Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն
իտալ.՝ Cimitero Monumentale di Milano
Cimitero monumentale (famedio).JPG
Տեսակգերեզմանատուն[1]
ՏեղագրությունՄիլան[1]
ԵրկիրԻտալիա
Հիմնման տարիհունվարի 1, 1867
ՃարտարապետԿառլո Մաչակինի
Ճարտարապետական ոճէկլեկտիկ ճարտարապետություն
Ժառանգության կարգավիճակԻտալիայի մշակութային ժառանգություն
Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատունը գտնվում է Իտալիաում
Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն

Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն ([tʃimiˈtɛːro monumenˈtaːle], իտալ.՝ Cimitero Monumentale di Milano), Իտալիայի Միլան քաղաքի երկու ամենամեծ գերեզմանատներից մեկը: Աչքի է ընկնում գեղարվեստական դամբարանների և հուշարձանների առատությամբ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերեզմանատունը նախագծել է ճարտարապետ Կառլո Մաչակինին (1818-1899): Նախատեսվել է քաղաքով մեկ ցրված մի շարք փոքր գերեզմանոցներ համախմբել մեկ վայրում:

Գերեզմանատունը պաշտոնապես բացվել է 1866 թվականին և այն ժամանակից ի վեր համալրվել է մի շարք ժամանակակից և դասական իտալական քանդակներով, ինչպես նաև հունական տաճարներով, մշակած կոթողներով և այլ բնօրինակ ստեղծագործություններով, ինչպիսին է Տրայանոսի սյունի փոքր տարբերակը: Դամբարանների մեծ մասը պատկանում են հայտնի արդյունաբերող դինաստիաների, որոնք նախագծել են այնպիսի արվեստագետներ, ինչպիսիք են Ջո Պոնտին, Արթուրո Մարտինին, Լուսիո Ֆոնտանան, Մեդարդո Ռոսոն, Ջակոմո Մանցուն, Ֆլորիանո Բոդինին և Ջո Պոմոդորոն:

Գերեզմանատան գլխավոր մուտքն անցնում է Ֆամեդիոյի (Famedio) միջով՝ նեո-միջնադարյան ոճի մարմարե մեծ փառքի սրահ, որտեղ ամփոփված են քաղաքի և երկրի պատվավոր և հայտնի քաղաքացիների, այդ թվում վիպասան Ալեսանդրո Մանձոնիի շիրիմները:

Մարիո Պալանտիի նախագծած Civico Mausoleo Palanti գերեզմանը կառուցվել է ի հիշատակ Միլանի այն քաղաքացիների, ովքեր զոհվել են նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում: Շուրջ 800 միլանցիների հիշատակը հավերժացնող հուշարձանը գտնվում է գերեզմանատան կենտրոնում, որի հեղինակն է BBPR ճարտարապետական խումբը:

Գերեզմանատունն ունի հատուկ հատված նրանց համար, ովքեր չեն պատկանում կաթոլիկ կրոնին և ունի հրեական հատված:

Մուտքի մոտ կա տպագրության, լուսանկարների մշտական ցուցադրություն, գերեզմանատան պատմական զարգացման քարտեզը: Ունի 1920 թվականին կառուցված երկու մարտկոցով շահագործվող էլեկտրական դիակառք:

Հրեական հատված[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրեական հատված

Կառլո Մաչակինիի նախագծած հրեական հատվածը բացվել է 1872 թվականին, որպեսզի փոխարինի Porta Tenaglia, Porta Magenta և Porta Vercellina հրեական գերեզմանոցներին: Այն գտնվում է կաթոլիկ գերեզմանատան արևելյան կողմում, ունի առանձին մուտք:

Դամբարանների համարակալումը կրկնվում է, քանի որ գերեզմանոցը բաժանվում է 6 մասերի և ունի մեկ հավելյալ հատված արևելյան կողմում: Կա նաև երեք ընդհանուր հատված, որոնցից մեկը 1873-1894 թվականներին հուղարկավորված երեխաների համար է՝ գետնի վրա փոքր տապանաքարերով՝ գրված անունը, ազգանունը և մահվան ամսաթիվը:

1866 թվականից մինչև մեր օրեր ստեղծված հուշարձանները տեղակայված են քայլուղիների երկայնքով: Կան նաև ընտանեկան աճյունասափորներ, կոլումբարիումներ, ոսկրատներ:

Կան գեղարվեստական արժեք ունեցող բազմաթիվ հուշարձաններ, որոնք ներկայացված են Ջիովաննա Գինեքսի և Օռնելա Սելվաֆլոտայի ստեղծած ուղեցույցում[2]:

Արվեստագետ Դիեգո Պենաչիո Արդեմանին 2015 թվականի մայիսին այս հատվածի գլխավոր կառույցին ավելացրել է գեղարվեստական պատուհաններ, որոնք ներկայացնում են հրեական 12 ցեղերը[3]:

Հայտնի անձնաց գերեզմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամբողջ գերեզմանատանը տեղադրված ազդանշաններն այցելուներին հուշում են առավել ուշագրավ դամբարանների և հուշարձանների տեղերը: Գերեզմանատանը թաղված են՝

  • Ալբերտո Ասկարի (1918-1955), Ֆորմուլա 1-ի չեմպիոն վարորդ
  • Անտոնիո Ասկարի (1888-1925), Grand Prix չեմպիոն վարորդ
  • Էրնեստո Բացցարո (1859-1937), քանդակագործ
  • Լուկա Բելտրամի (1854-1933), ճարտարապետ
  • Անտոնիո Բերնոչի (1859-1939), արդյունաբերող
  • Առիգո Բոիտո (1842-1918), կոմպոզիտոր, լիբրետոների հեղինակ
  • Ջինո Բրամիերի (1928-1996), կոմիկ դերասան
  • Կանդիդո Կանավո (1930-2009), իտալացի լրագրող
  • Կառլո Կատանեո (1801-1869), փիլիսոփա, հայրենասեր
  • Ալֆրեդո Կատալանի (1854-1893), կոմպոզիտոր
  • Վալտեր Չիարի (1924-1991), դերասան
  • Ֆրանկո Կորելլի (1921-2003), օպերային տենոր
  • Էրման Այնշտայն (1847-1902), Ալբերտ Այնշտայնի այրը
  • Ֆիլիպպո Ֆիլիպպի (1830-1887), լրագրող, երաժշտական քննադատ
  • Ջորջո Գաբեր (1939-2003), երգիչ-երգահան, կատակերգու
  • Giuseppe Gervasini (1867-1941), կրոնական գործիչ
  • Լուիջի Ջուսսանի (1922-2005), քահանա, «Communion and Liberation» հիմնադիր
  • Ֆրանչեսկո Հայեց (1791-1882), իտալացի նկարիչ
  • Վլադիմիր Հերովից (1903-1989), դաշնակահար
  • Հերբերտ Կիլպին (1870-1916), անգլիացի ֆուտբոլային գործիչ Միլան ֆուտբոլային ակումբի հիմնադիր
  • Աննա Կուլիշևովա (1857, 1925), քաղաքական գործիչ
  • Դոմենիկո Ինդունո (1815-1878), իտալացի նկարիչ
  • Էմիլիո Լոնգոնի (1859-1932), նկարիչ
  • Ալեսանդրո Մանձոնի (1785-1873) բանաստեղծ, արձակագիր, գերեզմանը գտնվում է «Ֆամեդիոյի» կենտրոնում
  • Ֆիլիպո Մարինետտի (1876-1944), գրող, Ֆուտուրիզմի հիմնադիր
  • Բրունո Մունարի (1907-1998), արվեստագետ
  • Մարիո Պալանտի (1885-1978), ճարտարապետ
  • Ջիովաննի Պեսչե (1918-2007), կոմունիստ պարտիզան
  • Ջուզեպպե Պեցցի (1810-1878), գրող
  • Ֆրանչեսկո Մարիա Պիավե (1810-1876), լիբրետոների հեղինակ, բանաստեղծ
  • Ամիլկարե Պոնկիելլի (1834-1886), կոմպոզիտոր
  • Սալվատորե Կվազիմոդո (1901-1968), 1959 թվականին գրականության Նոբելյան դափնեկիր
  • Մեդարդո Ռոսսո (1858-1928), քանդակագործ
  • Պիերո Սաչերդոտի (1905-1966), ապահովագրող
  • Տեմիստոկլե Սոլերա (1815-1878), բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, լիբրետոների հեղինակ
  • Մարիո Տիբերինի (1826-1880) և կինը Անջիոլինա Օրտոլատի-Տիբերինի (1834-1913), օպերային երգիչներ
  • Արտուրո Տոսկանինի (1867-1957), դիրիժոր, թավջութակահար
  • Ֆիլիպպո Տուրատի (1857-1932), քաղաքական գործիչ
  • Լեո Վալիանի (1909-1999), գրող, քաղաքական գործիչ
  • Ջուզեպպե Վերդի (1813-1901), կոմպոզիտոր, թաղված է եղել այստեղ նախքան Casa di Riposo per Musicisti տեղափոխելը

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 archINFORM — 1994.
  2. Giovanna Ginex, Ornella Selvafolta, The monumental cemetery of Milan’’, Silvana Editore, 1999
  3. Inaugurato il nuovo tempietto al Monumentale

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]