Ֆերենց Կարինտի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆերենց Կարինտի
հունգ.՝ Karinthy Ferenc
Karinthy ferenc.jpg
Ծնվել էհունիսի 2, 1921(1921-06-02)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԲուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն
Վախճանվել էփետրվարի 29, 1992(1992-02-29)[1][2][3][…] (70 տարեկան)
Վախճանի վայրԲուդապեշտ, Հունգարիա[4]
ԳերեզմանՖիումեի փողոցի գերեզմանոց
Մասնագիտությունվիպասան, դրամատուրգ, գրող, թարգմանիչ, լրագրող և գիտաֆանտաստիկ գրող
Լեզուհունգարերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
ԿրթությունԲուդապեշտի համալսարան (1946)
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների թեկնածու
Ուշագրավ աշխատանքներEpepe?
Պարգևներ
ԶավակներMárton Karinthy?
Изображение автографа
Commons-logo.svg Ferenc Karinthy Վիքիպահեստում

Ֆերենց Կարինտի (հունգարերեն՝ Ferenc Karinthy, հունիսի 2, 1921(1921-06-02)[1][2][3][…], Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - փետրվարի 29, 1992(1992-02-29)[1][2][3][…], Բուդապեշտ, Հունգարիա[4]), 20-րդ դարի հունգարացի վիպասան, թատերագիր, ժուռնալիստ, խմբագիր, թարգմանիչ, ջրագնդակի առաջնության չեմպիոն: Հեղինակել է մեկ տասնակից ավելի վեպեր, որոնցից մի քանիսը թարգմանվել են այլ լեզուներով[5]: Նրա հայրը՝ Ֆրիդյեշ Կարինտին, անվանի գրող ու ժուռնալիստ էր, մայրը՝ հոգեբույժ Արանկա Բյոհմը, հրեուհի լինելու պատճառով 1944 թվականին սպանվել է Աուշվիցի (Օսվենցիմի) համակենտրոնացման ճամբարում:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆերենց Կարինտին ծնվել է Բուդապեշտում: Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է կաթոլիկական Պետեր Պազմանի համալսարանում, որտեղ լեզու և գրականություն է ուսումնասիրել: Համալսարանում սովորելու ժամանակ էլ գրել է իր առաջին վեպը՝ «Դոն Ժուանի գիշերը» (Don Juan éjszakája, 1943 թ.): 1945 թվականին լեզվաբանական թեզ է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի կոչում:

1947 թվականին, արժանանալով դրամաշնորհային կրթաթոշակի, կատարելագործվել է Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի, Իտալիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում: 1949—1950 թվականներին, որպես գրական խմբագիր և թատերագիր, աշխատել է Բուդապեշտի, 1965-1975 թվականներին՝ Միշկոլցի, Սեգեդի, Դեբրեցենի թատրոններում:

1957—1960 թվականներին հունգարերեն է թարգմանել հույն, անգլիացի, իտալացի, գերմանացի դասական գրողների, այդ թվում՝ Մոլիերի, Մաքիավելիի ստեղծագործություններից:

1968—1969 թվականներին, որպես հրավիրված պրոֆեսոր, դասախոսություններ է կարդացել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների համալսարաններում: 1972—1976 թվականներին այցելել է մի շարք երկրներ՝ ԱՄՆ, Ավստրալիա, ԽՍՀՄ, Կուբա...

Գրական վաստակի համար արժանացել է պարգևների՝ ներառյալ Բաումգարտենի (1948 թ.), Աթիլա Յոժեֆի (1950 թ., 1954 թ., 1974 թ.), Կոշուտի (1955 թ.) մրցանակները[6]:

Ֆերենց Կարինտին միաժամանակ լրջորեն զբաղվել է սպորտով. նվաճել է ջրագնդակի Հունգարիայի աաջնության հաղթողի ոսկե մեդալը:

Մահացել է 1992 թվականին, Բուդապեշտում: Հետմահու՝ 1994 թվականին, հրատարակվել են նրա 1969-1991 թվականների օրագրությունները:

Երկերի ընտրանի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Don Juan éjszakája (Դոն Ժուանի գիշերը) (1943)
  • Szellemidézés (1947)
  • Budapesti tavasz (Գարունը գալիս է Բուդապեշտ) (1953)
  • Hazai tudósítások (Զեկուցագրեր տնից) (1954)
  • Irodalmi történetek (Գրական պատմություններ) (1956)
  • Ferencvárosi szív («Ֆերենցվարոշ»-ի երկրպագուն) (1959)
  • Négykezes (Պիես չորս ձեռքի համար) (1967)
  • Epepe (Մետրոպոլ) (1970)
  • Harminchárom (Երեսուներեք) (1977)
  • Napló (Օրագիր) (1994)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]