Կազիմերա Իլլակովիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կազիմերա Իլլակովիչ
Kazimiera Illakowiczowna Polish poet 1928.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 6, 1892(1892-08-06)[1]
ԾննդավայրՎիլնյուս, Vilna Governorate, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էփետրվարի 16, 1983(1983-02-16)[1] (90 տարեկանում)
Վախճանի վայրՊոզնան, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Մասնագիտությունհեղինակ, թարգմանիչ, գրող և բանաստեղծ
Լեզուլեհերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Poland.svg Լեհաստան
ԿրթությունՕքսֆորդի համալսարան
ՊարգևներԱկադեմիական ոսկե դափնի
ԱզգականներԹոմաշ Զան
Kazimiera Iłłakowiczówna Վիքիպահեստում

Կազիմերա Իլլակովիչ (լեհ.՝ Kazimiera Iłłakowiczówna, Կազիմերա Իլլակովիչովնա, օգոստոսի 6, 1892(1892-08-06)[1], Վիլնյուս, Vilna Governorate, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 16, 1983(1983-02-16)[1], Պոզնան, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), լեհ բանաստեղծուհի, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ: Տպագրվել է «արական» ազգանվան տարբերակով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազիմերա Իլլակովիչը ծնվել է արտամուսնական կապից: Հայրական կողմից նրա պապը՝ Թոմաշ Զանը, բանաստեղծ և ֆիլոմատների ընկերության անդամ էր ու մտերմություն էր անում Ադամ Միցկևիչի հետ: Վաղ տարիքում զրկվել է ծնողներից, դաստիարակվել է հարազատների կողմից Դվինսկի (այժմ՝ Դաուգավպիլս) մոտակայքում գտնվող դաստակերտում: Մեծացել է լեզուների խաչմերուկում: Սովորել է Դվինսկի ռուսական գիմնազիայում, բնակվել Սանկտ Պետերբուրգում (1904-1905, 1907)[2]:

1908-1909 թվականներին սովորել է Ժնևում, 1910-1914 թվականներին՝ Օքսֆորդի և Կրակովի Յագելլոնյան համալսարանում, որտեղ էլ ծանոթացել է Յուզեֆ Պիլսուդսկու հետ: Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ռուսական բանակում ծառայել է որպես բուժքույր: Արիության համար արժանացել է Գեորգիևյան խաչի:

1917-1918 թվականներին բնակվել է Պետրոգրադում, տպարանում աշխատել որպես սրբագրիչ: 1918 թվականից ծառայել է Լեհաստանի ԱԳՆ-ում, 1926-1935 թվականներին եղել է դիմում բողոքների գծով Պիլսուդսկու քարտուղարը, մարշալի մահից հետո վերադարձել է ԱԳՆ: 1936-1938 թվականներին շրջագայել է Եվրոպական երկրներում և դասախոսություններ կարդացել Պիլսուդսկու մասին: 1939 թվականին տեղափոխվել է Ռումինիա, որտեղ պատերազմի տարիներն անցկացրել է Կլուժում, դասավանդել է լեզուներ, սովորել ռումիներեն և հունգարերեն: 1947 թվականին վերադարձել է Լեհաստան: Մինչև 1954 թվականը, հայրենիքում տպագրվում էին միայն նրա թարգմանությունները:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազիմերա Իլլակովիչի գերեզմանը Պոզնանում

Կատարակտի դեմ մի քանի վիրահատություններից հետո՝ կյանքի վերջին տարիներին, նա կուրանում է: Բնակվել և մահացել է Պոզնանում: Թաղված է Վարշավայի Հին Պովոնզկիի գերեզմանատանը[3][4]:

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազիմերա Իլլակովիչի անվան թանգարանը Պոզնանում

Կազիմերա Իլլակովիչն առաջին անգամ հանդես է եկել «Եիտասարդ Լեհաստանի» միջավայրում, մտերիմ է եղել Սկամանդր բանաստեղծական խմբի անդամների հետ: Ընկերություն է արել Մարիա Դոմբրովսկայի (Դոմբրովսկան Օրագրում Իլլակովիչին համեմատում է Սուրբ Թերեզայի հետ), Ստանիսլավ Վիտկևիչի և Յուլիան Տուվիմի հետ: Իլլակովիչի մետաֆիզիկական քնարերգությունում նկատելի է բարոկկո պոեզիայի (Յուզեֆ Բակայի), լեհական ռոմանտիզմի և Բոլեսլավ Լեսմյանի քնարերգության ազդեցությունը: Կատինի և Պոզնանի բանվորների գնդակահարության մասին գրողի բանաստեղծություններն առաջին անգամ Լեհաստանում հրատարակվել են 1989 թվականից հետո:

Հեղինակ է երեխաների համար բանաստեղծությունների և հեքիաթների գրքերի, արձակ հուշերի և մի քանի դրամաների: Թարգմանել է Գյոթեին («Էգմոնտ»), Լև Տոլստոյին («Աննա Կարենինա»), Հայնրիխ Բյոլին («Վաղ տարիների հացը»), Էնդրե Ադիի, Էմիլի Դիքինսոյի բանաստեղծությունները:

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ikarowe loty[5] (1911)
  • Trzy struny (1917)
  • Śmierć Feniksa (1922)
  • Rymy dziecięce (1923)
  • Połów (1926)
  • Obrazy imion wróżebne (1926)
  • Płaczący ptak (1927)
  • Popiół i perły (1930)
  • Słowik litewski[6] (1936)
  • Wiersze o Marszałku Piłsudskim 1912-1935 (1936)
  • Wiersze bezlistne (1942)
  • Lekkomyślne serce (1959)
  • Wiersze dziecięce (1959)
  • Szeptem (1966)
  • Ta jedna nić. Wiersze religijne (1967)
  • Liście i posągi (1968)
  • Odejście w tło (1976)

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իլլակովիչի բանաստեղծական ձիրքը, մարդկային հատկանիշները և քաղաքացիական դիրքորոշումը մշտապես խորին հարգանք են վայելել: Նրան շնորհվել են Վիլնյուս քաղաքի գրական մրցանակ (1930), Պետական գրական մրցանակ (1935), Գրականության և արվեստի նախարարության մրցանակ (1967), Պոզնան քաղաքի մրցանակ (1968) և այլ մրցանակներ, Պոզնանի Ադամ Միցկևիչ համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1981):

1983 թվականից լավագույն բանաստեղծական դեբյուտի համար սահմանվել է Կազիմիր Իլլակովիչի անվան մրցանակ: Բանաստեղծուհու Պոզնանում գտնվող կոմունալ բնակարանը 1984 թվականին վերածվել է թանգարանի:

Կարոլ Շիմանովսկին, Վիտոլդ Լյուտոսլավսկին և ուրիշ լեհ կոմպոզիտորներ երաժշտություն են գրել Իլլակովիչի բանաստեղծությունների համար:

Պարգևներ և կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Swirski T.M. Religious elements in the poetry of Kazimiera Illakowicz. Ottawa: National Library of Canada, 1981
  • Danielewska L. Portrety godzin: o Kazimierze Iłłakowiczównie. Warszawa: Czytelnik, 1987
  • Ołdakowska-Kuflowa M. Chrześcijańskie widzenie świata w poezji Kazimiery Iłłakowiczówny. Lublin: Red. Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1993

Ռուսերեն հրապարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Стихи. Пер. с польск. и вступл. Н.Астафьевой // Иностранная литература 1974 № 12, с.3-11 [Стихи]. Пер. с польск. Н.Астафьевой //Польша 1976 № 3
  • [Стихи] // Польские поэты. Стафф. Иллакович. Пшибось. Ружевич. Шимборская. М. Худож.лит. 1978 с.97-136 Переводы Н.Астафьевой, Е.Благининой, Ю.Мориц, Д.Самойлова
  • Из книги стихов «Пепел и перлы». Пер. и предисл. Н.Астафьевой//Даугава 1996 № 6 cc.127-130
  • [Стихи] // Н.Астафьева, В.Британишский Польские поэты ХХ ыека. Антология т. I СПб: Алетейя, 2000 с.77-105
  • [Стихи] // Астафьева Н. Польские поэтессы: Антология. СПб: Алетейя, 2002, с.106-163

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Kazimiera Iłłakowiczówna
  3. «Zakochana poetka – Kazimiera Iłłakowiczówna - historia, kultura, muzea, matura, rekonstrukcje i recenzje historyczne»։ HISTORIA.org.pl (լեհերեն)։ 14 May 2016։ Վերցված է 25 November 2017 
  4. «Female Identity in the 20th Century Polish Poetry: Between Androgyny and Essentialism»։ Վերցված է 2017-11-26 
  5. «A History of Central European Women's Writing»։ Վերցված է 2017-11-26 
  6. «Kazimiera Iłłakowiczówna: The Poet as a Witness of History, and of Double National Allegiance»։ doi:10.1007/978-1-349-22238-4_11 
  7. «Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej»։ Վերցված է 2017-11-25 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]