Թոմաշ Զան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոմաշ Զան
լեհ.՝ Tomasz Zan
Tamaš Zan. Тамаш Зан.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 21, 1796(1796-12-21)[1]
ԾննդավայրՄյասոտա, Vileysky Uyezd
Վախճանվել էհուլիսի 19, 1855(1855-07-19)[1] (58 տարեկանում)
Վախճանի վայրԿակովչինո, Q4227344?, Syanno District, Վիտեբսկի մարզ, Բելառուս
Մասնագիտությունդրամատուրգ, բանաստեղծ և գրող
Լեզուլեհերեն
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
ԿրթությունՎիլնյուսի համալսարան
ԺանրերԷլեգիա, բալլադ, Տրիոլետ և պոեմ
Գրական ուղղություններռոմանտիզմ
Tomasz Zan Վիքիպահեստում

Թոմաշ Զան (լեհ.՝ Tomasz Zan, բելառուս․՝ Тамаш Зан, Ֆոմա Կարլովիչ Զան; դեկտեմբերի 21, 1796(1796-12-21)[1], Մյասոտա, Vileysky Uyezd - հուլիսի 19, 1855(1855-07-19)[1], Կակովչինո, Q4227344?, Syanno District, Վիտեբսկի մարզ, Բելառուս), բանաստեղծ և ֆիլոմատների ընկերության անդամ, Ադամ Միցկևիչի և Յան Չեչոտի ընկերն է։ Նա մեծ դեր է ունեցել նոր գրական շարժման, այսպես կոչված, «Հեղափոխական ռոմանտիզմ» ճյուղում։ Առաջիններից մեկն է, ով ճանաչել է բելառուսական ժողովրդական ստեղծագործությունը՝ որպես իր քաղաքական ծրագրի մի բաժին։

Նապոլեոն Օրդա «Թոմաշ Զանի գերեզմանը» (մաս 2-րդ 19-րդ դար)

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1817 թվականին դարձել է ֆիլոմատների գաղտնի ուսանողական համայնքի հիմնադիրներից մեկը, 1820 թվականին «շողշողունների միության», 1820-1823 թվականներին եղել է ֆիլարետների հանրության ավագների բարձրագույն բաժնի ներկայացուցիչներից մեկը։

Եղել է նաև անգործների հանրության անդամներից մեկը, ձերբակալվել է ֆիլոմատների գործով 1823 թվականին։

1824 թվականի օգոստոսի 14 (26)-ի որոշմամբ դատապարտվել է ազատազրկման և աքսորի։ Թոմաշ Զանը, Յան Չեչոտը, Ադամ Սուզինը 1824 թվականի հոկտեմբերի 10/22/-ին ուղարկվել էն Օրենբուրգ։

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նա սկսել է գրել 1816 թվականից։ Գրել է էլեգիաներ, բալլադներ, տրիոլետներ, բանաստեղծություններ, երգիծական գործեր, որոնց թվում առավել հայտնի է «Ծխատուփի մահը» («Zgon tabakiery») բանաստեղծությունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Вержболовский Ф. К истории тайных обществ и кружков среди литовско-польской молодёжи в 1819—1823 гг. Варшава, 1898.
  • Модестов Н. Магистр философии Фома Карлович Зан в Оренбурге // Труды Оренбургской Ученой Архивной Комиссии. — Вып. XXXV. — Оренбург, 1917.