Էլի Վիզել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլի Վիզել
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 30, 1928(1928-09-30)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍիգետու Մարմացիեյ, Մարամուրեշ, Ռումինիա[4]
Մահացել էհուլիսի 2, 2016(2016-07-02)[5][1][2][…] (87 տարեկան)
Մահվան վայրՆյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
ԳերեզմանՔենսիկո
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել, Flag of the United States.svg ԱՄՆ[6], Flag of Romania.svg Ռումինիա[7], Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Հունգարիա, Flag of France.svg Ֆրանսիա և Flag of Romania.svg Ռումինիա[7]
Ազգությունհրեա
Մայրենի լեզուհունգարերեն
Կրոնհուդայականություն
ԿրթությունՓարիզի արվեստների ֆակուլտետ
ԵրկերNight?
Մասնագիտությունգրող, քաղաքական ակտիվիստ, Judaic scholar, վիպասան, ինքնակենսագիր, համալսարանի պրոֆեսոր, թարգմանիչ, լրագրող, արհմիութենական գործիչ և փիլիսոփա
ԱշխատավայրYedioth Ahronoth?, Բոստոնի համալսարան և Նյու Յորքի քաղաքային համալսարան
Պարգևներ և
մրցանակներ
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ[8][9] Բրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր Նորման Մեյլերի մրցանակ Ազգային հումանիտարական մեդալ Չորս Ազատությունների մրցանակ Ազատություն մրցանակ Ճշմարդության Լույս մրցանակ Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ Q20857555? Լուվենի կաթոլիկ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Մեդիչի մրցանակ Ազատության նախագահական շքանշան ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ Inter Book Prize? Ժնևի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Ազատության մեդալ Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բալ Իլանի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր Հայֆայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի սպայական մեծ խաչ Վեյցմանի ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ Բորդո Մոնտեն համալսարանի պատվավոր դոկտոր[10] և Q97139686?
ԱնդամությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Elie Wiesel Վիքիպահեստում
Բուխնվալդի բանտարկյանլների ճամբարը: Երկրորդ շարքի յոթերորդը Էլի Վիզելն է:

Էլի Վիզել (իդիշ՝ אלי וויזל, ֆր.՝ Elie Wiesel, սեպտեմբերի 30, 1928(1928-09-30)[1][2][3][…], Սիգետու Մարմացիեյ, Մարամուրեշ, Ռումինիա[4] - հուլիսի 2, 2016(2016-07-02)[5][1][2][…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի և ֆրանսիացի ազգությամբ հրեա գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր: Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի 1986 թվականի դափնեկիր: Գրել է իդիշ, եբրայերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներով: Էլի Վիզելը հայտնի է Հոլոքոստի, ցեղասպանագիտության և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իր աշխատություններով, բազմիցս հանդես է եկել Իսրայելի կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման կոչով: Հանդիսանում էր «Ավրորա» առաջին մրցանակի ընտրող հանձնաժողովի անդամ:

Ծագում է Հոլոքոստը վերապրած կրոնական ավանդապահ հրեական ընտանիքից: Վիզելը նացիստական համակենտրոնացման Օսվենցիմ և Բուխենվալդ ճամբարների գերիներից էր: Այնուհետև դարձել է նշանավոր ցեղասպանագետ և եվրոպական հրեկանության Աղետի մասնագետ[11]:

1985-ին պարգևատրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի Ոսկե մեդալով: Նշանավորվել է նաև բազմաթիվ այլ պարգևներով գրական, հասարակական և քարոզչական գործունեության համար[⇨]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Հյուսիսային Տրանսիլվանիայնի Սիգետ քաղաքում, հանդիսացել է վիժնիցյան հասիդական հուդայականության հետևորդ: Ունեցել է երեք քույր, ստացել հրեական կրոնական կրթություն:

1940 թվականին Սիգետը կցվել է Հունգարիային, 1944 թվականի մայիսին Նացիստական Գերմանիայի ճնշման տակ քաղաքի բոլոր հրեաները, այդ թվում՝ Վիզելը քույրերի և ծնողների հետ արտաքսվում են Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբար: Նրա դաջվածքային համարն էր «A-7713»: Ճամբարում նրան հոր հետ բաժանում են մորից և քույրերից: Մայրը և քույրերից փոքրը զոհվում են Օսվենցիմում, իսկ հայրը ուտելիքի կռվի պատճառով ծեծվում և սպանվում է Բուխենվալդի ճամբարում (1945 թվական), մյուս գերիների կողմից:

Ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Elie Wiesel bibliography

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]