Jump to content

Յարոսլավ Հեյրովսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յարոսլավ Հեյրովսկի
Jaroslav Heyrovský
Ծնվել էդեկտեմբերի 20, 1890(1890-12-20)[1][2][3][…]
Պրահա, Հին քաղաք[4][3][5][…]
Մահացել էմարտի 27, 1967(1967-03-27)[4][1][2][…] (76 տարեկան)
Պրահա, Չեխոսլովակիա[4][6]
ԳերեզմանՎիշեհրադսկե գերեզմանատուն[7]
Քաղաքացիություն Չեխոսլովակիա
Մասնագիտությունքիմիկոս, ֆիզիկոս, գյուտարար, ուսուցիչ և գիտնական
Հաստատություն(ներ)Պրահայի Կարլի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա, Պոլյարոգրաֆիա[3], ֆիզիկական քիմիա[3] և discoveries and inventions?[3]
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Չեխական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա, Թագավորական չեխական գիտությունների ընկերություն, Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Լեհական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԼոնդոնի համալսարանի քոլեջ, Ակադեմիկական ավագ դպրոց Չտեպանսկա, Պրահայի Կարլի համալսարան, Սորբոն և Փիլիսոփայական ֆակուլտետ, Կարլովի համալսարան[5]
Տիրապետում է լեզուներինչեխերեն[8][3][9]
Եղել է գիտական ղեկավարՎիկտոր Քեմուլա
Ինչով է հայտնիպոլյարոգրաֆիայի հիմնադիր
Պարգևներ
Երեխա(ներ)Միխայիլ Շամրովսկի և Յիտկա Չերնա Հեյրովսկա
ՀայրԼեոպոլդ Հեյրովսկի
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Jaroslav Heyrovský Վիքիպահեստում

Յարոսլավ Հեյրովսկի, (չեխ․՝ Jaroslav Heyrovský, դեկտեմբերի 20, 1890(1890-12-20)[1][2][3][…], Պրահա, Հին քաղաք[4][3][5][…] - մարտի 27, 1967(1967-03-27)[4][1][2][…], Պրահա, Չեխոսլովակիա[4][6]), չեխ քիմիկոս։ Բևեռագրության հիմնադիր։ Չեխոսլովակիայի ԳԱ անդամ (1952)։ Բևեռագրական մեթոդի, հետազոտությունների տեսության և տեխնիկայի մշակման համար 1959-ին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի[14]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1910-1913 թթ. սովորել է Լոնդոնի համալսարանի քոլեջում, 1913-1914 թվականներին աշխատել է նույն տեղում։ 1918 թ. ավարտել է Պրահայի համալսարանը։

1922 թվականից ղեկավարել է Պրահայի համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ինստիտուտը։ 1926 թվականից աշխատել է Սորբոնում (Փարիզ1950 թվականից Պրահայի բևեռագրության պետական ինստիտուտի (1964 թվականից կրում է նրա անունը) տնօրեն։

ԽՍՀՄ ԳԱ (1966) և այլ ակադեմիաների արտասահմանյան անդամ։ 1922 թ., հետազոտելով էլեկտրոլիզի պրոցեսը, հաստատել է նյութերի վերականգնման և օքսիդացման պոտենցիալների ու բնույթի, ինչպես նաև դիֆուզիոն հոսանքի և էլեկտրոլիտում նյութերի կոնցենտրացիաների միջև եղած կախվածությունը, որը բևեռագրության համար հիմք է ծառայել։

1925 թվականին իր աշակերտ Մ. Շիկատայի հետ ստեղծել է բևեռագրիչ (պոլյարոգրաֆ), որը հնարավորություն էր տալիս ավտոմատորեն գրանցել բևեռացման կորերը հոսանքի լարման և ուժի կոորդինատներում։

Յարոսլավ Հեյրովսկին մահացել է 1967 թ. մարտի 27-ին։ Թաղված է Պրահայի Վիշեգրադյան գերեզմանոցում[15]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բևեռագրական մեթոդի, հետազոտությունների տեսության և տեխնիկայի մշակման համար 1959 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Гейровский Ярослав // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Studenti pražských univerzit 1882–1945
  6. 6,0 6,1 6,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  7. BillionGraves — 2011.
  8. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. CONOR.Sl
  10. The Nobel Prize in Chemistry 1959Nobel Foundation.
  11. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  12. http://geschichte.univie.ac.at/en/persons/jaroslav-heyrovsky-prof-dr
  13. List of Royal Society Fellows 1660-2007Royal Society. — P. 168.
  14. L. R. Sherman (December 1990). «Jaroslav Heyrovský (1890—1967)». Chemistry in Britain: 1165—1167.
  15. J. A. V. Butler; P. Zuman (1967). «Jaroslav Heyrovský. 1890-1967». Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 13: 167–191. doi:10.1098/rsbm.1967.0008.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • J. A. V. Butler; P. Zuman (1967). «Jaroslav Heyrovský. 1890-1967». Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 13: 167–191. doi:10.1098/rsbm.1967.0008.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  • L. R. Sherman (1990 թ․ դեկտեմբեր). «Jaroslav Heyrovský (1890 – 1967)». Chemistry in Britain: 1165–1167.
  • F. Calascibetta (1997). «Chemistry in Czechoslovakia between 1919 and 1939: J. Heyrovský and the Prague Polarographic School». Centaurus. 39 (4): 368–381. doi:10.1111/j.1600-0498.1997.tb00043.x.
  • P. Zuman (2001). «Electrolysis with a Dropping Mercury Electrode: J. Heyrovsky's Contribution to Electrochemistry». Critical Reviews in Analytical Chemistry. 31 (4): 281–289. doi:10.1080/20014091076767.
  • J. Barek, A. G. Fogg, A. Muck, J. Zima (2001). «Polarography and Voltammetry at Mercury Electrodes». Critical Reviews in Analytical Chemistry. 31 (4): 291–309. doi:10.1080/20014091076776.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  • Jiří Barek, Jiří Zima (2003). «Eighty Years of Polarography - History and Future». Electroanalysis. 15 (5–6): 467–472. doi:10.1002/elan.200390055.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յարոսլավ Հեյրովսկի» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 352