Ստանիսլավ Լեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ստանիսլավ Լեմ
Stanisław Lem
Stanisław Lem.jpg
Ծննդյան անուն Stanisław Lem
Ծնվել է սեպտեմբերի 12, 1921({{padleft:1921|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Լվով[4]
Վախճանվել է մարտի 27, 2006({{padleft:2006|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[5][6][3] (84 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կրակով[7]
Մասնագիտություն գրող, փիլիսոփա, ակնարկագիր, երգիծաբան, սցենարիստ և գիտաֆանստաստիկ գրող
Լեզու լեհերեն[8]
Քաղաքացիություն Flag of Poland.svg Լեհաստան
Կրթություն Լվովի համալսարան և Կրակովի համալսարան
Ստեղծագործական շրջան 1946—2005
Ժանրեր գիտաֆանտաստիկ գրականություն
Անդամակցություն Polish Academy of Learning
Պարգևներ Եվրոպական գրականության Ավստրիական պետական պարգև, Սպիտակ Արծվի շքանշան, Մեդալ մշակույթում վաստակի համար, Ֆրանց Կաֆկայի մրցանակ և Grand Prix de Littérature Policière
Զավակներ Տոմաշ Լեմ
Ազգականներ Henryk Hescheles, Marian Hemar և Janina Altman
Կայք english.lem.pl
Ստանիսլավ Լեմ Վիքիքաղվածքում
Stanisław Lem Վիքիպահեստում

Ստանիսլավ Լեմ (լեհ.՝ Stanisław Lem, 1921 թ. սեպտեմբերի 12, Լվով, Լեհաստան - 2006 թ. մարտի 27, Կրակով, Լեհաստան), լեհ հայտնի գրող, երգիծաբան, փիլիսոփա, ֆանտաստ և ֆուտուռոլոգ։ Նրա գրքերը թարգմանվել են աշխարհի 40 լեզուների և վաճառվել ավելի քան 30 միլիոն օրինակով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1939-41-ին սովորել է Լվովի բժշկական ինստիտուտում, 1948-ին ավարտել Կրակովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Գրել է գիտաֆանտաստիկ գործեր, որոնցում քննարկվում են գիտության ու տեխնիկայի զարգացման հնարավոր հետևանքները՝ «Աստղանավորդներ» (1951), «Մագելլանի ամպը» (1955, հայերեն հրտ. 1964), «Եդեմ» (1959), «Ներխուժում Ալդեբարանից» (1959), «Վերադարձ աստղերից» (1961), «Լոգարանում գտնված օրագիրը» (1961), «Սոլարիս» (1961, հայերեն հրտ. 1965, համանուն ֆիլմը՝ 1972-ին), «Անպարտելին» (1964) և այլն։ Լեմը հաճախակի է դիմում փիլիսոփայական գրոտեսկին, երգիծանքին, պարոդիային («Ռոբոտների հեքիաթները», 1964, «Որս», 1965 և այլն)։ Գրել է նաև «Չկորսված ժամանակ» (1955) հոգեբանական, «Հետաքննություն» (1959) դետեկտիվ, «Բարձր ամրոց» (1966) ինքնակենսագրական վեպերը, կիբեռնետիկայի («Երկխոսություններ», 1957), տիեզերագնացության, («Ուղեծիր դուրս գալը», 1962), էվրիստիկայի ու ֆուտուրոլոգիայի («Տեխնոլոգիայի գումարը», 1964), գրականության, գիտության («Պատահարի փիլիսոփայությունը», 1968) և գիտական ֆանտաստիկայի («Բացարձակ վակուում», 1971), փիլիսոփայական խնդիրների վերաբերյալ էսսեիստական գրքեր և այլ գործեր։

Լեմի անունով է կոչվել 3836 աստերոիդը[9]։

Հիմնական ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Մարդը Մարսից» (Człowiek z Marsa; 1946)
  • «Երևակայության հիվանդանոցը» (Szpital przemienienia; 1948)
  • «Տիեզերագնացները» (Astronauci; 1951)
  • «Աստեղային օրագրերը» (Dzienniki gwiazdowe; 1953 - 1999)
  • «Մագելլանի ամպը» (Obłok Magellana; 1955, հրատարակվել է հայերեն[10])
  • «Երկխոսություններ» (Dialogi; 1957)
  • «Ներխուժում Ալդեբարանից» (Inwazja z Aldebarana; 1959)
  • «Հետաքննություն» (Śledztwo; 1959)
  • «Էդեմ» (Eden; 1959)
  • «Վերադարձ աստղերից» (Powrót z gwiazd; 1961)
  • «Լոգարանում գտնված ձեռագիր» (Pamiętnik znaleziony w wannie; 1961)
  • «Սոլյարիս» (Solaris; 1961)
  • «Անհաղթը» (Niezwyciężony; 1964)
  • «Ռոբոտների հեքիաթները» (Bajki robotów; 1964)
  • «Տեխնոլոգիաների գումարը» (Summa Technologiae; 1964)
  • «Կիբերիադա» (Cyberiada; 1965)
  • «Բարձր ամրոցը» (Wysoki zamek; 1966)
  • «Աստծո ձայնը» (Głos Pana; 1968)
  • «Պատմվածքներ տիեզերանավագնաց Պիրքսի մասին» (Opowieści o pilocie Pirxie; 1968)
  • «Դիպվածի փիլիսոփայությունը» (Filozofia przypadku; 1968)
  • «Բացարձակ դատարկություն» (Doskonała Próżnia; 1971)
  • «Ֆուտուռոլոգիական կոնգրես» (Kongres futurologiczny 1971)
  • «Երևակայական մեծություն» (Wielkość urojona 1973)
  • «Հարբուխ» (Katar; 1975)
  • «Գոլեմ XIV» (Golem XIV; 1981)
  • «Դիտարկում տեղում» (Wizja lokalna; 1982)
  • «Ֆիասկո» (Fiasko; 1986)
  • «Խաղաղություն Երկրի վրա» (Pokój na Ziemi; 1987)
  • «Մեգաբիտային ռումբ» (Bomba megabitowa; 1999)

Երկերը՝ հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գոյություն ունե՜ք արդյոք, միստր Ջոնս, Ե., 1962, 46 էջ։
  • Մագելլանի ամպը, Ե., 1964, 437 էջ։
  • Սոլարիս, Ե., 1965, 248 էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Лем Станислав, Лем Станислав // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015:
  2. Internet Movie Database Ստուգված է հոկտեմբերի 13-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  4. Лем Станислав, Лем Станислав // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  5. http://english.lem.pl/index.php/arround-lem/critique/articles/180-obituary-by-rob-jan
  6. Record #118571419 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  7. Record #118571419 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  8. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11912319s Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  9. Schmadel, Lutz D. (2003). Dictionary of Minor Planet Names (5th տպ.). New York: Springer Verlag. էջ 325. ISBN 3-540-00238-3. https://books.google.am/books?q=3836+Lem+1979+SR9. 
  10. Մագելլանի ամպը / Ս. Լեմ ; Թարգմ.՝ Է. Դոլբազյան; Խմբ.՝ Ա. Ղուկասյան; Առաջաբ.՝ Կ. Անդրեև. - Երևան։ Հայպետհրատ , 1964. - 437 էջ ; 21 սմ. Դոլբազյան, Էմանուել թարգմ. Ղուկասյան, Ա.Ա. խմբ. Անդրեև, Կիրիլ առաջաբ. Լեհական գրականություն - Վեպ Գիտաֆանտաստիկ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Ստանիսլավ Լեմ հոդվածին