Կոմս Մոնտե-Քրիստո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Կոմս Մոնտե-Քրիստո
Le Comte de Monte-Cristo
Louis Français-Dantès sur son rocher.jpg
Հեղինակ Ալեքսանդր Դյումա և Օգյուստ Մակե
Տեսակ գիրք
Ժանր արկածային գրականություն և պատմավեպ
Բնօրինակ լեզու ֆրանսերեն
Կերպար(ներ) Էդմոն Դանտես, Abbé Faria, Louis Dantès, Ali Pasha, Haydée, Fernando Mondego, Albert de Morcerf, Mercedes Herrera, Eugénie Danglars, Baron Danglars, Hermine Danglars, Benedetto, Gaspard Caderousse, Marquis de Saint-Méran, Q2441401?, Marquise de St-Méran, Q5175544?, Gérard de Villefort, Maximilien Morrel, Édouard de Villefort, Heloïse de Villefort, Pierre Morrel, Julie Herbault, Emmanuel Herbault, Renée de Saint-Méran, Valentine de Villefort, Baptistin, Q2542189?, Giovanni Bertuccio, Luigi Vampa և Major Bartolomeo Cavalcanti
Նկարագրում է Մարսել, Իֆ ամրոց և Փարիզ
Երկիր Ֆրանսիա
Հրատարակման տարեթիվ 1844
Թարգմանիչ հայերեն Սուրեն Վահունի
Հրատարակում հայերեն 1966 թ.
Վիքիքաղվածք Կոմս Մոնտե-Քրիստո
The Count of Monte Cristo Վիքիպահեստում
Իֆ ամրոցը 2009 թ.
Մոնտե-Քրիստո կղզին

Կոմս Մոնտե Քրիստո (ֆր.՝ Le Comte de Monte-Cristo), «Կոմս Մոնտե Քրիստո»-ն Ալեքսանդր Դյումայի արկածային ժանրին դասվող վեպ, ֆրանսիական դասական գրակական ստեղծագործություններից, որը գրվել է 1844-1845 թվականներին։ Իր հերոսի անվանման մասին գրողը մտածել է Միջերկրական ծովով շրջագայելիս, երբ տեսել էր Մոնտեքրիստո կղզին և լսել այնտեղ անթիվ թաքնված գանձերի մասին լեգենդը։ Հեղինակը միայն մի փոքր փոխեց կղզու անվանումը։ Վեպի գործողությունները տեղի են ունեցել 1815-1829 թվականներին և 1838 թվականին։

Բովանդակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեղինակը պատմում է Էդմոն Դանտեսի՝ «Փարավոն» նավի նավապետի օգնականի մասին, ով երջանիկ է և ամուսնանալ իր սիրած աղջկա՝ Մերսեդեսի հետ։ Սակայն նրա երջանկությունը երկար չի տևում։ Էդմոնի թշնամիները, նախանձելով նրան իր հաջողությունների համար, մեղադրում են նրան Բոնապարտիստության մեջ, ինչը այն ժամանակ մեղք էր համարվում, և բանտարկում են նրան ծովի ծոցում գտնվող Իֆ ամրոցում։ Բանտում նրանից բացի կար մի ծերունի, որին համարում են խելագար և ով տարիներ շարունակ օգնում է նրան և սովորեցնում փիլիսոփայություն, մաթեմատիկա, քիմիա, ֆիզիկա։ Ծերունին պատմում է նաև իր գանձի մասին, որը թաքցված է Մոնտե Քրիստո կղզում։ Սակայն ծերունին հիվանդանում է, կաթված ստանում և մահանում։ Նրան դնում են մի պարկի մեջ, որպեսզի նետեն ծովը, որը համարում էին այդ ամրոցի գերեզմանատուն։ Դանթեսը այն անցքով, որը փորել էին ինքն ու ծերունին հաղորդակցության համար, մտնում է պարկի մեջ։ Նրան հաջորդ օրը նետում են ծովը առանց հասկանալու, որ պարկի մեջ ոչ թե ծերունու դին է, այլ Էդմոնը։

Էդմոնը մի նավի միջոցով հասնում է Մոնտե Քրիստո կղզին, գտնում գանձը և դրանից հետո ներկայանում է բոլորին որպես Կոմս Մոնտե-Քրիստո ...

Գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրավեպը մեծ թվով կերպարներ է պարունակում, որոնցից գլխավորները ներկայացված են ստորև։

  • Էդմոն Դանտես - գլխավոր հերոսը, նավաստի, ով անարդարացիորեն փակվեց բանտում։ Փախուստից հետո դառնում է հարուստ, անվանի և հանդես է գալիս կոմս Մոնտե-Քրիստո անվամբ։ Նաև օգտագործել է աբբա Բուզոնի, լորդ Ուիլմոր, մալթացի Ձակոնե, Սինդբադ Ծովագնաց անունները։
  • Աբբա Ֆարիա - Էդմոն Դանտեսի ընկերը բանտում, գիտուն վանահայր, ով բացեց Մոնտե-Քրիստո կղզում գտնվող գանձերի գաղտնիքը։
  • Ֆերնան Մոնդեգո - Մերսեդեսի հորեղբորորդին, ձկնորս, ով ցանկանում էր ամուսնանալ Մերսեդեսի հետ։ Ավելի ուշ դառնում է գեներալ-լեյտենանտ, կոմս դը Մորսեր և Ֆրանսիայի պեր։
  • Մերսեդես Էրերա - Էդմոն Դանտեսի հարսնացուն, ով ավելի ուշ դարձավ Ֆերնանի կինը։
    • Ալբեր դը Մորսեր - Մերսեդեսի և Ֆերնանի տղան։
  • Դանգլար - հաշվապահ «Փարավոնում», Դանտեսին մատնելու գաղափարի ստեղծողը, ավելի ուշ դառնում է բարոն և ունևոր բանկիր։
    • Էրմինա Դանգլար -Դանգլարի կինը, անցյալում մարքիզ դը Նարգոնի այրին և թագավորական դատախազ դը Վիլֆորի սիրուհին, ով գրավում էր բորսայական խաղով։ Բենեդետտոյի կենսաբանական մայրը։
    • Էժենի Դանգլար - Դանգլար ամուսինների աղջիկը՝ ով երազում էր դառնալ անկախ արտիստուհի։
  • Ժերար դը Վիլֆոր - Մարսելի դատախազի օգնականը, ով հետո դարձավ Փարիզի թագավորական դատախազ։ Բենդետտոյի կենսաբանական հայրը։
    • Ռենե դը Սեն-Մերան - Վիլֆորի առաջին կինը, Վալենտինայի մայրը, մարքիզ և մարքիզուհի դե Սեն-Մերանների աղջիկը։
    • Էլոիզա դը Վիլֆոր - թագավորական դատախազի երկրորդ կինը, ով պատրաստ էր ամեն ինչի իր տղա Էդուարի համար։
    • Նուարտիե դը Վիլֆոր - թագավորական դատախազի հայրը, նախկին յակոբինյան և Նապոլեոնի սենատոր, բոնապարտիստական ակումբի նախագահը, հետագայում կաթվածահարվել։ «Չնայած դրան, նա մտածում է, ցանկանում է, գործում է»:
    • Վալենտինա դը Վիլֆոր - Վիլֆորի մեծ աղջիկը՝ առաջին ամուսնությունից, հարուստ ժառանգուհի, իր պապիկի փաստացի հիվանդապահը, ով սիրահարվել էր Մաքսիմիլիան Մորելին։
    • Էդուար դը Վիլֆոր - թագավորական դատախազի փոքրահասակ տղան՝ երկրորդ ամուսնությունից, երես առած և դաժան երեխա։
  • Գասպար Կադրուս - Դանտեսի հարևանը, սկզբում դերձակ, իսկ հետո պանդոկապետ։ Որոշ ժամանկ եղել է մաքսանենգ, հետագայում դարձավ սպանության մասնակից, փախստական տաժանավայրից։
  • Ջովանի Բերտուչո - կոմս Մոնտե-Քրիստոյի գործերի ղեկավարողը, ով հեռացվեց կորսիկական մաքսանենգների գործերից, Բենդետտոյի խորթ հայրը։
  • Բենեդետտո - փախստական տաժանավայրից, թագավորական դատախազի և բարունուհի Դանգլարի ապօրինի տղան։ Հայտնի էր փարիզյան հասարակությունում որպես վիկոնտ Անդրեա Կավալկանտի:
  • Պիեռ Մորել - մարսելյան վաճառական, «Փարավոն» նավի սեփականատերը, բարերար անձ Դանտեսի համար։
    • Մաքսիմիլիան Մորել - Պիեռ Մորելի որդին, սպահի կապիտանը, կոմս Մոնտե-Քրիստոյի հովանավորյալը։
    • Ժյուլի Մորել (Էրբո՛) - Պիեռ Մորելի դուստրը։
    • Էմանուել Էրբո՛ - Ժյուլիի ամուսինը։
    • Պենելոն - «Փարավոնի» ավագ ենթասպան, օգնում է Դանտեսին, երբ վերջինս փրկում է Պիեռ Մորելին սնանկանալուց և խայտառակությունից։ Ծովում ծառայելուց հետո դառնում է Ժյուլիի և Էմանուել Էրբոյի այգեպանը։
    • Կոկլես - Պիեռ Մորելի գանձապահը, ով հավատարիմ մնաց մինչև վերջ։ Հետո դարձավ Ժյուլիի և Էմանուել Էրբոյի դռնապանը։
  • Բժիշկ դ’Ավրինի - Վիլֆորների ընտանեկան բժիշկը, առաջինն էր, որ կասկածեց այդ ընտանիքի սարսափելի գաղտնիքի մասին։
  • Ֆրանց դ’Էպինե - Վալենտինա դը Վիլֆորի փեսացուն, Ալբեր դը Մորսերի ընկերը, Նուարտե դը Վիլֆորի հետ դուելի ժամանակ սպանված գեներալ դը Կենելի (բարոն դ’Էպինեի) որդին։
  • Լյուսեն Դեբրե - Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարության քարտուղարը, բարոնուհի Դանգլարի այժմյան սիրականը և խաղընկերը բորսայական խաղում։
  • Բոշան - «Անաչառ ձայն» թերթի խմբագիրը, Ալբեր դը Մորսերի ընկերը։
  • Ռաուլ դը Շատո-Ռենո - ֆրանսիացի արիստոկրատ, բարոն, վիկոնտ դը Մորսերի ընկերը (ինչպես և նախկին 3-ը)։
  • Հայդե - կոմսի ստրկուհին, Ֆերնանի կողմից դավաճանված յանինացի Ալի Թեբելին փաշայի դուստրը։
  • Լուիջի Վամպա - երիտասարդ հովիվ, ով դարձավ Հռոմի մերձակայքի ավազակախմբի պարագլուխը։ Կոմս Մոնտե-Քրիստոյին պարտք է կյանքի և ազատության համար, փոխարենը երդվել է երբեք ոչ մի կոմսի և իր ընկերներին ձեռք չտալ։
  • Պեպինո - ավազակ Լուիջի Վամպայի հրոսակախմբից, ում գլխատման մեքենայից (գիլյոտին) փրկել է կոմս Մոնտե-Քրիստոն։ Հետագայում Դանգլարին առևանգողը, երբ վերջինս փախչում էր Իտալիա։
  • Ջակոպո - կորսիկացի նավաստի, «Երիտասարդ Ամելիայի» մաքսանենգներից, ով փրկեց Դանտեսին, երբ վերջինս սուզվում էր Իֆ ամրոց-բանտից փախչելուց հետո։ Հետագայում՝ կոմսի զբոսանավի կապիտան։
  • Բատիստե՛ն - կոմս Մոնտե-Քրիստոյի անձնական սպասավորը։
  • Ալի - ստրուկ, կոմս Մոնտե-Քրիստոյի ծառան, համր նուբիացի (կտրված լեզվով)։
  • Կարկոնտա - Կադրուսի կինը

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են