Մնեմոզինա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մնեմոզինա
Մնեմոզինա
Մնեմոզինա
Դասակարգում
Թագավորություն  Կենդանիներ (Animalia)
Տիպ/Բաժին Հոդվածոտանիներ (Arthropoda)
Ենթատիպ Վեցոտանիներ (Hexapoda)
Դաս Միջատներ (Insecta)
Կարգ Թիթեռներ (Lepidoptera)
Ընտանիք Առագաստավորներ (Papilionidae)
Ցեղ Parnassius
Տեսակ Մնեմոզինա (P. mnemosyne)
Միջազգային անվանում
Parnassius mnemosyne

Մնեմոզինա կամ սև ապոլոն (լատ.՝ Parnassius mnemosyne), առագաստաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խոշոր չափի թիթեռ է: Արուների թևերի ընդհանուր գուներանգն ալրասպիտակ է, իսկ էգերինը՝ կիսաթափանցիկ, երբեմն՝ մուգ փոշեծածկով: 30-35 մմ երկարությամբ առջևի թևերը սկավառակային (դիսկալ) հատվածում ունեն 2 սև պուտ, ապեքսի վրա՝ կիսաթափանցիկ և մոխրագույն պտեր: Հետին թևերը 2-3 ավելի բաց գունավորված պտերով են՝ հետին հատվածում սև թեփուկներով փոշեծածկված[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Եվրոպայում, Կովկասում, Փոքր և Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում և Արևմտյան Սիբիրում: Տարածված է նաև Շիրակի (Աշոցք գյուղի շրջակայք), Գեղարքունիքի (Սևանի լեռնանցք), Տավուշի (Դիլիջան քաղաքի շրջակայք), Կոտայքի (Արզական, Գեղադիր, Գողթ և Հանքավան գյուղերի շրջակայք), Վայոց ձորի (Ջերմուկ քաղաքի, Գնիշիկ գյուղի շրջակայք), Սյունիքի (Լիճք, Շվանիձոր գյուղերի շրջակայք, Կալեր և Վանք լքված գյուղեր) մարզերում, «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում, Արագած և Արայի լեռներում[1]:

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապրում են լեռնատափաստանային գոտու մարգագետիններում և անտառային բացատներում[1]:

Տալիս են մեկ սերունդ, թռիչքը նկատվում է մայիսի կեսից մինչև հուլիսի կես: Թրթուրները զարգանում են անձխոտ ցեղի լոկալ տեսակների վրա: Ձմեռում են ձվի կամ առաջին հասակի թրթուրների փուլում:

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ: Տեսակը ընդգրկված է Բեռնի կոնվենցիայի 2-րդ հավելվածում:

Անտառային պոպուլյացիաների թվաքանակը կայուն է և բավականաչափ բարձր, իսկ անտառահատ բիոտոպերում՝ ցածր և ենթարկվում է զգալի տատանումների:

Սպառնացող վտանգներից են ինքնաթիռներով անտառային տարածքների մշակումը թունաքիմիկատներով և անասունների գերարածեցումը:

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում, «Դիլիջան» և «Արևիկ» ազգային պարկերում, ինչպես նաև մի շարք անտառային արգելավայրերում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6