Էլի Վիզել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Էլի Վիզել
Elie Wiesel 2012 Shankbone.JPG
Ծնվել է սեպտեմբերի 30, 1928({{padleft:1928|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[1][2][3][4][5]
Ծննդավայր Սիգետու Մարմացիեյ, Maramureș County, Ռումինիա[1]
Վախճանվել է հուլիսի 2, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[6][3][4][5] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայր Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասնագիտություն գրող, քաղաքական ակտիվիստ, Judaic scholar, վիպասան, ինքնակենսագիր, համալսարանի պրոֆեսոր, թարգմանիչ, լրագրող և արհմիութենական գործիչ
Լեզու անգլերեն[7], իդիշ, եբրայերեն, ռումիներեն, հունգարերեն և ֆրանսերեն[8]
Ազգություն հրեա
Քաղաքացիություն Flag of Israel.svg Իսրայել
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կրթություն Faculty of Arts of Paris
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Աշխատավայր Yedioth Ahronoth և Բոստոնի համալսարան
Պարգևներ Big Bertha[9][10] Բրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր Norman Mailer Prize Ազգային հումանիտարական մեդալ Չորս Ազատությունների մրցանակ Ազատություն մրցանակ Ճշմարդության Լույս մրցանակ Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ Q20857555? Լուվենի կաթոլիկ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Մեդիչի մրցանակ Ազատության նախագահական շքանշան Congressional Gold Medal Inter Book Prize Honorary doctor of the University of Geneva Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ Medal of Liberty Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Q42293686? Honorary doctorate at the Haifa University «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի սպայական մեծ խաչ Q51035522? Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ և Q55455135?[11]
Elie Wiesel Վիքիպահեստում
Բուխնվալդի բանտարկյանլների ճամբարը: Երկրորդ շարքի յոթերորդը Էլի Վիզելն է:

Էլի Վիզել (իդիշ՝ אלי וויזל, ֆր.՝ Elie Wiesel, սեպտեմբերի 30, 1928({{padleft:1928|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[1][2][3][4][5], Սիգետու Մարմացիեյ, Maramureș County, Ռումինիա[1] - հուլիսի 2, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[6][3][4][5], Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկացի և ֆրանսիացի ազգությամբ հրեա գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր: Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի 1986 թվականի դափնեկիր: Գրել է իդիշ, եբրայերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներով: Էլի Վիզելը հայտնի է Հոլոքոստի, ցեղասպանագիտության և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իր աշխատություններով, բազմիցս հանդես է եկել Իսրայելի կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման կոչով: Հանդիսանում էր «Ավրորա» առաջին մրցանակի ընտրող հանձնաժողովի անդամ:

Ծագում է Հոլոքոստը վերապրած կրոնական ավանդապահ հրեական ընտանիքից: Վիզելը նացիստական համակենտրոնացման Օսվենցիմ և Բուխենվալդ ճամբարների գերիներից էր: Այնուհետև դարձել է նշանավոր ցեղասպանագետ և եվրոպական հրեկանության Աղետի մասնագետ[12]:

1985-ին պարգևատրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի Ոսկե մեդալով: Նշանավորվել է նաև բազմաթիվ այլ պարգևներով գրական, հասարակական և քարոզչական գործունեության համար[⇨]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Հյուսիսային Տրանսիլվանիայնի Սիգետ քաղաքում, հանդիսացել է վիժնիցյան հասիդական հուդայականության հետևորդ: Ունեցել է երեք քույր, ստացել հրեական կրոնական կրթություն:

1940 թ. Սիգետը կցվել է Հունգարիային, 1944 թ. մայիսին Նացիստական Գերմանիայի ճնշման տակ քաղաքի բոլոր հրեաները, այդ թվում Վիզելը քույրերի և ծնողների հետ արտաքսվում են Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբար: Նրա դաջվածքային համարն էր «A-7713»: Ճամբարում նրան հոր հետ բաժանում են մորից և քույրերից: Մայրը և քույրերից փոքրը զոհվում են Օսվենցիմում, իսկ հայրը ուտելիքի կռվի պատճառով ծեծվում և սպանվում է Բուխենվալդի ճամբարում (1945 թ.), մյուս գերիների կողմից:

Ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Elie Wiesel bibliography

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11880975X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.haaretz.com/israel-news/1.575072
  7. http://www.pbs.org/eliewiesel/life/index.htmlPBS.
  8. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1986/
  10. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  11. http://www.u-bordeaux-montaigne.fr/fr/universite/decouvrir-bordeaux-montaigne/histoire-d-universite.html
  12. Эли Визель (род. в 1928)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]