջազգային ցուցահանդեսներում[26]: Վերջին ցուցադրություններից են եղել 2012 թվականի մայիսի ցուցահանդեսը Նյու Յորքի Գագոսյան պատկերասրահում[29] և 2011 և 2015 թվականների մայիսի ցուցադրությունը Նոր Օռլեանի Վինսենթ Ման պատկերասրահում:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Françoise Gilot and Carlton Lake, Life with Picasso, McGraw-Hill, 1964; Anchor Books/Doubleday, 1989, 978-0-385-26186-9
  • Françoise Gilot, Le regard et son Masque, Paris: Calmann-Lévy, 1975, 978-2-7021-0092-9 – focuses on her development as an artist.
  • Françoise Gilot, Interface: The Painter and the Mask, Press at California State University, Fresno, 1983
  • Barbara Haskell, Françoise Gilot: An Artist's Journey 1943-1987, California State Univ, 1987, 978-0-912201-12-2; Little, Brown, 1989.
  • Françoise Gilot, Matisse and Picasso: A Friendship in Art, Doubleday, 1990, 978-0-385-26044-2; New York: Anchor Books, 1992, 978-0-385-42241-3

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Françoise Gilot, Mel Yoakum, Françoise Gilot: monograph 1940-2000, Acatos, 2000, 978-2-940033-36-2

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. RKDartists
  2. Françoise Gilot — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. SNAC — 2010.
  4. Munzinger-Archiv — 1913.
  5. http://www.francoisegilot.com/bio80s.php
  6. 6,0 6,1 «1940s»։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-03-16-ին։ Վերցված է 2017-09-24 
  7. 7,0 7,1 «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-24-ին։ Վերցված է 2017-09-24 
  8. «Bio 1970s»։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-24-ին։ Վերցված է 2017-09-24 
  9. DODIE KAZANJIAN (2012-04-27)։ «Life After Picasso: Françoise Gilot»։ Vogue (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-03-16-ին։ Վերցված է 2017-09-24 
  10. 10,0 10,1 «Francoise Gilot Archives»։ Francoisegilot.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2 July 2014-ին։ Վերցված է 27 June 2014 
  11. «WIC Biography - Françoise Gilot»։ Wic.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-08-ին։ Վերցված է 2014-06-27 
  12. «Françoise Gilot»։ Bauerart.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-13-ին։ Վերցված է 2014-06-27 
  13. 13,0 13,1 13,2 Gilot, Françoise, Monograph 1940-2000. Lausanne: Sylvio Acatos, 2000
  14. "Françoise Gilot: Artist of the World." WIC Biography. «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-08-ին։ Վերցված է 2014-06-27 
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 Gilot, Francoise and Kunstsammlungen Chemnitz. Francoise Gilot: Painting – Malerei. Germany: Kerber Verlag, 2003.
  16. Gilot, Françoise. "The F. Gilot Archives." Françoise Gilot. «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-02-ին։ Վերցված է 2014-06-27 
  17. Hawley, Janet, 2011. "Pablo was the greatest love of my life ... I left before I was destroyed", Good Weekend, Sydney Morning Herald, 23 July, pp. 14.
  18. 18,0 18,1 Doyle Sady (2014-01-23)։ «Bertolucci Wasn't the First Man to Abuse a Woman and Call It Art and He Won't Be the Last»։ Elle.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-09-ին։ Վերցված է 2016-12-09 
  19. Hawley, Janet, 2011. "Pablo was the greatest love of my life ... I left before I was destroyed", Good Weekend, Sydney Morning Herald, 23 July, pp. 15.
  20. Museu Picasso Barcelona
  21. Surviving Picasso. DVD. Directed by James Ivory. Culver City, CA: Warner Bros. Entertainment Inc., 1996.
  22. 22,0 22,1 Michael Kimmelman (April 28, 1996), Picasso's Family Album Archived 2015-09-26 at the Wayback Machine. New York Times.
  23. Hawley, Janet, 2011. "Pablo was the greatest love of my life ... I left before I was destroyed", Good Weekend, Sydney Morning Herald, 23 July, pp. 19
  24. 24,0 24,1 Gilot, Françoise. "The F. Gilot Archives." Françoise Gilot. «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-02-ին։ Վերցված է 2014-06-27 
  25. 25,0 25,1 Lacher, Irene (6 March 1991)։ «A Place of Her Own : Culture: Francoise Gilot, Picasso's former lover and Jonas Salk's wife, wants to be known not as the companion of great men, but as their equal.»։ Los Angeles Times։ Արխիվացված օրիգինալից 7 November 2012-ին 
  26. 26,0 26,1 «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից 2005-12-31-ին։ Վերցված է 2009-02-01 
  27. «Early Years - 1940s - 1950s - 1960s - 1970s - 1980s - 1990s - 2000s 1960 - 1969»։ Francoisegilot.com։ Արխիվացված օրիգինալից 24 September 2014-ին։ Վերցված է 27 June 2014 
  28. Jacobs Charlotte Decroes (8 February 2018)։ «The Last Love of Jonas Salk»։ Nautilus։ Վերցված է 9 February 2018 
  29. Vogue Magazine: April 2012 Life After Picasso, Françoise Gilot Archived 2015-02-09 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]