Ուոլթ Ուիթմեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Ուոլթ Ուիթմեն
Walt Whitman - George Collins Cox.jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Walter Whitman
Ծնվել է մայիսի 31, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7]
Ծննդավայր Լոնգ Այլենդ, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[8]
Վախճանվել է մարտի 26, 1892({{padleft:1892|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7] (72 տարեկանում)
Վախճանի վայր Camden, Քեմդեն շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[9]
Մասնագիտություն բուժքույր, բանաստեղծ, վիպասան, լրագրող, ակնարկագիր և գրող
Լեզու անգլերեն[10]
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ուշագրավ աշխատանքներ Խոտի տերևներ
Պարգևներ New Jersey Hall of Fame
Walt Whitman signature.svg
Ուոլթ Ուիթմեն Վիքիքաղվածքում
Walt Whitman Վիքիպահեստում

Ուոլթ Ուիթմեն (անգլ.՝ Walt Whitman, մայիսի 31, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7], Լոնգ Այլենդ, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[8] - մարտի 26, 1892({{padleft:1892|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7], Camden, Քեմդեն շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[9]), ամերիկացի խոշոր բանաստեղծ, ամերիկյան ժամանակակից պոեզիայի հիմնադիրը։

Գրել է պատմվածքներ, հոդվածներ, բանաստեղծություններ։ 1846-ին խմբագրել է «Բրուքլին Իգլ» («Brooklyn Eagle») թերթը։ 1855-ին տպագրվել է նրա «Խոտի տերևներ» գիրքը։ 1861 - 65-ի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աշխատել է որպես սանիտար։ Պատերազմական իրադարձություններին են նվիրված «Թմբկահարություն» (1865) և «Երբ այս գարնանը բակում տան առջև ծաղկում էր եղրևանին» (1865) ժողովածուները։ 1873-ին Ուիթմենը կաթված է ստացել։

«Խոտի տերևներ» (անգլ.՝ Leaves of Grass) գրքի հիմնական գաղափարները կապված են տրանսցենդենտալիզմի ուսմունքի հետ։

Ուիթմենին հաճախ անվանում են համաշխարհային դեմոկրատիայի երգիչ։ Բանաստեղծը միաժամանակ մերկացրել է հենց իր երգած դեմոկրատիայի արատները, որը պատմականորեն բուրժուականի կերպարանք է ստացել։ Նրա քնարերգության մեջ կարևոր տեղ է գրավում արդյունաբերության թեման, որի մշակումով նա դարձել է այսպես կոչված ուրբանիստական պոեզիայի նախակարապետը։

Շատ երկրներում Ուիթմենը ընկալվում է որպես հեղափոխական բանաստեղծ (շնորհիվ իտալական, ավստրիական, ֆրանսիական ապստամբներին ձոնված հիմներգերի), սակայն նա ամերիկյան իրականության նկատմամբ ռեֆորմիստական ձգտումներից այն կողմ չի անցել։

Ուիթմենը նորարար բանաստեղծ էր։ Նրա գրչի տակ ազատ և անհանգ ոտանավորը ձեռք է բերել ճկունություն և առաձգականություն։ Դեռևս Ուիթմենի կենդանության օրոք նրա հռչակը հասել է Եվրոպա։

Ուիթմենի որոշ բանաստեղծություններ տարբեր ժամանակներում թարգմանվել են հայերեն։ Հատկանշական են Եղիշե Չարենցի թարգմանությունները («Մեր Օրերը», «Եվրոպա»)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Discogs — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  8. 8,0 8,1 8,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118807153 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  9. 9,0 9,1 9,2 Уитмен Уолт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119291430

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png