Յարոսլավ Հեյրովսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յարոսլավ Հեյրովսկի
Jaroslav Heyrovský
Heyrovsky Jaroslav crop.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 20, 1890(1890-12-20)[1][2][3][…]
Պրահա, Հին քաղաք[4][5][6] կամ Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[7]
Մահացել էմարտի 27, 1967(1967-03-27)[4][1][2][…] (76 տարեկան)
Պրահա, Չեխոսլովակիա[4][7]
ԳերեզմանՎիշեհրադսկե գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա
Մասնագիտությունքիմիկոս, ֆիզիկոս, գյուտարար և ուսուցիչ
Հաստատություն(ներ)Պրահայի Կարլի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա և Պոլյարոգրաֆիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Չեխական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա, Թագավորական չեխական գիտությունների ընկերություն, Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԼոնդոնի համալսարանի քոլեջ, Ակադեմիկական ավագ դպրոց Չտեպանսկա, Պրահայի Կարլի համալսարան, Սորբոն և Փիլիսոփայական ֆակուլտետ, Կարլովի համալսարան[6]
Տիրապետում է լեզուներինչեխերեն[8]
Եղել է գիտական ղեկավարWiktor Kemula?
Ինչով է հայտնիպոլյարոգրաֆիայի հիմնադիր
ՊարգևներԿլեմենտ Քոտվալդի պետական մրցանակ Հանրապետության շքանշան Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[9][10] Վիեննայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[11] և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Երեխա(ներ)Michael Heyrovský?
ՀայրԼեոպոլդ Հեյրովսկի
Jaroslav Heyrovský Վիքիպահեստում

Յարոսլավ Հեյրովսկի, (չեխ․՝ Jaroslav Heyrovský, դեկտեմբերի 20, 1890(1890-12-20)[1][2][3][…], Պրահա, Հին քաղաք[4][5][6] և Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[7] - մարտի 27, 1967(1967-03-27)[4][1][2][…], Պրահա, Չեխոսլովակիա[4][7]), չեխ քիմիկոս։ Բևեռագրության (պոլյարոգրաֆիայի) հիմնադիր։ Չեխոսլովակիայի ԳԱ անդամ (1952)։ Բևեռագրական մեթոդի, հետազոտությունների տեսության և տեխնիկայի մշակման համար 1959-ին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի[12]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1910-1913 թթ. սովորել է Լոնդոնի համալսարանի քոլեջում, 1913-1914 թվականներին- աշխատել նույն տեղում։ 1918 թ. ավարտել է Պրահայի համալսարանը։

1922 թվականից ղեկավարել է Պրագայի համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ինստիտուտը։ 1926 թվականից աշխատել է Սորբոնում (Փարիզ1950 թվականից Պրագայի բևեռագրության պետական ինստիտուտի (1964 թվականից կրում է նրա անունը) տնօրեն։

ԽՍՀՄ ԳԱ (1966) և այլ ակադեմիաների արտասահմանյան անդամ։ 1922 թ., հետազոտելով էլեկտրոլիզի պրոցեսը, հաստատել է նյութերի վերականգնման և օքսիդացման պոտենցիալների ու բնույթի, ինչպես նաև դիֆուզիոն հոսանքի և էլեկտրոլիտում նյութերի կոնցենտրացիաների միջև եղած կախվածությունը, որը բևեռագրության համար հիմք է ծառայել։

1925 թվականին իր աշակերտ Մ. Շիկատայի հետ ստեղծել է բևեռագրիչ (պոլյարոգրաֆ), որը հնարավորություն էր տալիս ավտոմատորեն գրանցել բևեռացման կորերը հոսանքի լարման և ուժի կոորդինատներում։

Յարոսլավ Հեյրովսկին մահացել է 1967 թ. մարտի 27-ին։ Թաղված է Պրահայի Վիշեգրադյան գերեզմանոցում[13]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բևեռագրական մեթոդի, հետազոտությունների տեսության և տեխնիկայի մշակման համար 1959 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Munzinger-Archiv (գերմ.) — 1913.
  3. 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Гейровский Ярослав // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 Czech National Authority Database
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Students of the Universities of Prague 1882–1945
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  8. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. The Nobel Prize in Chemistry 1959Nobel Foundation.
  10. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  11. http://geschichte.univie.ac.at/en/persons/jaroslav-heyrovsky-prof-dr
  12. L. R. Sherman (December 1990). «Jaroslav Heyrovský (1890—1967)». Chemistry in Britain: 1165—1167.
  13. J. A. V. Butler; P. Zuman (1967)։ «Jaroslav Heyrovský. 1890-1967»։ Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 13: 167–191։ doi:10.1098/rsbm.1967.0008 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • J. A. V. Butler; P. Zuman (1967)։ «Jaroslav Heyrovský. 1890-1967»։ Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 13: 167–191։ doi:10.1098/rsbm.1967.0008 
  • L. R. Sherman (December 1990)։ «Jaroslav Heyrovský (1890 – 1967)»։ Chemistry in Britain: 1165 – 1167 
  • F. Calascibetta (1997)։ «Chemistry in Czechoslovakia between 1919 and 1939: J. Heyrovský and the Prague Polarographic School»։ Centaurus 39 (4): 368–381։ doi:10.1111/j.1600-0498.1997.tb00043.x 
  • P. Zuman (2001)։ «Electrolysis with a Dropping Mercury Electrode: J. Heyrovsky's Contribution to Electrochemistry»։ Critical Reviews in Analytical Chemistry 31 (4): 281 – 289։ doi:10.1080/20014091076767 
  • J. Barek, A. G. Fogg, A. Muck, J. Zima (2001)։ «Polarography and Voltammetry at Mercury Electrodes»։ Critical Reviews in Analytical Chemistry 31 (4): 291–309։ doi:10.1080/20014091076776 
  • Jiří Barek, Jiří Zima (2003)։ «Eighty Years of Polarography - History and Future»։ Electroanalysis 15 (5-6): 467–472։ doi:10.1002/elan.200390055 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 352 CC-BY-SA-icon-80x15.png