Կարլ Սենդբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարլ Սենդբերգ
Carl Sandburg NYWTS.jpg
Ծնվել էհունվարի 6, 1878(1878-01-06)[1][2][3][4][5][6][7][8]
ԾննդավայրGalesburg, Իլինոյս, ԱՄՆ
Վախճանվել էհուլիսի 22, 1967(1967-07-22)[9][1][2][3][4][5][6][7][8] (89 տարեկանում)
Վախճանի վայրFlat Rock, Surry County
Մասնագիտությունբանաստեղծ, երաժշտագետ, պատմաբան, վիպասան, գրող, սցենարիստ, լրագրող, կենսագիր, արհմիութենական գործիչ և մանկագիր
Լեզուանգլերեն[1]
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
ԿրթությունLombard College?
ԱնդամակցությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
ԿուսակցությունԱմերիկայի սոցիալիստական կուսակցություն
ՊարգևներPulitzer Prize for History? Ազատության նախագահական շքանշան և Պոեզիայի պուլիցերյան մրցանակ
Carl Sandburg Վիքիպահեստում
,,Հիշողության քարը,,, որի ներքո ամփոփված են գրողի ու նրա կնոջ աճյունամոխիրները

Կարլ Ավգուստ Սենդբերգ (անգլ.՝ Carl August Sandburg, հունվարի 6, 1878(1878-01-06)[1][2][3][4][5][6][7][8], Galesburg, Իլինոյս, ԱՄՆ - հուլիսի 22, 1967(1967-07-22)[9][1][2][3][4][5][6][7][8], Flat Rock, Surry County), 20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծ, պատմաբան, վիպասան, բանահավաք, Պուլիտցերյան մրցանակի եռակի դափնեկիր (1919, 1940, 1951 թթ.[10][11]): Ընդ որում՝ այդ մրցանակին երկու անգամ արժանացել է իր պոեզիայի, մեկ անգամ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հանրահայտ նախագահներից մեկի՝ Աբրահամ Լինքոլնի մասին գրած կենսագրական գրքի համար:

Սենդբերգին դեռ իր կենդանության օրոք համարել են «խոշոր դեմք՝ ժամանակակից գրականության մեջ»` հատկապես նկատի առնելով նրա բանաստեղծական ժողովածուները, ներառյալ «Չիկագոյի երգերը» («Chicago Poems », 1916), «Եգիպտացորեն հավաքողները» (Cornhuskers, 1918), «Ծուխ և պողպատ»-ը (Smoke and Steel, 1920)[12]: Գրաքննադատությունը նրան հռչակում էր «իր ժամանակների անմրցակից բանաստեղծ առաջին հերթին գուցե այն պատճառով, որ նրա ստեղծագործական փորձը նրան կապում է ամերիկյան կյանքի բազմաթիվ կողմերի հետ»[13]: Սենդբերգի մահվան օրը՝ 1967 թվականի հուլիսի 22-ին ԱՄՆ այն ժամանակվա նախագահ Լինդոն Ջոնսոնը այս կերպ է բնութագրել նրան. «Կարլ Սենդբերգի մասին քիչ կլինի ասել միայն, որ նա Ամերիկայի ձայնն էր, քիչ կլինի ասել, որ ուժեղ ու հանճարեղ բանաստեղծ էր. նա հենց Ամերիկայի մարմնացումն էր»[14]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սենդբերգը ծնվել է Շվեդիայից արտագաղթածների ընտանիքում: Երիտասարդության տարիներին բազմաթիվ աշխատանքներ է փորձել. եղել է Գեյլսբուրգում գործող «Յունիոն հոթել»-ի վարսավիրանոցային սրահի դռնապան[15] , կաթնավաճառ, շինարար, հնձվոր[16]: Տևական ընդհատումից հետո հաճախել է Գեյլսբուրգի Լոմբարդ քոլեջ[17]... Իսպանա-ամերիկյան պատերազմի ժամանակ կամավոր զինվորագրվել է[18], բայց մարտական գործողությունների այդպես էլ չի մասնակցել: Հաճախել է Վեսթ Փոյնթում գտնվող ամերիկյան ռազմական ակադեմիայի պարապմունքներին, բայց ընդամենը երկու շաբաթ. մաթեմատիկայի ու քերականության քննություններից «կտրվելով»՝ դուրս է մնացել: Գրական իր գործունեությունն սկսել է որպես Chicago Daily News-ի ժուռնալիստ:

Տեղափոխվել է Միլուոկի (Իլինոյսի նահանգ): 1910—1912 թվականներին եռանդուն կերպով մասնակցել է սոցիալ-ժողովրդավարական կուսակցության նահանգային կազմակերպության աշխատանքներին, դարձել առաջին անգամ այդ կուսակցությունից ընտրված քաղաքապետի՝ Էմիլ Զայդելի քարտուղարը[19]: 1913 թվականից բնակություն է հաստատել Չիկագոյում, հռչակվել այդ քաղաքի գլխավոր բանաստեղծ: 1916 թվականին լույս է ընծայել բանաստեղծական առաջին ժողովածուն՝ «Չիկագոյի երգերը», որին հաջորդել են «Եգիպտացորեն հավաքողները» (1918), «Ծուխ և պողպատ» (1920), «Արևակեզ Արևմուտքի քարերը» (1922) գրքերը:

Սենդբերգը հանդես է եկել որպես Ուոլթ Ուիթմենի բանաստեղծական ավանդույթները շարունակող ու զարգացնող, ժամանակակից քաղաքն ու արդյունաբերական հեղափոխությունը գովերգող հեղինակ: Գրել է նաև կենսագրական մեծածավալ երկեր, այդ թվում՝ ԱՄՆ տեսնվեցերորդ նախագահ Աբրահամ Լինքոլնի կյանքի պատմությունը, որ հագեցած է վերլուծական բազմազան նյութերով, բազում ուշագրավ փաստերով (առաջին անգամ հրատարակվել է 1939 թվականին, այնուհետև բազմիցս վերահրատարակվել է, թարգմանվել ու լույս ընծայվել աշխարհի շատ ժողովուրդների լեզուներով, այդ թվում՝ հայերեն):

Կարլ Սենդբերգը վախճանվել է 89 տարեկան հասակում: Նրա աճյունամոխիրը հողին է հանձնվել իր բնօրրանի՝ Գեյլսբուրգի այն տան ետնաբակում, որտեղ շուրջ ինը տասնամյակ առաջ ծնվել էր[20]His wife and two daughters would also be interred there. See the signage.</ref>: «Հիշողության քար»-ի տակ ամփոփվել է նաև նրա կնոջ աճյունամոխիրը[21]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեյլսբերգյան այն տունը, որտեղ ծնվել ու մանկությունն է անցկացրել ապագա գրողը, ստացել է պետականորեն պահպանվող պատմական վայրի կարգավիճակ: Այդպիսի կարգավիճակ է շնորհվել նաև Հյուսիսային Կարոլինայի Ֆլաթ Ռոք բնակավայրի այն տանը, որտեղ 22 տարի ապրել է Կարլ Սենդբերգը:

1978 թվականի հունվարի 6-ին՝ նրա ծննդյան 100-ամյակի օրը ԱՄՆ փոստային ծառայությունը թողարկել է գրողի դիմանկարն ու ինքնագիրը կրող հատուկ նամականիշ[22]:

Իլինոյսի համալսարանի հազվագյուտ գրքերի ու ձեռագրերի գրադարանը[23] Սենդբերգի ընտանիքի անդամներից գնել ու պահպանում է գրողի արխիվը՝ շուրջ 600 խորանարդ ոտնաչափ ընդհանուր ծավալով ձեռագրեր, լուսանկարներ, փաստաթղթեր[24][25]:

2011 թվականին Կարլ Սենդբերգին բաժին է հատկացվել Չիկագոյի գրական փառքի սրահում[26]:

Կարլ Սանդբերգի անունով են կոչվել Չիկագոյի արվարձանային ավաններից մեկը, Գեյլսբուրգի քոլեջը, հանրախանութը, ամերիկյան բազմաթիվ դպրոցներ, Միչիգանի նահանգի Լիվոնիայի գրադարանը[27]: Չիկագոյի հանրային գրադարանը սահմանել է Սանդբերգյան ամենամյա մրցանակ, որ շնորհվում է գրականության բնագավառում նշանակալի ներդրում կատարած հեղինակներին[28]:

Ամերիկյան տրանսպորտային ընկերություններից մեկը 2006 թվականից երթուղի է մտցրել Կարլ Սենդբերգի անունը կրող գնացք[29]:

  • Քանդակագործ Ավարդ Ֆեյրբենքսը կերտել է գրողի կիսանդրին:
  • Ռիչարդ Արմուրը 1953 թ. հունվարին լույս է ընծայել "Driving in a Fog; or Carl Sandburg Must Have Been a Pedestrian" բանաստեղծությունը:
  • Վիլյամ Սարոյանը Կարլ Սենդբերգի մասին պատմվածք է գրել, որը լույս է տեսել 1971 թվականին նրա հրատարակած Letters from 74 rue Taitbout or Don't Go But If You Must Say Hello To Everybodyգրքում:
  • Նկարիչ Թոմաս Հարթ Բենթոնը 1956 թվականին ստեղծել է գրողի դիմանկարը:
  • Սենդբերգի Sometime they'll give a war and nobody will come ասույթը (The People, Yes բանաստեղծությունից) դարձել է խաղաղության գերմանական շարժման կարգախոսը՝ Stell dir vor, es ist Krieg, und keiner geht hin, , որը հաճախ սխալմամբ վերագրվել է Բերտոլդ Բրեխտին[30]:
  • Պետեր Լուիս վան Դիյկը Կարլ Սենդբերգի «Չիկագոյի երգեր» ժողովածուի բանաստեղծությունների հիման վրա գրել է Windy City Songs երգաշարը, որը 2007 թվականին հնչել է Չիկագոյի մանկական երգչախմբի և Nelson Mandela Metropolitan University-ի երգչախմբի կատարմամբ:
  • Սթիվեն Սփիլբերգը հայտարարել է, որ իր E.T.: The Extra-Terrestrial կինոնկարի գլխավոր հերոսի դեմքը ստեղծագործվել է Սենդբերգի, Էռնեստ Հեմինգուեյի ու Ալբերտ Այնշտայնի դիմագծերի հիման վրա[31]:
  • Երաժիշտ Բոբ Գիբսոնի The Courtship of Carl Sandburg տեսահոլովակում Թոմ Ամանդսը կատարում է Սենդբերգի դերը[32]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կարլ Սենդբերգ - «Լինկոլն», Երևան, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1988 թ., 720 էջ /թարգմանիչ՝ Ռ. Բ. Կարապետյան/
  • Сэндберг Карл հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում 
  • Niven, Penelope. Carl Sandburg: A Biography. New York: Scribner's, 1991.
  • Sandburg, Carl. The letters of Carl Sandburg. New York: Harcourt, Brace & World, 1968.
  • Sandburg, Helga. A Great and Glorious Romance: The Story of Carl Sandburg and Lilian Steichen. New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1978.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Discogs — 2000.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 NCpedia
  9. 9,0 9,1 9,2 Сэндберг Карл // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. "Poetry". The Pulitzer Prizes. Retrieved 2013-11-24.
  11. «12 Search Results»։ Pulitzer.org։ Վերցված է April 25, 2013 
  12. Danilov Victor (September 26, 2013)։ Famous Americans: A Directory of Museums, Historic Sites, and Memorials։ Scarecrow Press։ էջ 198։ Վերցված է January 6, 2015 
  13. Heitman Danny (March–April 2013)։ «A Workingman's Poet»։ Humanities։ Վերցված է January 6, 2014 
  14. Callahan North (October 1, 1990)։ Carl Sandburg: His Life and Works։ Pennsylvania State University Press։ էջ 233։ ISBN 978-0271004860։ Վերցված է January 7, 2015 
  15. Prairie-Town Boy, by Carl Sandburg, 1955. "timforsythe.com" Archived 2013-02-16 at Archive.is
  16. Selected Poems of Carl Sandburg, edited by Rebecca West, 1954
  17. Carl Sandburg College. "History" Archived 2013-02-07 at the Wayback Machine.
  18. *Mason, Jr. Herbert Molloy (1999)։ Kolb Richard K., ed.։ VFW: Our First Century։ Lenexa, Kansas: Addax Publishing Group։ էջեր 13, 90։ ISBN 1-88611072-7։ LCCN 99-24943 
  19. "Revolt Develops Poet", The Western Comrade, vol. 2, no. 3 (July 1914), pg. 23.
  20. «Carl Sandburg's ashes placed under Remembrance Rock»։ The New York Times։ 2 October 1967։ էջ 61 
  21. «Carl Sandburg Historic Site Association»։ Sandburg.org։ Վերցված է April 25, 2013 
  22. Scott catalogue
  23. «Rare Book and Manuscript Library»։ Library.uiuc.edu։ Վերցված է April 25, 2013 
  24. «Carl Sandburg Papers (Ashville accession)»։ library.illinois.edu։ Վերցված է December 18, 2014 
  25. «Carl Sandburg Papers (Connemara accession)»։ library.illinois.edu։ Վերցված է December 18, 2014 
  26. «Carl Sandburg»։ Chicago Literary Hall of Fame (անգլերեն)։ 2011։ Վերցված է 2017-10-14 
  27. «Carl Sandburg Library Homepage»։ Livonia.lib.mi.us։ 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից December 16, 2012-ին։ Վերցված է April 25, 2013 
  28. «October 23 Dinner Honors Allende, Lewis and Sneed»։ Chicago Public Library։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 December 2013-ին։ Վերցված է 3 January 2014 
  29. Amtrak Press Release, October 8, 2006. Amtrak.com.
  30. «von Brecht?»։ Die Zeit։ 2004-08-12 
  31. Taylor Philip M. (1992)։ Steven Spielberg։ London: B.T. Batsford Ltd։ ISBN 0-7134-6693-6  p. 134.
  32. "Bob Gibson's 'The Courtship of Carl Sandburg'" lyon.edu Archived January 11, 2007, at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Կարլ Սենդբերգ հոդվածին
Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝