Ստանիսլավ Լեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստանիսլավ Լեմ
լեհ.՝ Stanisław Lem
Stanislaw Lem by Kubik (cropped).JPG
Ծննդյան անունլեհ.՝ Stanisław Lem
Ծնվել էսեպտեմբերի 12, 1921(1921-09-12)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
ԾննդավայրԼվով, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն[1]
Վախճանվել էմարտի 27, 2006(2006-03-27)[11][3][4][5][6][7][8][9][10] (84 տարեկանում)
Վախճանի վայրԿրակով, Լեհաստան[12]
Մասնագիտությունփիլիսոփա, ակնարկագիր, երգիծաբան, սցենարիստ, գիտաֆանստաստիկ գրող, ապագայաբան, գրող և բանաստեղծ
Լեզուանգլերեն և լեհերեն[3]
ԱզգությունԼեհեր և հրեա
ՔաղաքացիությունFlag of Poland.svg Լեհաստան
ԿրթությունԼվովի համալսարան և Կրակովի համալսարան
Ստեղծագործական շրջան1946—2005
Ժանրերգիտաֆանտաստիկ գրականություն, գիտական ֆանտաստիկա, Ապագայաբանություն, երգիծանք և փիլիսոփայություն
ԱնդամակցությունPolish Academy of Learning?
ՊարգևներՍպիտակ Արծվի շքանշան «Gloria Artis մշակույթում ունեցած վաստակի համար»ոսկե մեդալ[13] Ֆրանց Կաֆկայի մրցանակ Grand Prix de Littérature Policière? Աշխատանքի դրոշ 2-րդ աստիճանի շքանշան Լեհաստանի վերածննդի շքանշանի կոմանդոր Լեհաստանի վերածննդի շքանշանի սպա Ծառայության ոսկե խաչ Կրակովի պատվավոր քաղաքացի Եվրոպական գրականության Ավստրիական պետական պարգև[14] և Geffen Award?
ԶավակներՏոմաշ Լեմ
ԱզգականներHenryk Hescheles?, Marian Hemar? և Janina Altman?
Կայքlem.pl
Ստանիսլավ Լեմ Վիքիքաղվածքում
Stanisław Lem Վիքիպահեստում

Ստանիսլավ Լեմ (լեհ.՝ Stanisław Herman Lem, 1921 թ. սեպտեմբերի 12, Լվով, Լեհաստան - 2006 թ. մարտի 27, Կրակով, Լեհաստան), լեհ հայտնի գրող, երգիծաբան, փիլիսոփա, ֆանտաստ և ֆուտուռոլոգ։ Նրա գրքերը թարգմանվել են աշխարհի 40 լեզուների և վաճառվել ավելի քան 30 միլիոն օրինակով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1939-1941 թթ.-ին սովորել է Լվովի բժշկական ինստիտուտում, 1948 թ.-ին ավարտել Կրակովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Գրել է գիտաֆանտաստիկ գործեր, որոնցում քննարկվում են գիտության ու տեխնիկայի զարգացման հնարավոր հետևանքները՝ «Աստղանավորդներ» (1951), «Մագելլանի ամպը» (1955, հայերեն հրտ. 1964), «Եդեմ» (1959), «Ներխուժում Ալդեբարանից» (1959), «Վերադարձ աստղերից» (1961), «Լոգարանում գտնված օրագիրը» (1961), «Սոլարիս» (1961, հայերեն հրտ. 1965, համանուն ֆիլմը՝ 1972 թ.-ին), «Անպարտելին» (1964) և այլն։ Լեմը հաճախակի է դիմում փիլիսոփայական գրոտեսկին, երգիծանքին, պարոդիային («Ռոբոտների հեքիաթները», 1964, «Որս», 1965 և այլն)։ Գրել է նաև «Չկորսված ժամանակ» (1955) հոգեբանական, «Հետաքննություն» (1959) դետեկտիվ, «Բարձր ամրոց» (1966) ինքնակենսագրական վեպերը, կիբեռնետիկայի («Երկխոսություններ», 1957), տիեզերագնացության, («Ուղեծիր դուրս գալը», 1962), էվրիստիկայի ու ֆուտուրոլոգիայի («Տեխնոլոգիայի գումարը», 1964), գրականության, գիտության («Պատահարի փիլիսոփայությունը», 1968) և գիտական ֆանտաստիկայի («Բացարձակ վակուում», 1971), փիլիսոփայական խնդիրների վերաբերյալ էսսեիստական գրքեր և այլ գործեր։

Լեմի անունով է կոչվել 3836 աստերոիդը[15]։

Հիմնական ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Մարդը Մարսից» (Człowiek z Marsa; 1946)
  • «Երևակայության հիվանդանոցը» (Szpital przemienienia; 1948)
  • «Տիեզերագնացները» (Astronauci; 1951)
  • «Աստեղային օրագրերը» (Dzienniki gwiazdowe; 1953 - 1999)
  • «Մագելլանի ամպը» (Obłok Magellana; 1955, հրատարակվել է հայերեն[16])
  • «Երկխոսություններ» (Dialogi; 1957)
  • «Ներխուժում Ալդեբարանից» (Inwazja z Aldebarana; 1959)
  • «Հետաքննություն» (Śledztwo; 1959)
  • «Էդեմ» (Eden; 1959)
  • «Վերադարձ աստղերից» (Powrót z gwiazd; 1961)
  • «Լոգարանում գտնված ձեռագիր» (Pamiętnik znaleziony w wannie; 1961)
  • «Սոլյարիս» (Solaris; 1961)
  • «Անհաղթը» (Niezwyciężony; 1964)
  • «Ռոբոտների հեքիաթները» (Bajki robotów; 1964)
  • «Տեխնոլոգիաների գումարը» (Summa Technologiae; 1964)
  • «Կիբերիադա» (Cyberiada; 1965)
  • «Բարձր ամրոցը» (Wysoki zamek; 1966)
  • «Աստծո ձայնը» (Głos Pana; 1968)
  • «Պատմվածքներ տիեզերանավագնաց Պիրքսի մասին» (Opowieści o pilocie Pirxie; 1968)
  • «Դիպվածի փիլիսոփայությունը» (Filozofia przypadku; 1968)
  • «Բացարձակ դատարկություն» (Doskonała Próżnia; 1971)
  • «Ֆուտուռոլոգիական կոնգրես» (Kongres futurologiczny 1971)
  • «Երևակայական մեծություն» (Wielkość urojona 1973)
  • «Հարբուխ» (Katar; 1975)
  • «Գոլեմ XIV» (Golem XIV; 1981)
  • «Դիտարկում տեղում» (Wizja lokalna; 1982)
  • «Ֆիասկո» (Fiasko; 1986)
  • «Խաղաղություն Երկրի վրա» (Pokój na Ziemi; 1987)
  • «Մեգաբիտային ռումբ» (Bomba megabitowa; 1999)

Երկերը՝ հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գոյություն ունե՜ք արդյոք, միստր Ջոնս, Ե., Հայրապետյան, 1962, 46 էջ։ Թարգմ. ռուսերենից՝ Կարեն Սիմոնյան:
  • Մագելլանի ամպը (վեպ), Ե., Հայպետհրատ, 1964, 437 էջ։ Թարգմ.՝ Էմանուել Դոլբազյան:
  • Սոլարիս, Ե., Հայաստան, 1965, 248 էջ։ Թարգմ.՝ Մ. Գրախոլսկայա, Վ. Վասիլյան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Лем Станислав // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 3,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 Discogs — 2000.
  8. 8,0 8,1 NooSFere
  9. 9,0 9,1 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 BD Gest'
  11. http://english.lem.pl/index.php/arround-lem/critique/articles/180-obituary-by-rob-jan
  12. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118571419 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  13. https://wiadomosci.wp.pl/medal-gloria-artis-dla-tworcow-i-dzialaczy-kultury-6037194289398401a
  14. https://www.kunstkultur.bka.gv.at/staatspreis-fur-europaische-literatur
  15. Schmadel Lutz D. (2003)։ Dictionary of Minor Planet Names (5th ed.)։ New York: Springer Verlag։ էջ 325։ ISBN 3-540-00238-3 
  16. Մագելլանի ամպը / Ս. Լեմ ; Թարգմ.՝ Է. Դոլբազյան; Խմբ.՝ Ա. Ղուկասյան; Առաջաբ.՝ Կ. Անդրեև. - Երևան։ Հայպետհրատ , 1964. - 437 էջ ; 21 սմ. Դոլբազյան, Էմանուել թարգմ. Ղուկասյան, Ա.Ա. խմբ. Անդրեև, Կիրիլ առաջաբ. Լեհական գրականություն - Վեպ Գիտաֆանտաստիկ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Ստանիսլավ Լեմ հոդվածին