Թոմաս Մորգան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոմաս Մորգան
Thomas Morgan
Thomas Hunt Morgan.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 25, 1866(1866-09-25)[1][2][3][4][5][6]
Լեքսինգտոն, Կենտուկի, ԱՄՆ[7]
Մահացել էդեկտեմբերի 4, 1945(1945-12-04)[7][1][2][3][4][5][6] (79 տարեկանում)
Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
բնական մահով
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունէվոլյուցիոնիստ, գենետիկ, կենդանաբան, բժիշկ, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիոլոգ
Հաստատություն(ներ)Բրին Մար քոլեջ[8], Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Կոլումբիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտգենետիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[8], Պապական գիտությունների ակադեմիա[9], ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Լվովի գիտական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Ազգային բժշկական ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՋոն Հոփկինսի համալսարան, Կենտուկիի համալսարան և Կոլումբիայի համալսարան
Գիտական աստիճանգիտության բակալավր (1886) և փիլիսոփայության դոկտոր (1890)
Տիրապետում է լեզուներինթայերեն[1]
Եղել է գիտական ղեկավարՋոն Հոուարդ Նորթրոպ և Հերման Ջոզեֆ Մյուլլեր
Հայտնի աշակերտներՀերման Ջոզեֆ Մյուլլեր և Alfred Sturtevant?
ՊարգևներԲժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[10][11] Կոպլիի մեդալ[12] Դարվինի մեդալ[13] Քրունի լեկցիա և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Ամուսին(ներ)Lilian Vaughan Morgan?
Երեխա(ներ)Isabel Morgan?
Ստորագրություն
Thomas Hunt Morgan signature.svg
Thomas Hunt Morgan Վիքիպահեստում


Թոմաս Հանտ Մորգան (անգլ.՝ Thomas Hunt Morgan, սեպտեմբերի 25, 1866(1866-09-25)[1][2][3][4][5][6], Լեքսինգտոն, Կենտուկի, ԱՄՆ[7] - դեկտեմբերի 4, 1945(1945-12-04)[7][1][2][3][4][5][6], Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի կենսաբան, գենետիկայի հիմնադիրներից, ԱՄՆ-ի ազգային ԳԱ պրեզիդենտ (1927-1931

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Կենտուքիի (1886) և Ջ․ Հոփքինսի (1891, Բալթիմոր) համալսարանները։ Եղել է Բրին-Մորի Կանանց կոլեջի (1891-1904) և Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանի (1904-1928) պրոֆեսոր, Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի կենսաբանության լաբորատորիայի ղեկավար (1928-1945)։ Սկզբնական աշխատանքները վերաբերում են փորձարարական սաղմնաբանությանը, կենդանիների օրգանիզմի ռեգեներացիայի և սեռի որոշման հարցերին։ 1910 թվականից ուսումնասիրել է մուտացիաների ժառանգումը գենետիկական նոր օբյեկտի՝ դրոզոֆիլ պտղաճանճի մոտ։ Դրա հիման վրա Մորգանը փորձնականորեն հիմնավորել է (աշխատակիցների հետ) ժառանգականության նյութական հիմքի մասին պատկերացումները և վերջնականորեն ապացուցել ու ավարտել ժառանգականության քրոմոսոմային տեսությունը։ Մորգանի և նրա աշխատակիցների կողմից հաստատված գենի շղթայակցման և կրոսինգովերի օրինաչափությունները բացահայտեցին Մենդելի օրենքների բջջաբանական մեխանիզմները և խթան հանդիսացան բնական ընտրության տեսության գենետիկական հիմքերի մշակման համար։ Մորգանը նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1933), ԽՍՀՄ ԳԱ պատվավոր անդամ 1932 թվականից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Brockhaus Enzyklopädie
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Морган Томас Хант // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 Biographical Memoirs of the Royal Society
  9. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/morgan.html
  10. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1933/
  11. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  12. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  13. https://docs.google.com/spreadsheets/d/1dsunM9ukGLgaW3HdG9cvJ_QKd7pWjGI0qi_fCb1ROD4/pubhtml?gid=216486814&single=true
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 48 CC-BY-SA-icon-80x15.png