Աուգսբուրգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Աուգսբուրգ (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Աուգսբուրգ
Augsburg
Դրոշ Զինանշան
Flag of Augsburg.svg Augsburg wappen.svg

Augsburg Perlach Rathaus Moritzkirche.jpg
Աուգսբուրգի քաղաքային սրահի և այլ տեսարժան վայրերի տեսարանը
Կոորդինատներ: 48°22′0″ հս․ լ. 10°54′0″ ավ. ե. / 48.36667° հս․. լ. 10.90000° ավ. ե. / 48.36667; 10.90000
Երկիր Գերմանիա Գերմանիա
Ներքին բաժանում Augsburg-Innenstadt, Augsburg-Oberhausen, Augsburg-Bärenkeller, Augsburg-Firnhaberau, Augsburg-Hammerschmiede, Q760488?, Q760487?, Pfersee, Q760478?, Q760462?, Q760501?, Augsburg-Hochzoll, Augsburg-Haunstetten, Augsburg-Göggingen, Augsburg-Inningen, Q760467? և Augsburg-Universitätsviertel
Հիմնադրված է 1276 թ.
Մակերես 146,93 կմ²
ԲԾՄ 489 մետր
Բնակչություն 288 631±1 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2015)[1]
Ժամային գոտի UTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ 0821
Փոստային ինդեքսներ 86150, 86199, 86152, 86153, 86154, 86156, 86157, 86159, 86161, 86163, 86165, 86167, 86169 և 86179
Ավտոմոբիլային կոդ A
Պաշտոնական կայք augsburg.de
##Աուգսբուրգ (Գերմանիա)
Red pog.png

Աուգսբուրգ քաղաք Գերմանիայում՝ Բավարիայի հարավ-արևմուտքում։ Այն վերջին 500 տարվա ընթացքում անկախ քաղաք է։

Աուգսբուրգը համալսարանական քաղաք է, և Լանդկրեյս համալսարանը գտնվում է այստեղ։ Այն Բավարիայի 3-րդ ամենամեծ քաղաքն է՝ 280,000 բնակչությամբ։ Նյուս և Տրիեր քաղաքներից հետո Աուգսբուրգը Գերմանիայի ամենահին քաաղաքն է՝ հիմնադրված Օգյուստ Վինդելչորումի կողմից։

Աուգսբուրգը Գերմանիայի միակ քաղաքն է, որ ունի իր տոնը։ Այն նշվում է օգոստոսի 8-ին։

Աուգսբուրգը Պատրիկյան ընտանիքի բնակավայրն է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգի Թագավորության նախկին տարածքները

Ըստ Դրասուսի և Տիբերիուսի՝ քաղաքը հիմնադրվել է 15 թվականին Օգյուստ Վինդելիչորումի կողմից իր նախահոր՝ Օգյուստ կայստի պատվերով։

Վաղ զարգացումը տեղի է ունեցել 400-ական թվականներին՝ Հռոմեական Կայսրությանը միանալուց հետո, մանավանդ, իր ռազմական, տնտեսական և աշխարհագրական հիանալի դիրքի շնորհիվ։ Քաղաքը Ալպերն անցնելու ուղիղ միջոցն էր։ Բացի այդ, Աուգսբուրգը Եվրոպայի արևելք-արևմուտք և հյուսիս-հարավ կապերի գերկենտրոնն է, որոնք միջնադարում դարձան առևտրական առևտրական խոշոր ուղիներ։[2]

120-ական թվականերին Աուգսբուրգը դարձավ հռոմեական Ռաեթիա նահանգի մայրաքաղաքը։ Քաղաքը գրավվել է հոների կողմից 5-րդ, Կառլոս Մեծի կողմից՝ 8-րդ, իսկ Բավարիայի դուքս Վելֆի կողմից՝ 11-րդ դարում, սակայն այս իրադարձություններից հետո ավելի է բարգավաճել։

Աուգսբուրգի ապաշխարությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգը ազատ քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1276 թվականի մարտի 9-ին։ 1276-1803 թվականներին այն անկախ էր իր կառավարչից՝ կայսր-եպիսկոպոսից։

Իտալիայի ուղիների գերկենտրոն հանդիսանալու և ռազմավարական դիրքի շնորհիվ Աուգսբուրգը շուտով դառնում է առևտրային կենտրոն։ Աուգսբուրգն արտադրում էր հյուսված իրերի, հագուստի և գործվածքների մեծ քանակություն։ Քաղաքը դարձավ երկու բանկային ընտանիքների՝ Ֆուգգերների և Վելսերի հենակետը։

1530 թվականին Աուգսբուրգի ապաշխարությունը կատարվեց հռոմեական բոլոր կայսրերի կողմից Աուգսբուրգի հացադուլի ժամանակ։ Աուգսբուրգի խաղաղությունից հետո (1555), որի համաձայն կրոնական բոլոր փոքրամասնությունները պետք է հավասար լինեին, կաթոլիկ-բողոքական խառը ավագանու գլխավորությամբ տեղի ունեցավ բնակչության բողոք։

Աուգսբուրգ, 1493 թվական
Աուգսբուրգ, 1550 թվական

Երեսնամյա պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրոնական խաղաղությունը քաղաքում հիմնականում պահպանվել է՝ չնայած դավանանքի աճող լարվածությունը մինչեւ Երեսնամյա Պատերազմը (1618-16481629 թվականին Ֆերդինանտ 2-րդը հրապարակեց վերականգնողական հրամանագիր, որը վերականգնում էր 1552 թվականի օրինական դրությունը։ Հրամանագրի մեջ կիրառված անհավասարությունը չեղյալ համարվեց, երբ 1632 թվականի ապրիլին Գուստավ Ադոլֆուսի ղեկավարության տակ գտնվող շվեդական բանակը գրավեց Աուգսբուրգն առանց դիմադրության։

1634 թվականին շվեդական բանակը ջախջախվեց Նյորդիլգենի մոտ։ 1634 թվականի հոկտեմբերին կաթոլիկ բազմությունը շրջափակեց Աուգսբուրգը։ Շվեդական կայազորը հրաժարվեց հանձնվելուց, սակայն 1634-1635 թվականների ձմռանը պաշարվեց։ Քաղաքի բնակչությունը 70,000-ից դարձավ 16,000։

Իննամյա պատերազմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1686 թվականին Լեոպոլդ 1-ին կայսրը ձևավորում է Աուգսբուրգի Լիգան, որը Անգլիացիների կողմից ստանում է «Մեծ Դաշինք» անվանումը (1689)։ Եվրոպական ընդդիմության կզմում էին Ավստրիան, Բավարիան, Բրանդենբուրգը, Անգլիան, Հռոմեական Կայսրությունը, Կուրպֆալցը, Պորտոգալիան, Սավոյան, Սաքսոնիան, Իսպանիան, Շվեդիան և Գերմանիայի Միացյալ Նահանգները։ Այն ձևավորվել էր Կուրպֆալցը Ֆրանսիայից ոչ կախյալ դարձնելու համար։ Կազմակերպուտյունը Իննամյա պատերազմի ընթացքում պատերազմեվ Ֆրանսիայի դեմ։

Աուգսբուրգն իր գագաթնակետին է հասել 15-րդ և 16-րդ դարերի ընթացքում՝ Ֆուգգեր և Վելսեր ընտանիքների հիմնած բանկային և մետաղային բիզնեսների շնորհիվ։ Աուգսբուրգի հարստությունը գրավում էր հովանավոր փնտրող նկարիչների, քանդակագործների և երաժիշտների։ Ավելի ուշ դարերում քաղաքը դարձավ կոմպոզիտոր Լեոպոլդ Մոցարտի և դրամատուրգ Բերթոլդ Բրեխտի ծննդավայրը։ Ռոկոկո ոճը այնքան հայտնի դարձավ քաղաքում, որ շուտով այն Գերմանիայում հայտնի դարձավ որպես «Աուգսբուրգի ոճ»։

Անկախ քաղաքի կարգավիճակի կորուստ և արդյունաբերական հեղափոխության վերածնունդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգ քարտեզը 1800 թվականին

1806 թվականին, երբ Հռոմեական Կայսրությունը լուծարվեց, Աուգսբուրգը կորցրեց իր անկախությունը և միացավ Բավարիայի Կայսրությանը։ 1817 թվականին քաղաքը դարձավ Օբերդոնուկրեյսի վարչական մայրաքաղաքը, այնուհետև՝ 1837 թվականին, դարձավ Սվաբիա և Նյուբուրգ նահանգի վարչական մայրաքաղաքը։

19-րդ դարի վերջին Աուգսբուրգի տեքստիլ արդյունաբերությունը կրկին աճեց։

Զինված Ուժեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգը պատմականորեն և ռազմականորեն կարևոր քաղաք է իր ռազմավարական դիրքի շնորհիվ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին հաորդող գերմանական վերազինման ընթացքում քաղաքի զորամասերը մեկից դարձան երեքը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ռազմական ոլորտին կապված մոտ 1300 զինված բանվորներ գտնվում էին Աուգսբուրգից դուրս տեղակայված ճամբարում։

1941 թվականին Ռուդոլֆ Հեսսը, առանց Հիտլերի թույլտվության, գաղտնի կերպով մեկնեց Շոտլանդիա՝ հանդիպելու Հեմիլթոն դուքսին և վթարեց Իգլեշամ գյուղը՝ փորձելով միջամտել Համաշխարհային երկրորդ պատերազմի եվրոպական ճակատը և միանալով նոր եկող ռուսական ճամբարականներին։

1945 թվականին ամերիկական բանակը գրավեց քաղաքը, ծանր ռմբակոծեց և վնասեց։

Ամերիկյան ռազմական ուժերի առկայությունը քաղաքում սկսվեց «11-րդ Airborne» հետախույզների առկայությամբ, որին հետևեցին «7-րդ Corps Artillery», «701-րդ ռազմական խելացի խումբը» և, վերջապես, «66-րդ ռազմական խելացի խումբը»։ Նրանք հանձնեցին Կասերնի հրամանատարությունը գերմանական ձեռքերին 1998 թվականին։

Քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքական ինքնավար շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1266 թվականից 1548 թվականներին Շտադֆլեգերը (քաղաքի կառավարության գլուխը) և մայորը որոշում էին միմյանց փոխարեն, երբեմն, միաժամանակ։ 1548 թվականին գլխավոր դերը ստանձնեց միայն Շտադֆլեգերը, ով պաշտոնավարեց մի քանի տարիներ։

1806 թվականին՝ Բավարիային փոխանցվելուց առաջ, Աուգսբուրգը կաավարվում էր մագիստրատի կողմից, որն աջակցվում էր հավելյալ խորհրդի՝ «Համայնական հանձնաժողովի» (Gemeindebevollmächtige) կողմից։

1907 թվականին քաղաքն ուներ 100,000 բնակչություն։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Բնակչություն
1635 16,432
1645 19,960
1806 26,200
1830 29,019
1871 51,220
1890 75,629
1900 89,109
1910 102,487
1925 165,522
1933 176,575
1939 185,369
1950 185,183
1961 208,659
1970 211,566
1975 252,000
1980 246,600
1985 244,200
1987 242,819
1990 256.877
1991 259.884
1992 264.852
1993 264.764
1994 262.110
1995 259.699
1996 258.457
1997 256.625
1998 254.610
1999 254.867
2000 254.982
2001 257.836
2002 259.231
2003 259.217
2004 260.407
2005 262.676
2006 262.512
2007 262.992
2008 263.313
2009 263.646
2010 264.708
2011 266.647

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճանապարհներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական ճանապարհը A 8-ն է, որը գտնվում է Մյունխենի և Շտուտգարդի միջև։

Հասարակական տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հասարակական տրանսպորտը կառավարվում է Աուգսբուրգի տրանսպորտի միության կողմից՝ կենտրոնական Շվաբիայի մոտ գտնվող։ Կան 7 երկաթգծեր, տրամվայի՝ 5, քաղաքային ավտոբուսի՝ 27 և գիշերային ավտոբուսի 6 գծեր, ինչպես նաև մի քանի տաքսի ընկերությոններ։

Աուգսբուրգի տրամվայի ցանցը կազմում է 35,5 կմ 1996 թվականին համալասարանին միացնող ուղիների բացումից հետո։ Տրամվայի 5,2 կմ երկարությամբ ուղի բացվել է 2010 թվականին։

Օդային տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2005 թվականից Աուգսբուրգը մատուցում էր նաև օդային ծառայություններ Աուգսբուրգի օդանավակայանի շնորհիվ։ Սակայն օդային սարքերը նույն թվականին տեղափոխվեցին Մյունխենի օդանավակայն։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգը տնտեսական կենսունակ քաղաք է։ Համաշխարհային շուկայի շատ առաջատարներ, ինչպիսիք են MAn, EADS, KUKU ընկերությունները, արտադրում են բարձր տեխնոլոգիական ապրանքներ (տպագրիչներ, դիզելային շարժիչներ, արդյունաբերական ռոբոտներ, հրթիռներ)։ Մյունխենից հետո, Օգսբուրգը Բավարիայի ստեղծարար տեխնոլոգիաների ամենամեծ կենտրոնն է։

Գլխավոր կազմակերպություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Կուկա» արդյունաբերական ռոբոտներ
  • Բոև Սիստեք
  • EADS
  • Ֆուրեսիա
  • Ֆիջուցու տեխնոլոգիական կենտրոն
  • ԿՈՒԿԱ ռոբոտաշինական համակարգ
  • ՄԱՆ
  • Մանրոլանդ
  • ՄՏ-օդանավակայան
  • NCR
  • Օսրամ
  • Օդային բարձրակարգ տեխնիկա
  • Սիեմանս
  • UPM-Kymmene
  • Վելթբիլթ
  • Ամազոն
  • Կանոմ

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգը հետևյալ համալսարանների քաղաքն է.

  • Աուգսբուրգի համալսարան[3]
  • Աուգսբուրգի կիրառական գիտությունների համալսարան

Քաղաքի հայտնի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոլբեյնի տունը Աուգսբուրգում
  • 890–973 սուրբ Ուլրիխ
  • 1070–1127 սուրբ Վոլհարդ
  • 1442–1528 Էրհարդ Ռատդոլտ, հրատարակիչ
  • 1459–1525 Հակոբ Ֆուգգեր, բիզնես ոլորտի հիմնադիրներից
  • 1497-1574 Մաթեոս Շվարց, բանաստեղծ
  • 1573–1646 Էլիաս Հոլլ, ճարտարապետ
  • 1580–1627 Հուլիոս Շիլիներ, աստղագետ
  • 1719–1787 Լեոպոլդ Մոցարտ, ջութակահար-կոմպոզիտոր, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի հայրը
  • 1858–1913 Ռուդոլֆ Դիզել, Դիզելային շարժիչի հայտնաբերողը
  • 18981956 Բերլոտ Բրեխտ, գերմանացի հայտնի գրող
  • 1920–2011 Միտեք Փեմպեր, Օսկարի մրցանակակիր[4][5]
  • 1939–2012 Հելմուտ Հելլար, ֆուտբոլիստ, Ֆիֆայի 1954 թվականի առաջնության խաղացող
  • 1948 Վոլֆ Բլիցեր, լրագրող CNN հեռուստաընկերությունում
  • 1957 Բերնհարդ Լենգեր, հայտնի գոլֆ խաղացող
  • 1961 Արմին Վեհ, ֆուտբոլի Գերմանիայի հավաքականի մարզիչ
  • 1983 Ֆիլիպ Խոլշչեյբեր, Գերմանիայի ֆուտբոլիստ
  • 1983 Անդրեաս Բուրանի, Գերմանացի երգիչ, երգահան

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բորուսիա-Աուգսբուրգ հանդիպում

Աուգսբուրգ ՖԱ-ն աջակցում է Բունդեսլիգային 2011 թվականից։

Քաղաքը «DEL» հոկեյի թիմի բնակավայրն է։ Այստեղ է ձևավորվել նաև «AEV» հոկեյի թիմը 1878 թվականին։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուգսբուրգի համայնապատկերը

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

(անգլ.)