Ջովանի Սկիապարելլի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ջովանի Սկիապարելլի
Giovanni Virginio Schiaparelli
Schiaparelli Giovanni.jpg
Ծնվել է մարտի 14, 1835({{padleft:1835|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2]
Սավիլիանո, Կունեո (նահանգ), Պիեմոնտ, Իտալիա[3]
Մահացել է հուլիսի 4, 1910({{padleft:1910|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2] (75 տարեկանում)
Միլան, Իտալիայի թագավորություն[3]
Գերեզման Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of Italy (1861-1946).svg Իտալիայի թագավորություն
Մասնագիտություն աստղագետ
Հաստատություն(ներ) Պուլկովոյի աստղադիտարան և Բրերա աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտ աստղագիտություն
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ակադեմիա դելա Կրուսկա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Լեոպոլդինա
Ալմա մատեր Թուրինի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին իտալերեն[4]
Գիտական ղեկավար Johann Franz Encke
Պարգևներ
Giovanni Schiaparelli Վիքիպահեստում

Ջովանի Վիրջինիո Սկիապարելլի (իտալ.՝ Giovanni Virginio Schiaparelli, մարտի 14, 1835({{padleft:1835|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2], Սավիլիանո, Կունեո (նահանգ), Պիեմոնտ, Իտալիա[3] - հուլիսի 4, 1910({{padleft:1910|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2], Միլան, Իտալիայի թագավորություն[3]), իտալիացի աստղագետ։

1854 թվականին ավարտել է Թուրինի համալսարանը, հետո աշխատել է Բեռլինում Յոհան Էնկեի ղեկավարության տակ։ 1859 - 1860 թվականներին աշխատել է Պուլկովյան աստղադիտարանում Օտտո Ստրուվեի ղեկավարության տակ, 1862 թվականին դարձել է Բրերա աստղադիտարանի տնօրեն Միլանում։

Սկիապարելլին զբաղվել է կրկնակի աստղերի և Արեգակնային համակարգի մարմինների ուսումնասիրություններով, մասնավորապես, Մարս մոլորակի։ 1861 թվականի ապրիլի 26-ին հայտնաբերել է (69) Հեսպերիա աստերոիդը։ 1866 թվականին առաջին անգամ ապացուցեց, որ Լեոնիդներ և Պերսեիդներ ասուպային հոսքերը կապ ունեն գիսաստղների հետ։

Մարսի մակերևույթի քարտեզը ըստ Սկիապարելլիի

1877 թվականին Սկիապարելլին հայտնաբերեց Մարսի ջրանցքները, ինչպես ինքը անվանեց առաջին հայտնաբերված գծերը մոլորակի վրա։ Հիմնականում այսպիսի անվանման և անգլերեն լեզվի թարգմանության անճշտության պատճառով[5] XIX դարի վերջում - XX դարի սկզբում տարածում գտավ այն կարծիքը որ այս «ջրանցքները» ունեն արհեստական ծագում և Մարսի վրա գոյություն ունի քաղաքակրթություն։

Սկիապարելլին հանդիսանում էր Պետերբուրգյան գիտությունների ակադեմիայի անդամ, 1872 թվականում պարգևատրվել է Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալով։ Նրա պատվին են անվանվել հարվածային խառնարաններ Լուսնի և Մարսի վրա, ինչպես նաև (4062) Սկիապարելլի աստերոիդը։

Ջովանի Սկիապարելլին հանդիսանում է հայտնի կուտյուրյե Էլզա Սկիապարելլիի հորեղբայրը։

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1873 - Le stelle cadenti (The Falling Stars)
  • 1893 - La vita sul pianeta Marte (Life on Mars)
  • 1925 - Scritti sulla storia della astronomia antica (Writings on the History of Classical Astronomy) in three volumes. Bologna. Reprint։ Milano, Mimesis, 1997.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #117225967 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Скиапарелли Джованни Вирджинио // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb134896311
  5. Տիեզերական սխալները (անգլ.) // Սմիթսոնյան ամսագիր, 12.2010

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]