Ուոլթ Ուիթմեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ուոլթ Ուիթմեն
Walt Whitman - George Collins Cox.jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Walter Whitman
Ծնվել է մայիսի 31, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Լոնգ Այլենդ, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3]
Վախճանվել է մարտի 26, 1892({{padleft:1892|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2] (72 տարեկանում)
Վախճանի վայր Camden, Քեմդեն շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[4]
Մասնագիտություն բուժքույր, բանաստեղծ, վիպասան, լրագրող, ակնարկագիր և գրող
Լեզու անգլերեն[5]
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ուշագրավ աշխատանքներ When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd և Խոտի տերևներ
Պարգևներ
Walt Whitman signature.svg
Ուոլթ Ուիթմեն Վիքիքաղվածքում
Walt Whitman Վիքիպահեստում

Ուոլթ Ուիթմեն (անգլ.՝ Walt Whitman, մայիսի 31, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[1][2], Լոնգ Այլենդ, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3] - մարտի 26, 1892({{padleft:1892|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2], Camden, Քեմդեն շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[4]), ամերիկացի խոշոր բանաստեղծ, ամերիկյան ժամանակակից պոեզիայի հիմնադիրը։

Գրել է պատմվածքներ, հոդվածներ, բանաստեղծություններ։ 1846-ին խմբագրել է «Բրուքլին Իգլ» («Brooklyn Eagle») թերթը։ 1855-ին տպագրվել է նրա «Խոտի տերևներ» գիրքը։ 1861 - 65-ի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աշխատել է որպես սանիտար։ Պատերազմական իրադարձություններին են նվիրված «Թմբկահարություն» (1865) և «Երբ այս գարնանը բակում տան առջև ծաղկում էր եղրևանին» (1865) ժողովածուները։ 1873-ին Ուիթմենը կաթված է ստացել։

«Խոտի տերևներ» (անգլ.՝ Leaves of Grass) գրքի հիմնական գաղափարները կապված են տրանսցենդենտալիզմի ուսմունքի հետ։

Ուիթմենին հաճախ անվանում են համաշխարհային դեմոկրատիայի երգիչ։ Բանաստեղծը միաժամանակ մերկացրել է հենց իր երգած դեմոկրատիայի արատները, որը պատմականորեն բուրժուականի կերպարանք է ստացել։ Նրա քնարերգության մեջ կարևոր տեղ է գրավում արդյունաբերության թեման, որի մշակումով նա դարձել է այսպես կոչված ուրբանիստական պոեզիայի նախակարապետը։

Շատ երկրներում Ուիթմենը ընկալվում է որպես հեղափոխական բանաստեղծ (շնորհիվ իտալական, ավստրիական, ֆրանսիական ապստամբներին ձոնված հիմներգերի), սակայն նա ամերիկյան իրականության նկատմամբ ռեֆորմիստական ձգտումներից այն կողմ չի անցել։

Ուիթմենը նորարար բանաստեղծ էր։ Նրա գրչի տակ ազատ և անհանգ ոտանավորը ձեռք է բերել ճկունություն և առաձգականություն։ Դեռևս Ուիթմենի կենդանության օրոք նրա հռչակը հասել է Եվրոպա։

Ուիթմենի որոշ բանաստեղծություններ տարբեր ժամանակներում թարգմանվել են հայերեն։ Հատկանշական են Եղիշե Չարենցի թարգմանությունները («Մեր Օրերը», «Եվրոպա»)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png