Չարլզ Բեբիջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Չարլզ Բեբիջ
անգլ.՝ Charles Babbage
CharlesBabbage.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 26, 1791(1791-12-26)[1][2][3][…]
Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն կամ Թինմութ, Teignbridge, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն[2]
Մահացել էհոկտեմբերի 18, 1871(1871-10-18)[3][4][5][…] (79 տարեկան)
Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[2]
ԳերեզմանԿենսալ Գրին գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Դավանանքքրիստոնեություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, համակարգչային գիտնական, գյուտարար, տնտեսագետ, փիլիսոփա, համալսարանի պրոֆեսոր, ճարտարագետ և աստղագետ
Հաստատություն(ներ)Քեմբրիջի համալսարան
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկա, վերլուծական փիլիսոփայություն և ինֆորմատիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Էդինբուրգի թագավորական ընկերություն[3], Royal Statistical Society?[6], Analytical Society?, Բրիտանական թագավորական աստղագիտական ընկերություն և Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա
Ալմա մատերՓիթերհաուս, Թրինիթի քոլեջ[6], Քեմբրիջի համալսարան և Totnes Grammar School?
ԿոչումՄաթեմատիկայի Լուկասյան պրոֆեսոր[6]
Գիտական աստիճանԲակալավր[6] (1814) և արվեստների մագիստրոս[6] (1999)
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Ազդվել էԱդա Լավլեյս
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ[6] Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ Էդինբուրգի թագավորական միության անդամ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Երեխա(ներ)Benjamin Babbage? և Henry Babbage?
Ստորագրություն
Charles Babbage Signature.svg
Charles Babbage Վիքիպահեստում

Չարլզ Բեբիջ (դեկտեմբերի 26, 1791(1791-12-26)[1][2][3][…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն և Թինմութ, Teignbridge, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն[2] - հոկտեմբերի 18, 1871(1871-10-18)[3][4][5][…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[2]), բրիտանացի մաթեմատիկոս, մեխանիկ-ինժեներ, փիլիսոփա։ Մի շարք հայտնագործությունների հեղինակ է։ Առաջինն է նախագծել լիարժեք ծրագրավորվող մեխանիկական հաշվիչ՝ «Վերլուծող մեքենան, որն էլեկտրական համակարգչի նախատիպն է համարվում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չարլզ Բեբիջը ծնվել է 1791 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Լոնդոնում`բանկիրի ընտանիքում: Նրա հայրը Բենջամին Բեբիջն էր, իսկ մայրը Ելիզաբեթ Տիպը: Մանկության տարիներին Չարլզը հաճախ էր հիվանդանում: 8 տարեկանում նրան ուղարկել են Ալֆինգտոն մասնավոր դպրոց, որպեսզի ստանա եկեղեցական դաստիարակություն: Այդ ժամանակ նրա հայրը բավականին ապահովված էր, և կարող էր թույլ տալ որպեսզի Չարլզը սովորեր մասնավոր դպրոցում: Բենջամին Բեբիջը խնդրել էր քահանային դասերով չծանրաբեռնել Չարլզին վատառողջ լինելու պատճառով: Ալֆինգտոնի դպրոցից հետո Չարլզին ուղարկեցին ակադեմիա, որը գտնվում էր Էնֆիլեյում, որտեղ էլ սկսվեցին նրա իրական պարապմունքները: Այնտեղ Բեբիջը սկսեց հետաքրքրություն ցուցաբերել մաթեմատիկայի նկատմամբ, ինչին նպաստեց ակադեմիայի մեծ գրադարանը: Ակադեմիայում սովորելուց հետո Բեբիջը սովուրում է 2 ուսուցիչների մոտ: Չարլզի խոսքերով`քահանան չէր կարող տալ նրան այն գիտելիքները, որը նա կարող էր ստանալ` սովորելով ավելի փորձառու ուսուցչի մոտ: Նա կարողացավ Բեբիջին տալ հիմնական գիտելիքներ, որը բավական էր որպեսզի նա ընդունվեր քոլեջ: 1810 թվականին Բեբիջը ընդունվեց Քեմբրիջի Տրինտի քոլեջ: Սակայն մաթեմատիկան նա ինքնուրույն սովորեց` ուսումնասիրելով Նյուտոնի, Լեյբնիցի, Լագրանժի, Լակուրայի, Էյլերի, ինչպես նաև Սանկտ Պետերբուրգի, Բեռլինի, Փարիզի ակադեմիայի մաթեմատիկոսների աշխատանքներ: Բեբիջը իր գիտելիքներով շատ արագ առաջ անցավ իր ուսուցիչներից: Նա նկատեց, որ զգալիորեն Բրիտանիան հետ է մնացել եվրոպական մյուս երկրներից մաթեմատիական զարգացվածության մակարդակից: Այս առումով նա որոշեց ստեղծել հասարակություն, որի հիմքն լինելու էր Քեմբրիջի համալսարանում մտցնել ժամանակակից եվրոպական մաթեմատիկան: 1812 թվականին Չարլզ Բեբիջը, նրա ընկերներ Ջոն Գրեշելը, Ջորի Պիկոկը և մի քանի երիտասարդ մաթեմատիկոսներ հիմնեցին « Վերլուծական ընկերակցություն »: Նրանք սկսեցին կազմակերպել հանդիպումներ, որտեղ քննարկում էին մաթեմատիկական տարբեր հարցեր: Սկսեցին հրատարակել իրենց աշխատանքները: Օրինակ 1816 թվականին նրանք հրատարակեցին իրենց կողմից անգլերեն լեզվով թարգմանված ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Լակուրայի տրակտատ դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշվարկի: 1812 թվականին Բեբիջը տեղափոխվեց սուրբ Պյոտրի քոլեջ, իսկ 1814 թվականին ստացավ բակալավրի աստիճան: 1816 թվականին դարձավ Լոնդոնի թագավորական հասարակության անդամ: Այդ ժամանակ նրա կողմից գրվել են մաթեմատիկական առարկաներից մի քանի մեծ գիտական հոդվածներ: 1827 թվականին նա հուղարկավորեց հորը, կնոջը և երկու երեխաներին: 1827 թվականին Բեբիջը Քեմբրիջում դարձավ մաթեմատիկական գիտությունների պրոֆեսոր և զբաղեցրեց այդ պաշտոնը 12 տարի: Պաշտոնը լքելուց հետո նա իր ժամանակի մեծ մասը նվիրեց իր կյանքի գործին հաշվիչ մեքենայի զարգացմանը: Կյանքի վերջի տարիներին Բեբիջը նվիրվեց փիլիսոփայությանն ու քաղաքատնտեսությանը: Չարլզ Բեբիջը մահացել է 1871 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, 79 տարեկան հասակում: Նա թաղված է Լոնդոնի Կենսալ Գրին գերեզմանոցում: Բեբիջի ուղեղն իր մահից հետո հեռացվել է և 36 տարի պահպանվելլ Գլազգոյի Հանտերա թանգարանում[7]: Բեբիջը համարվում է առաջին հաշվիչ մեքենայի հեղինակը, որը մեր ժամանակներում կոչվում է համակարգիչ:

Տարբերությունների մեքենա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

On the economy of machinery and manufactures, 1835

1821 թվականին մաթեմատիկական աղյուսակներ գեներացնելու համար նախագծել է «Տարբերությունների մեքենա» (The Difference Machine) մեխանիկական հաշվիչ սարքը։ Այս սարքը պետք է բաղկացած լիներ 25․000 մասնիկից, կշռեր 15 տոննա և ունենար 244 սմ բարձրություն։ Բրիտանական կառավարությունը Բեբիջին 15.000 ֆունտ ստեռլինգ էր տրամադրել սարքի ստեղծման համար, սակայն նրան այդպես էլ չի հաջողվել ավարտին հասցնել այն։

Վերլուծող մեքենա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերլուծող մեքենա

1834 թվականից մինչև մահը՝ 1871 թվականը, աշխատել է ծրագրավորվող հաշվիչ մեքենայի՝ «Վերլուծող մեքենայի» (The Analytical Engine) նախագծման վրա։ Այս սարքի համար Ադա Լավլեյսը գրել է աշխարհում առաջին համակարգչային ծրագիրը։ Սակայն «Վերլուծող մեքենան» կառուցվեց միայն Բեբիջի մահից ավելի քան մեկ դար անց՝ 1940֊ականներին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]