Ճապոնիայի տնտեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ճապոնիայի տնտեսությունը, աշխարհի ամենազարգացած տնտեսություններից մեկը։ ՀՆԱ-ի ցուցանիշով այն աշխարհում երրորդ տեղում է ԱՄՆից ու Չինաստանից հետո։

Ընդհանուր բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զարգացած են բարձր տեխնոլոգիաները (Էլեկտրոնիկա և ռոբոտներ)։ Զարգացած է նաև տրանսպորտային մեքենաշինության, այդ թվում, ավտոմոբիլայինը, նավաշինությունը, հաստոցաշինությունը։ Ձկնորսական նավատորմ կազմում է աշխարհի նավատորմերի 15%-ը։ Գյուղատնտեսությունը սուբսիդավորվում է պետության կողմից, սակայն սննդամթերքի 55%-ը (կալորիականության համարժեքով) ներմուծվում է։

Միջին և փոքր բիզնեսը արդյունավետ գործում է բոլոր ոլորտներում։ Այն հանդիսանում է շուկայի ամենաակտիվ և ամենակայուն տարրը մրցակցության զարգացման, ապրանքի մրցունակության բարձրացման գործում։ Հատկապես մեծ է նրանց դերը ավտոմոբիլային, էլեկտրոնային և էլեկտրական ոլորտներում։

Արտահանման կառուցվածքը՝ տրանսպորտային մեքենաներ, ավտոմեքենաներ, մոտոցիկլետներ, Էլեկտրոնիկա, էլեկտրատեխնիկա, քիմիական նյութեր։

Ներմուծման կառուցվածքը՝ մեքենաներ և սարքավորումներ, վառելիք, սննդամթերք, քիմիական նյութեր, հումք։

20-րդ դարի վերջին Ճապոնիայում սրընթաց աճել են արտարժութային պահուստները։ Կառավարության կողմից ներդրվել է Ճապոնական կապիտալների արտասահման արտահանման ազատականացման միջոցառումների համար։ Այժմ այն հանդիսանում է առավել հզոր բանկային կենտրոն և միջազգային վարկատու։ Նրա մասնաբաժինը միջազգային փոխառություններում աճել են 5%-ով 1980 թվականին մինչև 20,6%, 1990 թվականին կապիտալն աշխատում է ԱՄՆ-ում (42,2 %), Ասիայի երկրներում (24,2%), Արևմտյան Եվրոպայում (15,3 %), Լատինական Ամերիկայում (9,3 %)։

Առկա է «Սինքանսեն» արագընթաց երկաթուղիների և արագընթաց ավտոմայրուղիների ցանց։

Վիճակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաջորդ աղյուսակը ցույց է տալիս 1980-2018 թվականների հիմնական տնտեսական ցուցանիշները։ Գնաճը 2%-ով պակաս, քան նշված է կանաչ սլակով[1][2]։

Տարեթիվ ՀՆԱ
(Միլիարդ դոլոր)
ՀՆԱ-ն բնկաչության թվով
ԱՄՆ դոլար
ՀՆԱ-ի աճը
(ճշգրիտ)
Գնաճի մակարդակ
(տոկոսներով)
Գործազրկություն
(տոկոսներով)
Պետական պարտք
(ՀՆԱ-ի տոկոսը)
1980 1 041,7 8 921 Green Arrow Up Darker.svg3,2 % negative increase7,8 % 2,0 % 48,8 %
1981 Green Arrow Up Darker.svg1 187,0 Green Arrow Up Darker.svg10 091 Green Arrow Up Darker.svg4,2 % negative increase4,9 % negative increase2,2 % negative increase54,0 %
1982 Green Arrow Up Darker.svg1 302,4 Green Arrow Up Darker.svg10 995 Green Arrow Up Darker.svg3,3 % negative increase2,7 % negative increase2,4 % negative increase59,0 %
1983 Green Arrow Up Darker.svg1 401,5 Green Arrow Up Darker.svg11 750 Green Arrow Up Darker.svg3,5 % Green Arrow Up Darker.svg1,9 % negative increase2,7 % negative increase64,9 %
1984 Green Arrow Up Darker.svg1 516,5 Green Arrow Up Darker.svg12 632 Green Arrow Up Darker.svg4,5 % negative increase2,3 % Straight Line Steady.svg2,7 % negative increase67,0 %
1985 Green Arrow Up Darker.svg1 647,0 Green Arrow Up Darker.svg13 634 Green Arrow Up Darker.svg5,2 % Green Arrow Up Darker.svg2,0 % positive decrease2,6 % negative increase69,7 %
1986 Green Arrow Up Darker.svg1 736,1 Green Arrow Up Darker.svg14 295 Green Arrow Up Darker.svg3,3 % Green Arrow Up Darker.svg0,6 % negative increase2,8 % negative increase75,5 %
1987 Green Arrow Up Darker.svg1 864,6 Green Arrow Up Darker.svg15 279 Green Arrow Up Darker.svg4,7 % Green Arrow Up Darker.svg0,1 % negative increase2,9 % negative increase77,3 %
1988 Green Arrow Up Darker.svg2 060,8 Green Arrow Up Darker.svg16 816 Green Arrow Up Darker.svg6,8 % Green Arrow Up Darker.svg0,7 % positive decrease2,5 % positive decrease73,2 %
1989 Green Arrow Up Darker.svg2 245,0 Green Arrow Up Darker.svg18 247 Green Arrow Up Darker.svg4,9 % negative increase2,3 % positive decrease2,3 % positive decrease66,8 %
1990 Green Arrow Up Darker.svg2 441,9 Green Arrow Up Darker.svg19 782 Green Arrow Up Darker.svg4,9 % negative increase3,1 % positive decrease2,1 % positive decrease64,3 %
1991 Green Arrow Up Darker.svg2 609,4 Green Arrow Up Darker.svg21 056 Green Arrow Up Darker.svg3,4 % negative increase3,3 % Straight Line Steady.svg2,1 % positive decrease63,5 %
1992 Green Arrow Up Darker.svg2 691,5 Green Arrow Up Darker.svg21 641 Green Arrow Up Darker.svg0 8 % Green Arrow Up Darker.svg1 8 % negative increase2 2 % negative increase68,0 %
1993 Green Arrow Up Darker.svg2 741,3 Green Arrow Up Darker.svg21 970 decrease−0,5 % Green Arrow Up Darker.svg1,2 % negative increase2,5 % negative increase74,2 %
1994 Green Arrow Up Darker.svg2 827,4 Green Arrow Up Darker.svg22 598 Green Arrow Up Darker.svg1,0 % negative increase2,1 % negative increase2,9 % negative increase85,0 %
1995 Green Arrow Up Darker.svg2 965,5 Green Arrow Up Darker.svg23 642 Green Arrow Up Darker.svg2,7 % positive decrease−0,1 % negative increase3,2 % negative increase95,9 %
1996 Green Arrow Up Darker.svg3 113,3 Green Arrow Up Darker.svg24 765 Green Arrow Up Darker.svg3,1 % Green Arrow Up Darker.svg0,1 % negative increase3,4 % negative increase101,0 %
1997 Green Arrow Up Darker.svg3 200,6 Green Arrow Up Darker.svg25 400 Green Arrow Up Darker.svg1,1 % Green Arrow Up Darker.svg1,7 % Straight Line Steady.svg3,4 % negative increase106,7 %
1998 decrease3 198,9 decrease25 318 decrease−1,1 % Green Arrow Up Darker.svg0,6 % negative increase4,1 % negative increase117,9 %
1999 Green Arrow Up Darker.svg3 239,6 Green Arrow Up Darker.svg25 592 decrease−0,3 % positive decrease−0,3 % negative increase4,7 % negative increase131,1 %
2000 Green Arrow Up Darker.svg3 405,5 Green Arrow Up Darker.svg26 850 Green Arrow Up Darker.svg2,8 % positive decrease−0,7 % Straight Line Steady.svg4,7 % negative increase137,9 %
2001 Green Arrow Up Darker.svg3 497,2 Green Arrow Up Darker.svg27 508 Green Arrow Up Darker.svg0,4 % positive decrease−0,7 % negative increase5,0 % negative increase146,8 %
2002 Green Arrow Up Darker.svg3 555,1 Green Arrow Up Darker.svg27 905 Green Arrow Up Darker.svg0,1 % positive decrease−0,9 % negative increase5,4 % negative increase156,8 %
2003 Green Arrow Up Darker.svg3 681,4 Green Arrow Up Darker.svg28 843 Green Arrow Up Darker.svg1,5 % positive decrease−0,2 % negative increase5,2 % negative increase162,7 %
2004 Green Arrow Up Darker.svg3 866,0 Green Arrow Up Darker.svg30 266 Green Arrow Up Darker.svg2,2 % Green Arrow Up Darker.svg0,1 % positive decrease4,7 % negative increase171,7 %
2005 Green Arrow Up Darker.svg4 056,8 Green Arrow Up Darker.svg31 755 Green Arrow Up Darker.svg1,7 % positive decrease−0,3 % positive decrease4,4 % negative increase176,8 %
2006 Green Arrow Up Darker.svg4 240,8 Green Arrow Up Darker.svg33 197 Green Arrow Up Darker.svg1,4 % Green Arrow Up Darker.svg0,2 % positive decrease4,1 % positive decrease176,4 %
2007 Green Arrow Up Darker.svg4 425,6 Green Arrow Up Darker.svg34 641 Green Arrow Up Darker.svg1,7 % Green Arrow Up Darker.svg0,0 % positive decrease3,8 % positive decrease175,4 %
2008 Green Arrow Up Darker.svg4 463,1 Green Arrow Up Darker.svg34 952 decrease−1,0 % Green Arrow Up Darker.svg1,4 % negative increase4,0 % negative increase183,4 %
2009 decrease4 253,4 decrease33 347 decrease−5,4 % positive decrease−1,4 % negative increase5,1 % negative increase201,0 %
2010 Green Arrow Up Darker.svg4 485,9 Green Arrow Up Darker.svg35 157 Green Arrow Up Darker.svg4,2 % positive decrease−0,7 % Straight Line Steady.svg5,1 % negative increase207,8 %
2011 Green Arrow Up Darker.svg4 573,2 Green Arrow Up Darker.svg35 775 decrease−0,1 % positive decrease−0,3 % positive decrease4,6 % negative increase222,1 %
2012 Green Arrow Up Darker.svg4 727,1 Green Arrow Up Darker.svg37 060 Green Arrow Up Darker.svg1,5 % positive decrease−0,1 % positive decrease4,3 % negative increase229,0 %
2013 Green Arrow Up Darker.svg4 899,5 Green Arrow Up Darker.svg38 478 Green Arrow Up Darker.svg2,0 % Green Arrow Up Darker.svg0,3 % positive decrease4,0 % negative increase232,5 %
2014 Green Arrow Up Darker.svg5 006,1 Green Arrow Up Darker.svg39 381 Green Arrow Up Darker.svg0,4 % negative increase2,8 % positive decrease3,6 % negative increase236,1 %
2015 Green Arrow Up Darker.svg5 128,9 Green Arrow Up Darker.svg40 392 Green Arrow Up Darker.svg1,4 % Green Arrow Up Darker.svg0,8 % positive decrease3,4 % positive decrease231,3 %
2016 Green Arrow Up Darker.svg5 243,1 Green Arrow Up Darker.svg41 297 Green Arrow Up Darker.svg0,9 % positive decrease−0,1 % positive decrease3,1 % negative increase235,6 %
2017 Green Arrow Up Darker.svg5 427,1 Green Arrow Up Darker.svg42 818 Green Arrow Up Darker.svg1,9 % Green Arrow Up Darker.svg0,5 % positive decrease2,9 % positive decrease235,0 %
2018 Green Arrow Up Darker.svg5 594,5 Green Arrow Up Darker.svg44 227 Green Arrow Up Darker.svg0,8 % Green Arrow Up Darker.svg1,0 % positive decrease2,4 % negative increase237,1 %
Ճապոնիայի իրական ՀՆԱ դինամիկան 2012-2019 թվականներին[3]
Թվական 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Փոփոխությունը %-ով 1,5 2,0 0,4 1,4 1,0 1,7 1,1 0,9

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետպատերազմյան Ճապոնիան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1939 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին, համաշխարհային շուկայում ճապոնական տեքստիլ արտադրանքը գերակշռում էր, մետալուրգիան, մեքենաշինությունը, մասնավորապես տրանսպորտային, քիմիական արդյունաբերությունը ունեցել են զարգացման բարձր մակարդակ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ոչնչացվել է ճապոնական տնտեսական ներուժի զգալի մասը։ Տնտեսության հետագա էներգետիկ վերելքի և կառուցվածքային վերափոխումների հիմքերը դրվել են գիտության և տեխնիկայի նկատմամբ կառավարական քաղաքականության վերանայման, բարձր որակավորում ունեցող աշխատանքային կադրերի պատրաստման կազմակերպման, ինչպես նաև պատերազմի ժամանակ և առաջ կուտակված արդյունաբերական շինարարության փորձի օգտագործման արդյունքում։ Հետպատերազմյան տասնամյակներից մինչև 1973 թվականը, տնտեսական աճի տեմպը չափազանց բարձր է եղել՝ 1955-1973 թվականներին միջինը մոտ 10 %։ Մինչև 1973 թվականի վերջը տեղի են ունեցել առանձին կարճատև անկումներ մինչև 4-6%։ Հետագա տարիներին, ներմուծվող նավթի գների կտրուկ աճի հետևանքով, արտադրության աճի միջին տարեկան տեմպերը նվազել է մինչև 4,3 տոկոս։ 1977-1987 թվականներին նրանց բաժինը 4,2% էր, մինչև 1990 թվականը հիմնավորված կերպով ենթադրվում էր Ճապոնիան դարձնել աշխարհի առաջատար տնտեսություն[4]։ Արմատապես փոխվել է կառուցվածքը ազգային եկամտում։ Եթե գյուղատնտեսության, ձկնորսության և անտառային տնտեսության մեջ 1955 թվականին ստեղծվել է ազգային եկամտի 23% -ը, ապա 1965 թվականին՝ 11%, 1995 թվականին միայն 2.1%: Միևնույն ժամանակ, հանքարդյունաբերությունը, մշակող արդյունաբերությունը և շինարարությունը, որոնք 1955 թվականին տվել են ազգային եկամտի 29%-ը, 1995 թվականին կազմել են մոտ 40,7%։ Ծառայությունների ոլորտի մասնաբաժինը, որը ներառել է տրանսպորտը, առևտուրը, ֆինանսները և վարչական գործունեությունը, 1955 թվականին կազմել է 48%, իսկ 1995 թվականին՝ 58%: 1996 թվականին աշխատանքային ռեսուրսները գնահատվել են 67,11 մլն մարդ, որոնցից 32,7 տոկոսը զբաղված էր արդյունաբերությամբ, 26,5 տոկոսը՝ առևտրում և բանկային գործունեությամբ, 24,6 տոկոսը՝ ծառայությունների ոլորտով, իսկ 5,5 տոկոսը՝ գյուղատնտեսությամբ և ձկնորսությամբ։ Տարածված է աշխատողների և աշխատակիցների ցմահ վարձումը, որով աշխատում են վերամշակող արդյունաբերության աշխատողների մոտ 25 տոկոսը։

1980-ական թվականներին երկրում տեղի է ունեցել էներգատար և նյութատար արտադրությունների կրճատում արդյունաբերության կառուցվածքային ճշգրտման շրջանակներում՝ հումքի և վառելիքի ներմուծումից դրա կախվածությունը նվազեցնելու նպատակով։ Ճապոնական տնտեսության յուրատեսակ առանձնահատկությունը խոշոր կոնցեռնների համադրությունն է մեծ թվով փոքր ձեռնարկությունների հետ։ Հսկա մենաշնորհները (այդ թվում՝ «Mitsubishi», «Mitsui», «Sumitomo», «Fuji», «Sanwa» և այլն) վերահսկել են տնտեսության գրեթե բոլոր ճյուղերը։

Երկրում երկար ժամանակ գոյություն է ունեցել «ցմահ վարձման համակարգ», երբ աշխատողին չի կարելի մի ընկերությունից մյուսին անցնել։ Եթե նա որոշել է դա անել, նա համարվում է դավաճան և նրա արհամարհանքով էին վերաբերվում։

21-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած Ճապոնիայի տնտեսությունում տեղի ունեցած փլուզմանը, և այն բանին, որ արտադրությունը (հիմնականում սպառողական էլեկտրոնիկա) տեղափոխվել է արտասահման (ինչն ազդել է 90-ականներին երկրի ներսում պահանջարկի նվազման վրա), աստիճանաբար ճապոնական տնտեսությունը վերականգնվել է, և 2003 թվականից հետո կրկին աճ է նկատվել։

2008 թվականի հոկտեմբերի 10-ին «Nikkei» 225 ինդեքսը նվազել է մինչև 2003 թվականի մայիսից ի վեր ամենացածր նիշը՝ իջնելով 881,06 կետով (-9,62 %) և կազմելով 8276,43 կետ։ Ճապոնիայի բանկը հայտարարել է 35,5 մլրդ դոլար ուղղելու մտադրության մասին։ Ֆինանսական շուկային աջակցելու համար ավելի վաղ ԿԲ-ն մոտ 40 մլրդ դոլար էր հատկացրել[5]։ Նույն օրը սնանկ է դարձել «Yamato Life Insurance Co. Ltd» ապահովագրական ընկերությունը, որի պարտքի գումարը կազմել է մոտ 2,7 մլրդ դոլար[6]։

2008 թվականի երկրորդ կիսամյակում տնտեսությունը մտել է ռեցեսիայի մեջ։ Օրինակ՝ նոյեմբերին ավտոմեքենաների վաճառքի ծավալն ընկել է ավելի քան 27 տոկոսով՝ 1969 թվականից ի վեր հասել է նվազագույն մակարդակի[7]։

2009 թվականի փետրվարին հարցման ենթարկված 24 տնտեսագետներ կարծում էին, որ Ճապոնիայի ՀՆԱ-ն 2008 թվականի 4-րդ եռամսյակում նվազել է 11,7 տոկոսով՝ արտաքին պահանջարկի նվազման պատճառով[8]։

Ռեսուրսներ և էներգետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնիան ունի հանքանյութերի զգալի պաշարներ, այն գրեթե ամբողջությամբ ապահովում է իրեն հատկապես շինարարական նյութերով, մասնավորապես ցեմենտով։

Հակառակ դրան՝ Ճապոնիան աղքատ է մետաղներով և էներգետիկ ռեսուրսներով։ Երկիրն առավելապես ներկրում է դրանք արտասահմանից, ինչը խոցելի է դարձնում արտաքին ազդեցությունների համար։

Ճապոնիայում կան համաշխարհային ամենաբարձր որակի ոսկու աննշան պաշարներ, որոնք արդյունահանվում են Կագոսիմա պրեֆեկտուրայի Իսա քաղաքի Հիսիկարի հանքում։

Ճապոնական արդյունաբերության մեջ օգտագործվող ամբողջ երկաթի հանքաքարի, ալյումինի և պղնձի 100%-ը ներմուծվում է արտասահմանից։ 2004 թվականի դրությամբ երկաթի հանքաքարի խոշորագույն մատակարարներն են եղել Ավստրալիան (62 %), Բրազիլիան (21 %) և Հնդկաստանը (8%), ալյումինը՝ Ավստրալիան (45%), Ինդոնեզիան (37%), Հնդկաստանը (13%), պղնձինը՝ Չիլին (21%), Ինդոնեզիան (19%), Ավստրալիան (10%)։

Էներգետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էներգետիկ վառելիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 1960-ականները Ճապոնական տնտեսությունն աշխատել է քարե ածուխի վրա, սակայն էներգետիկ հեղափոխությունից հետո անցել է նավթի սպառմանը։ 1973 և 1979 թվականների նավթային ճգնաժամերի կապակցությամբ Ճապոնիայի կառավարությունը որոշում է ընդունել նվազեցնել երկրի նավթային կախվածությունը սեփական միջուկային էներգետիկայի զարգացման և ձեռնարկությունների մի մասը բնական գազի փոխադրելու միջոցով։

Ածուխ օգտագործվում է ճապոնական մետալուրգիայի և ջերմային էլեկտրակայաններում։ 2004 թվականի դրությամբ նրա մասնաբաժինը երկրի էներգահաշվեկշռում կազմում էր շուրջ 22 տոկոս։ Ճապոնիան 1960-ականներին ամբողջությամբ հրաժարվել է սեփական ածուխի արդյունահանումից և այն ներկրել է անհրաժեշտ քանակությամբ Ավստրալիայից (57 %), Ինդոնեզիայից (16 %) և Չինաստանից (13%) արդյունաբերության համար։ 2002 թվականին երկրում փակվել է վերջին ածխի հանքը։

Նավթը Ճապոնիայում օգտագործվող հիմնական էներգառեսուրսն է, որի մասնաբաժինը երկրի էներգետիկ հաշվեկշռում կազմում է մոտ 50 տոկոս։ Հիմնական վառելանյութերն են՝ բենզինը, կերոսինը, դիզելային վառելիքը, մազութը, լիգրոինը։ 2004 թվականի դրությամբ այդ ռեսուրսի 99,7%-ը Ճապոնիան ներմուծել է։ Դրանցից 90 %-ը նավթն է Մերձավոր Արևելքի երկրներից՝ Սաուդյան Արաբիայից (31%), Արաբական Միացյալ Էմիրություններից (25 %), Իրանից (13 %), Քաթարից (9 %), Քուվեյթից (8%)։ Քանի որ Ճապոնիայի բարձր կախվածություն ունի նավթից և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանի քաղաքական անկայունությունից, երկրի կառավարությունը փորձում է օգտագործել այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրներ, ինչպիսիք են բիոէթանոլը։

Ճապոնիան աշխարհում վեցերորդ շուկան է բնական գազի սպառման ընդհանուր ծավալով, ընդ որում՝ ամբողջ գազը մատակարարվում է հեղուկացված ձևով՝ երկիրը խոշորագույնն է և հեղուկացված բնական գազի սպառումով[9]։ Բնական գազն օգտագործվում է ջերմային էլեկտրակայաններում, քաղաքներում, ինչպես նաև որպես ավտոմեքենաների վառելիք։ Այն համարվում է էներգիայի ավելի էկոլոգիապես մաքուր աղբյուր, քանի որ ածխաթթու գազի արտանետումը մթնոլորտ ավելի քիչ է, քան ածխի կամ նավթամթերքի սպառման դեպքում։ 1970-ականների նավթային ճգնաժամերից հետո բնական գազի մասնաբաժինը երկրի էներգահաշվեկշռում աճել է։ 2004 թվականին այն կազմել է ավելի քան 13 տոկոս։ Այդ ռեսուրսի 96,5 տոկոսը Ճապոնիան ներկրել է դրսից։ Մինչև 2005 թվականը Ճապոնիայի խոշորագույն բնական գազի արտահանողն էր Ինդոնեզիան։ Սակայն, Ինդոնեզիայի տնտեսության զարգացման, Ինդոնեզիայի ներքին շուկայի պահանջարկի աճի և գազի մատակարարման կրճատման պատճառով Ինդոնեզիայի տեղը զբաղեցրել է Մալազիան։ 2009 թվականի դրությամբ Ճապոնիան բնական գազ է ներմուծել Մալայզիայից (22 տոկոս), Ավստրալիայից (20 տոկոս), Ինդոնեզիայից (18 տոկոս), Բրունեյից (12 տոկոս) և Քաթարից (12 տոկոս)։

Էլեկտրաէներգետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ օրս (2018) Ճապոնիայում աշխատում են[10]՝

  • 18 ածուխ ՋԷԿ 21,8 գիգավատ էներգիայի հզորությամբ։ Դրանցից 10-ը աշխատում են ածուխի հորատման, 8-ը՝ բիտումացված ածուխների վրա
  • 18 գազային ջերմաէլեկտրակայան 46,5 գիգավատ ընդհանուր հզորությամբ՝

8 կայաններ, որոնք այրում են տարբեր նավթամթերքներ, 15,8 գիգավատ հզորություն

  • Տարբեր չափի 63 հիդրոէներգետիկայի օբյեկտների, 32,5 գիգավատի ընդհանուր գեներացնող հզորությամբ
  • 28 արևային սերնդի կայաններ, 1,1 գիգավատ
  • 18 երկրաջերմային կայան, 537 մեգավատ
  • 30 հողմակայան՝ 845 մեգավատ հզորությամբ, որոնցից 29-ը՝ առափնյա
  • Դիզելային վառելիքով աշխատող մեկ ՋԷԿ՝ 280 մեգավատ հզորությամբ

2013 թվականին առաջնային էներգառեսուրսների սպառումը կազմել է 474,0 մլն տոննա նավթային համարժեքով, որից 44,1%-ը բաժին է ընկել նավթին, 27,1%-ը՝ ածխին, 22,2%-ը ՝ բնական գազին, 4,0%-ը՝ հիդրոէներգիային, 2,0%-ը՝ այլ վերականգնվող աղբյուրներին[11]։ 2010 թվականին Ճապոնիան 18,1%-ով ապահովում էր իրեն էլեկտրաէներգիայով[12]։

Էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը հասել է 900 մլրդ կՎտժ/տարի։ Ընդհանուր էներգիայի սպառումը (4.2 պայմանական վառելիքի մեկ բնակչի) մոտավորապես նույնն է, ինչ Արևմտյան Եվրոպայում.

ՋԷԿ-երն արտադրում են էլեկտրաէներգիայի մոտ 2/3 մասը։ Այս հզոր կայանները, որոնք աշխատում են նավթի կամ գազի վրա, տեղադրվում են սպառողից ոչ հեռու, այսինքն, Կանտոյի, Տոկայի և Կինտոյի շրջաններում խաղաղօվկիանոսյան ափին։

Ատոմային էներգետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ատոմային էներգետիկայի զարգացման հարցում Ճապոնիան զիջում է միայն ԱՄՆ-ին և Ֆրանսիային։ 2006 թվականին ճապոնական ատոմակայաններին բաժին էր ընկնում էլեկտրաէներգիայի ընդհանուր արտադրության մոտ 30 տոկոսը։

Ճապոնիայում սպառվող ուրանի ընդհանուր ծավալը կազմում է 8,7 հազար տոննա, միջուկային վառելիքի 60 տոկոսը երկիրը ստանում է Ավստրալիայից և Կանադայից։ 90-ական թվականներին երկիրը սկսել է հարստացնել ուրանը։

Գյուղատնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնիայի գյուղատնտեսական հողերը կազմում են նրա տարածքի մոտ 13 տոկոսը։ Ավելի քան կեսը այդ տարածքների դաշտեր են, որոնք օգտագործվում են բրնձի մշակման համար։ Միջին հաշվով մեկ ֆերմերային տնտեսություն ունի 1,8 հա վարելահող։ Հոկայդոյի համար այդ ցուցանիշը կազմում է 18 հա, իսկ մնացած 46 պրեֆեկտուրաների համար՝ 1,3 հա։ Դրանք մշակվում են բազմաթիվ ֆերմերների, որպես կանոն, առանց մեծ գյուղատնտեսական տեխնիկայի կիրառման, օգտագործելով բնական կամ քիմիական պարարտանյութ։ Քանի որ երկրում բացակայում է հարթավայրային հողը, շատ հողեր գտնվում են լեռների լանջերին, ինչը նույնպես դժվարացնում է տեխնիկայի օգտագործումը։

20-րդ դարի վերջից Ճապոնիային բնորոշ է եղել վարելահողերի արագ կրճատումը, հատկապես՝ զալիվ դաշտերի։ Կրճատման պատճառ են համարվել ճապոնացիների անցումը ավանդական արևմտյան կենսակերպից՝ բրնձի սպառման նվազումը և ցորենի, մսի, կաթնամթերքի սպառման ավելացումը և այլն։ Վարելահողերի կրճատման մեկ այլ պատճառ է հանդիսանում ուրբանիզացիան, ինչպես նաև տնտեսության երկրորդական և երրորդային հատվածների ձեռնարկությունների զարգացումը։ Նախկին գյուղատնտեսական հողերը տրամադրվում են բնակելի տարածքների, գործարանների, գրասենյակների կամ ճանապարհների կառուցման համար։

1985 թվականին դրանք եղել են 3460 հազար, իսկ 2005 թվականին՝ ընդամենը 2240 հազար[13]։ Ընդ որում, 65 տարեկանից բարձր անձանց բաժինը հիմնականում գյուղատնտեսությունում զբաղվածների շրջանում կտրուկ աճել է՝ 1985 թվականին 19,5 տոկոսից 2005 թվականին հասնելով 57,4 %[13]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Report for Selected Countries and Subjects»։ www.imf.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-09-10 
  2. «Report for Selected Countries and Subjects»։ www.imf.org։ Վերցված է 2019-04-12 
  3. «IMF Executive Board Concludes 2018 Article IV Consultation with Japan»։ IMF (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-12-02 (չաշխատող հղում)
  4. Глобальный финансово-экономический кризис // Свободная мысль
  5. Амагаев М. Мировой финансовый кризис добрался до Японии Archived 2014-01-03 at the Wayback Machine. // РБК, 10 октября 2008
  6. Амагаев М. Первая жертва кризиса в Японии Archived 2015-03-16 at the Wayback Machine. // Ведомости, 10 октября 2008
  7. Продажи автомобилей в Японии упали до уровня 1969 года(չաշխատող հղում) // Autonews, 02/12/2008
  8. Еврозона переживает первую рецессию со времени введения евро // Bloomberg News в NEWSru, 4 декабря 2008
  9. Максим Майорец, Константин Симонов Сжиженный газ — будущее мировой энергетики. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — С. 110. — 360 с. — ISBN 978-5-9614-4403-2
  10. Япония предала цивилизованный мир, взявшись за "черные технологии" // Рамблер, 29.09.2018
  11. http://www.histant.ru/sites/default/files/inafran/Rassohin_disser.pdf С. 174
  12. http://www.histant.ru/sites/default/files/inafran/dis%20Michenko.pdf С. 18
  13. 13,0 13,1 http://japanstudies.ru/images/books/japan_2011.pdf(չաշխատող հղում)