Թոմաս Մորգան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոմաս Մորգան
Thomas Morgan
Thomas Hunt Morgan.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 25, 1866(1866-09-25)[1][2][3][4][5]
Լեքսինգտոն, Կենտուկի, ԱՄՆ[6]
Մահացել էդեկտեմբերի 4, 1945(1945-12-04)[6][1][2][3][4][5] (79 տարեկանում)
Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
բնական մահով
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունէվոլյուցիոնիստ, գենետիկ, կենդանաբան, բժիշկ, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիոլոգ
Հաստատություն(ներ)Բրին Մար քոլեջ[7], Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Կոլումբիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտգենետիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[7], Պապական գիտությունների ակադեմիա[8], ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Լվովի գիտական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Ազգային բժշկական ակադեմիա
Ալմա մատերՋոն Հոփկինսի համալսարան, Կենտուկիի համալսարան և Կոլումբիայի համալսարան
Գիտական աստիճանգիտության բակալավր (1886) և փիլիսոփայության դոկտոր (1890)
Տիրապետում է լեզուներինթայերեն[1]
Եղել է գիտական ղեկավարՋոն Հոուարդ Նորթրոպ և Հերման Ջոզեֆ Մյուլլեր
Հայտնի աշակերտներՀերման Ջոզեֆ Մյուլլեր և Alfred Sturtevant?
ՊարգևներԲժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[9][10] Կոպլիի մեդալ[11] Դարվինի մեդալ[12] Քրունի լեկցիա և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Ամուսին(ներ)Lilian Vaughan Morgan?
Երեխա(ներ)Isabel Morgan?
Ստորագրություն
Thomas Hunt Morgan signature.svg
Thomas Hunt Morgan Վիքիպահեստում


Թոմաս Հանտ Մորգան (անգլ.՝ Thomas Hunt Morgan, սեպտեմբերի 25, 1866(1866-09-25)[1][2][3][4][5], Լեքսինգտոն, Կենտուկի, ԱՄՆ[6] - դեկտեմբերի 4, 1945(1945-12-04)[6][1][2][3][4][5], Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի կենսաբան, գենետիկայի հիմնադիրներից, ԱՄՆ-ի ազգային ԳԱ պրեզիդենտ (1927-1931

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Կենտուքիի (1886) և Ջ․ Հոփքինսի (1891, Բալթիմոր) համալսարանները։ Եղել է Բրին-Մորի Կանանց կոլեջի (1891-1904) և Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանի (1904-1928) պրոֆեսոր, Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի կենսաբանության լաբորատորիայի ղեկավար (1928-1945)։ Սկզբնական աշխատանքները վերաբերում են փորձարարական սաղմնաբանությանը, կենդանիների օրգանիզմի ռեգեներացիայի և սեռի որոշման հարցերին։ 1910 թվականից ուսումնասիրել է մուտացիաների ժառանգումը գենետիկական նոր օբյեկտի՝ դրոզոֆիլ պտղաճանճի մոտ։ Դրա հիման վրա Մորգանը փորձնականորեն հիմնավորել է (աշխատակիցների հետ) ժառանգականության նյութական հիմքի մասին պատկերացումները և վերջնականորեն ապացուցել ու ավարտել ժառանգականության քրոմոսոմային տեսությունը։ Մորգանի և նրա աշխատակիցների կողմից հաստատված գենի շղթայակցման և կրոսինգովերի օրինաչափությունները բացահայտեցին Մենդելի օրենքների բջջաբանական մեխանիզմները և խթան հանդիսացան բնական ընտրության տեսության գենետիկական հիմքերի մշակման համար։ Մորգանը նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1933), ԽՍՀՄ ԳԱ պատվավոր անդամ 1932 թվականից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 48 CC-BY-SA-icon-80x15.png