Գրուդե
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրուդե (այլ կիրառումներ)
| Քաղաք | |||
|---|---|---|---|
| Գրուդե | |||
| բոս․՝ Grude | |||
| |||
 | |||
| 43°22′39.36″N 17°23′43.08″E / 43.3776000°N 17.3953000°E | |||
| Երկիր |  Բոսնիա և Հերցեգովինա | ||
| Համայնք | Գրուդե, Արևմտյան Հերցեգովինա կանտոն և Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիա | ||
| Քաղաքապետ | Լյուբո Գրիզելջ | ||
| Մակերես | 220.8 կմ² | ||
| ԲԾՄ | 250 մետր | ||
| Բնակչություն | 17․865 մարդ (2003) | ||
| Ժամային գոտի | UTC+1, ամառը UTC+2 | ||
| Հեռախոսային կոդ | +387 (35) | ||
| Փոստային դասիչ | 88 340 | ||
| Պաշտոնական կայք | grude.info(խորվ.) | ||
| |||
Գրուդեն (խորվ.՝ Grude), քաղաք և համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայի արևմտյան մասում։ Մտնում է Արևմտյան Հերցեգովինա կանտոնի կազմի մեջ։
Աշխարհագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քաղաքի կենտրոնը գտնվում է մոտ 100 կմ հեռավորության վրա Սպլիտից[1], 49 կմ՝ Մոստարից[2] և 19 կմ՝ Իմոտսկիից[3]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օսմանյան իշխանությունից հետո, որը տևել է 15-րդ դարի վերջից մինչև 19-րդ դարի վերջը, տարածաշրջանը 1878 թվականին անցել է Ավստրո-Հունգարիայի կառավարման տակ։ Այս անցումային շրջանում ստեղծվել են ժամանակակից պետական կառավարման հետ կապված դպրոցներ և ենթակառուցվածքներ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ Հարավսլավիայում, և ամբողջ Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության ժամանակաշրջանում (1945–1992), Գրուդեն, ինչպես Արևմտյան Հերցեգովինայի մեծ մասը, իշխանությունների կողմից համարվում էր պրո-ուստաշական տարածք։ Արդյունքում համայնքը ստանում էր սահմանափակ պետական ներդրումներ, ինչը հանգեցրեց տնտեսական դժվարությունների և բնակչության զգալի արտագաղթի 20-րդ դարի կեսերից մինչև վերջ։ Արտագաղթը հատկապես ուղղված էր դեպի Զագրեբ, Դալմաթիա և Արևմտյան Գերմանիա՝ որպես արտագնա աշխատողներ։
1990-ականների սկզբին՝ Հարավսլավիայի փլուզման և Բոսնիական պատերազմի ընթացքում, Գրուդեն դարձել է քաղաքական և ռազմական կենտրոն։ Քաղաքում ստեղծվեցին Հերցեգ-Բոսնիայի Խորվաթական Հանրապետությունը և Խորվաթական պաշտպանության խորհուրդը (HVO), և այն նաև հանդիսանում էր խորհրդի գլխավոր շտաբի տեղակայման վայրը։
Հետպատերազմյան շրջանում համայնքը վերածվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի առավել տնտեսապես ակտիվ շրջաններից մեկի՝ ունենալով բազմաթիվ փոքր և միջին ձեռնարկություններ։ Առավել հայտնի ընկերություններից մեկն է Վիոլետա թղթի գործարանը։
Բնակչություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1971
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]19,203 ընդհանուր
- խորվաթներ - 19,111 (99.52%)
- այլոք - 92 (0.48%)
1991
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1991 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Գրուդե համայնքի բնակչությունը կազմել է 16,358 մարդ։
- 16,210 խորվաթներ (99.09%)[4]
- 148 այլոք (0.91%)
Գրուդե քաղաքի բնակչությունը կազմել է 3,528 մարդ, որոնցից գրեթե բոլորը էթնիկ խորվաթներ էին։
2013
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2013 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Գրուդե համայնքի բնակչությունը կազմել է 17,308 մարդ։
- 17,263 խորվաթներ (99.74%)
- 45 այլոք (0.26%)
Տնտեսություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատերազմի ընթացքում Գրուդեն հանդիսանում էր Հարավսլավական բանակի ագրեսիայի դեմ «դիմադրության» կարևոր կենտրոններից մեկը։
1990-ականների վերջը և 2000-ականների սկիզբը բնութագրվում էին պատերազմի հետևանքներով և գոյատևման պայքարով, մինչդեռ այսօր Գրուդեն ապրում է մշակութային և տնտեսական վերածնունդ։
Միջազգային հարաբերություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քույր քաղաքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գրուդեն համագործակցում է հետևյալ քաղաքների հետ․
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ EUR&carbCost=1.3&isAvoidFrontiers=false&isFavoriseAutoroute=false&isAvoidPeage=false&isAvoidVignette=false&isAvoidLNR=false&autoConso=6.8&villeConso=6&routeConso=5.6&dtmDeparture=12%2F3%2F2009&indemnite=0
- ↑ EUR&carbCost=1.3&isAvoidFrontiers=false&isFavoriseAutoroute=false&isAvoidPeage=false&isAvoidVignette=false&isAvoidLNR=false&autoConso=6.8&villeConso=6&routeConso=5.6&dtmDeparture=12%2F3%2F2009&indemnite=0
- ↑ EUR&carbCost=1.3&isAvoidFrontiers=false&isFavoriseAutoroute=false&isAvoidPeage=false&isAvoidVignette=false&isAvoidLNR=false&autoConso=6.8&villeConso=6&routeConso=5.6&dtmDeparture=12%2F3%2F2009&indemnite=0
- ↑ «Archived copy» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013-10-05-ին. Վերցված է 2013-03-26-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
