Յոհան Հայզինգա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Յոհան Հայզինգա
JohanHuizinga.jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 7, 1872({{padleft:1872|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4] Գրոնինգեն[5][3][4]
Մահացել է փետրվարի 1, 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})[5][2][3][4] (72 տարեկանում) De Steeg[3][4]
բնական պատճառով
Քաղաքացիություն Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
Մասնագիտություն cultural historian, պատմաբան, համալսարանի պրոֆեսոր[3][4] և փիլիսոփա
Հաստատություն(ներ) Գրոնինգենի համալսարան[3] և Լեյդենի համալսարան[4]
Պաշտոն(ներ) Q20968836?[4][3]
Անդամակցություն Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա և Թագավորական նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների ակադեմիա[3]
Ալմա մատեր Գրոնինգենի համալսարան
Գիտական աստիճան դոկտորի աստիճան[3]
Տիրապետում է լեզուներին հոլանդերեն[6]
Երեխա(ներ) Leonhard Huizinga
Հայր Q3108022?
Johan Huizinga Վիքիպահեստում

Յոհան Հայզինգա (հոլ.՝ Johan Huizinga, դեկտեմբերի 7, 1872[1][2][3][4], Գրոնինգեն[5][3][4] - փետրվարի 1, 1945[5][2][3][4], De Steeg[3][4]), հոլանդացի փիլիսոփա, պատմաբան, մշակույթի տեսաբան, Գրոնինգենի (1905 - 1915) և Լեյդենի (1915 - 1940) համալսարանների պրոֆեսոր։ Հայտնի է Արևմտյան Եվրոպայի ուշ միջնադարի և Վերածննդի դարաշրջանի պատմությանը նվիրված իր աշխատություններով (դրանցից է «Միջնադարի աշունը», 1919)։ Համաշխարհային հռչակ է բերել հեղինակին «Homo ludens» (1938) երկը, որտեղ ամփոփված են մշակույթի պատմությանը նվիրված Հայզինգայի հոդվածները (թարգմանվել է հայերեն Սամվել Ղռաթյանի կողմից։[7])

Գերմանիայի կողմից Նիդերլանդների օկուպացման շրջանում հեռացվել է համալսարանից՝ 1942 թ. հակաֆաշիստական դասախոսությունից հետո։ Ձերբակալվել է, երկու ամիս անց ազատ արձակվել՝ հավանաբար նկատի ունենալով առողջական վիճակը։ Սակայն թույլտվություն չի ստացել վերադառնալ Լեյդեն։ Մահացել է 1945 թ. փետրվարի 1-ին։ Կյանքի վերջին տարիներին ավարտին է հասցրել ինքնակենսագրական նոթերը և «Եղծված աշխարհ» աշխատությունը։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1911 «Հաարլեմի իրավական աղբյուրները»
  • 1912 «Մեր ազգային գիտակցության նախապատմությունից», ակնարկ
  • 1913 «1813-ի կարևորությունը Նիդերլանդների հոգևոր մշակույթի համար»
  • 1914 «Համալսարանի պատմություն», նվիրված Խրոնինգենի Համալսարանի 300-ամյակին
  • 1916 «Վան Էյկերի արվեստը իրենց ժամանակի կյանքում», ակնարկ
  • 1918 «Մարդիկ և բազմություն Ամերիկայում»
  • 1919 «Միջնադարի աշուն»
  • 1924 «Էրազմուս», կենսագրություն
  • 1927 «Ամերիկան՝ կենսունակ և մտածող»
  • 1927 «Յան Վեթի կյանքն ու գործերը»
  • 1929 «Մշակութապատմական էքսկուրսներ»
  • 1935 «Վաղվա ստվերներում»
  • 1937 «Գիտության պատմությունը»
  • 1938, Homo Ludens («Խաղացող մարդ»)
  • 1941 «Նիդերլանդական մշակույթը 17-րդ դարում», ակնարկ
  • 1945 «Եղծված աշխարհ»

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118775294 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 27-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 Catalogus Professorum Academiae Groninganae Ստուգված է սեպտեմբերի 16-ին 2016:
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 Leidse Hoogleraren Ստուգված է սեպտեմբերի 16-ին 2016:
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Хёйзинга Йохан, Хёйзинга Йохан // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11908002g Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  7. Յոհան Հայզինգա. «Homo Ludens», Երևան, «Սարգիս Խաչենց» հրատ., ՓՐԻՆԹԻՆՖՈ տպ., 2007, 374 էջ։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]