Իբուպրոֆեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իբուպրոֆեն
Ibuprofen-3D-balls.png

Իբուպրոֆեն, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների (ՈՍՀԲԴ) դասին պատկանող դեղամիջոց, որն ունի հակաբորբոքային, ցավազրկող և ջերմիջեցնող հատկություններ[1]: Այն կիրառվում է ժամանակ առ ժամանակ կրկնվող ցավի, միգրենի և ռևմատոիդ արթրիտի ժամանակ [1]: Մարդկանց մոտավորապես 60 տոկոսը օգտագործում է որևէ ՈՍՀԲԴ (ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոց), և խորհուրդ է տրվում որ օգտագործումից հետո եթե այն չի օգնում անպայաման փորձել մեկ ուրիշը [2]: Այն օգտագործվում է նաև անհաս երեխայի արտոնագրային զարկերակային ծորանը փակելու համար[1]: Այն կարող է օգտագործվել դեղահաբ ընդունելու կամ ներարկվելու միջոցով[1]:Այն սովորաբար սկսում է ազդել մեկ ժամվա ընթացքում[1]: Ընդհանուր կողմնակի բարդություններից են այրոցը կամ այրուցքը և պապուլան (լատիներեն՝ papula՝շիտ, պզուկ, բշտիկ) [1]: Ի տարբերություն այլ ՈՍՀԲԴ-ների այն ավելի քիչ կողմնակի բարդություններ կարող է առաջացնել, ինչպիսիք են աղեստամոքսային արյունահոսությունը[2]: Այն մեծացնում է սրտային, երիկամային և լյարդի անբավարարության ռիսկը[1]: Ի տարբերություն բարձր դոզայի, ցածր դոզայի դեպքում սրտամկանի ինֆակտի վտանգ չի առաջանում [2]: Իբուպրոֆենը կարող է հանգեցնել բրոնխային հեղձուկի (բրոնխիալ ասթմա), (հուն․՝ ἆσθμα ՝«ծանր շնչառություն, խեղդվում») սրման [2]: Թեև պարզ չէ, թե արդյոք այն անվտանգ է վաղ հղիության [1] ընթացքում, բայց այն խորհուրդ չի տրվում օգտագործել հղիության ընթացքում [3]: Այլ ՈՍՀԲԴ-ների նման,այն կանխարգելում է պրոստագլանդինների արտադրությունը[1]: Իբուպրոֆենը համարվում է ավելի թույլ հակաբորբոքային քան ՈՍՀԲԴ-ները[2]: Իբուպրոֆենը հայտնագործվել է 1961 թվականին` Ստյուարդ Ադամսի և Ջոն Նիքոլսնի կողմից և շուկայահանվել որպես Բրուֆեն[4]: Այն հայտնի է նաև այլ ապրանքանիշային անվանումներով , ինչպիսիք են` Ադվի և Մորտին[1][5]: Այն առաջին անգամ վաճառվեց 1969 թվականին Միացյալ Թագավորությունում և 1974 թվականին ` Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում[1][4] : Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է,համարվելով ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցը` առողջապահական համակարգում[6]: Ընդհանուր դեղորայքների մեջ այն մատչելի է[1]: Զարգացող աշխարհում մեկ դոզայի մեծածախ գինը կազմում է 0.01-ից մինչեւ 0.04 ԱՄՆ դոլար: ԱՄՆ-ում մեկդ դոզայի արժեքը մոտավորապես կազմում է 0.05 ԱՄՆ դոլար [1] [1]:

Բժշկական օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

իբուպրոֆենը՝ որպես ցավազրկող

Իբուպրոֆենը հիմանկանում օգտագործովում է որպես ջերմիջեցնող (նաև տենդի դեպքում), թույլ և մեղմ ցավի ժամանակ, (վիրահատությունից հետո` տեղային ցավերի ժամանակ), ինչպես նաև ժամանակ առ ժամանակ կրկնվող ցավի, գլխացավի, օստեոարթրոզի և երիկամային քարերի ցավի ժամանակ: Մարդկանց մետ 60 տոկոսը հակազդում է ցանկացած ՈՍՀԲԴ-ների, նրանք ովքեր չեն հակազդում մեկին` կարող են հակազդել մեկ ուրիշին:[7]

Այն օգտագործվում է բորբոքային հիվանդությունները բուժելու համար, ինչպիսիք են դեռահասների իդիոպաթիկ արթրիտը և ռևմատոիդ արթրիտը[8][9]: Այն օգտագործվում է նաև Սրտակրանքի բորբոքման, արտոնագրային զարկերակային ծորանի բուժման համար [10]:

Իբուպրոֆեն լիզին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

իբուպրոֆենի 200 միլիգրամանոց հաբեր

Որոշ երկրներում իբուպրոֆեն լիզինը (իբուպրոֆեն լիզինի աղ, կոչվում է նաև իբուպրոֆենային լիզինատ) լիցենզավորված է նույն բուժման համար ինչ իբուպրոֆենը, իսկ լիզին աղը օգտագործվում է, քանի որ այն ջրում ավելի լուծելի է [11]: 2006 թվականաին ԱՄՆ-ում սննդամթերքի և դեղերի վարչության կողմից հաստատվեց իբուպրոֆեն լիզինի օգտագործման թույլտվությունը` անհաս երեխաների (500-1500 գրամ ) արտոնագրային զարկերակային ծորանը փակելու համար, ովքեր գտնվում են 32 շաբաթական հղիության ընթացքում [12]:

Բացասական ազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սրտային անբավարարություն
գլխացավ

Բացասական ազդեցությունները ներառում են` սրտխառնոց, մարսելախանգարում, փորլուծություն, փորկապություն, ստամոքս-աղիքային խոց /արյունահոսություն, գլխացավեր, գլխապտույտ, ցան, միզարգելում և հիպերտոնիա[9][13]Հազվադեպ հանդիպող վնասակար ազդեցությոուններից են` սրտային անբավարարություն, երիկամային անբավարարություն, շփոթություն և բրոնխային սպազմ[9]: Իբուպրոֆենի օգտագործումը կարող է սրել ասթման, երբեմն էլ լինել ճակատագրական կյանքի համար[14]:


Իբուպրոֆենը որոշակի քանակությամբ կարող է լինել արյան մեջ, պլազմայում կամ շիճուկում և դա երևում է այն ժամանակ երբ մարդը ընկնում է անաֆիլակտիկ ռեակցիայի մեջ, սրա ախտորոշումը հաստատվում է հոսպիտալացված հիվանդների մոտ, կամ դիահերձարանում` մահվան հետաքննության ժամանակ: Մենագրությունում հրատարակված է իբուպրոֆենային պլազմայի կոնցենտրացիայի, ժամանակի ընթացքում սնուցման և գերդոզավորման ժամանակ երիկամային անբավարարության վտանգների մասին[15]:

Սրտանոթային վտանգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իբուպրոֆենի մշտական օգտագործումը այլ հաբերի հետ միասին կարող է հանգեցնել հիպերտոնիայի [16] և սրտամկանի ինֆակտի(սրտի կաթված)[17], հատկապես այն մարդկանց մոտ ովքեր օգտագործում են բարձր դոզայով: Հիդրոքլորոթիազիդով բուժվող հին հիպերտոնիկ հիվանդների մոտ` իբուբպրոֆենի օգտագործման օրական բարձր դոզայի դեպքում հայտնաբերվել է,որ զգալիորեն բարձրացած է սիստոլային արյան ճնշումը [18]: 2015 թ. Հուլիսի 9-ին ԱՄՆ-ի ՖԴԱ-ն խստացրել է նաղազգուշացումերը այն մասին, որ ավելացել են սրտի կաթվածի դեպքերը ՈՍՀԲԴ-ների օգտագործման հետևանքով, դրանց շարքում են նաև իբուպրոֆենը և ասպիրինը[19]:

Փոխազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իբուպրոֆենի ընդունման ժամանակ ալկոհոլի օգտագործումը մեծացնում է ստամոքսի արյունահոսության վտանգը [20]: Ըստ ԱՄՆ-ի Սննդամթերքի և դեղորայքի վարչության իբուպրոֆենը կարող է խառնվել հակաբորբոքային ազդեցություն ունեցող ցածր դոզայով ասպիրինի հետ,ասպիրինը ավելի քիչ արդյունավետ է, երբ այն օգտագործվում է սրտի պաշտպանվածության և ինսուլտի կանխարգելման համար: Տալով բավարար ժամանակահատված իբուպրոֆենի դոզաների միջև և անմիջապես դադարեցնելով դրա օգտագործումը, ասպիրինի դեպքում կխուսափենք այս խնդրից: Իբուպրոֆենի դոզայի և ասպիրինի դոզայի համար առաջարկվող անցման ժամանակահատվածը կախված է նրանից, թե որից եք սկսել առաջինը: Բայց եթե իբուպրոֆենը օգտագործում եք հազվադեպ` առանց որևէ հստակ ժամանակցույցի, այն նվազեցնում է սրտխառնոցը և կանխում կաթվածը նույնը նաև ասպիրինի օրական կառավարվող չափաբաժին օգտագործելու դեպքում[21]:

Գերդոզավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

բբի շարժ
Ցիանոզ
Սրտի կանգ

Իբուպրոֆենի գերդոզավորումը դարձել է սովորական, քանի որ այն արտոնագրված է OTC-ի կողմից: Բժշկական գրականության մեջ ներառված են գերդոզավորման մասին բազմաթիվ փորձեր, չնայած իբուպրոֆենի գերդոզավորումից առաջացած բարդություններից ` կյանքին սպառնացող վտանգը ցածր է[22]: Գերդոզավորման դեպքում մարդկանց արձագանքը կարելի է դասել ախտանիշների բացակայությունից մինչև մահացու ելքի չնայած` ինտենսիվ բուժմանը: Իբուպրոֆենի դեղաբանական ստուգման ընթացքում շատ ախտանիշներ գերազանցում են` ներառելով որովայնի ցավը, սրտխառնոցը, փսխումը, քնկոտությունը, գլխապտույտը, գլխացավը, բիբի շարժը և աղմուկը ականջներում: Հազվադեպ հանդիպում են ավելի խիստ ախտանիշներ ինչպիսիք են աղեստամոքսային արյուահոսություն, էպիլեպտիկ նոպա, կոմա, հիպերտոնիա, դանդաղասրտություն, հաճախասրտություն,սուր երիկամային անբավարարություն, սրտի կանգ, ցիանոզ և այլն[23] :Ախտանիշների խստությունը կախված է ընդունած դոզայի և անցման ժամանակի հետ, չնայած անհատական զգացողությունը ևս կարևոր դեր է խաղում: Այլ ՈՍՀԲԴ-ների գերդազավորմամբ առաջացած ախտանիշները նման են իբուպրոֆենի գերդոզավորման ախտանիշներին: Ախտանիշների խստությանև իբուպրոֆենի պլազմայի միջև եղած հարաբերակցությունների մակարդակը թույլ է: թունավոր ազդեցությունները քիչ հավանական են 100 մգ / կգ-ից ցածր դոզաներում, բայց կարող է խիստ լինել ավելի քան 400 մգ / կգ- ի դեպքում,( մոտավորապես 150 դեղահատ 200 մգ մեկ միջին տարիքի մարդու համար) չնայած մեծ չափաբաժինը չի ենթադրում կլինիկական ընթացքը, դա հավանաբար մահացու կլինի[24] [25]: Հստակ մահացու չափաբաժինը դժվար է որոշել, քանի որ այն կարող է տարբեր լինել տարիքի, քաշի և այլ անհատական պայմանների հետ կապված : Թերապիան հիմնականում սիմպտոմատիկ է:Վաղ հայտնաբերման դեպքում խորհուրդ է տրվում ստամոքսային վարակազերծում:Դա հնարավոր է կատարել ակտիվացված փայտածուխի միջոցով, փայտածուխը ներծծում է դեղը, մինչև այն կարող է մտնել համակարգային շրջանառության մեջ: Ստամոքսային լվացումն այժմ հազվադեպ է օգտագործվում, բայց եթե համարվում է որ , ներծծվածը իր նշանակությամբ պոտենցիալ կյանքին սպառնացող է, ապա այն կարելի կատարել 60 րոպեի ընթացքում[26] : Խուրհուրդ չի տրվում փսխել: Իբուպրոֆենային խառնուրդների մեծամասնությունը մեղմ ազդեցություն է թողնում և չափազանց մեծ չափաբաժնի կառավարումը պարզ է[24] [27]:Կայուն, հաստատուն չափը օգնում է նորմալ միզարտադրությանը և երիկամային ֆունկցիայի վերահսկմանը:Քանի որ իբուպրոֆենը ունի ակրիդիկ հատկություններ և այն արտադրվում է մեզի մեջ հարկադիր ալկալային դիուրեսը օգտակար է:Այնուամենայնիվ, քանի որ իբուպրոֆենը բարձր քանակի սպիտակուցենր է պարունակում արյան մեջ, չփոփոխվող դեղորայքի միջոցով երիկամային արտազատումը հասցվում է նվազագույնի: Հետևաբար դիուրեսիսը սահմանափակ օգտակար է: Առանձին դեպքերում անհրաժեշտ է մի քանի օրյա ուշադիր մոնիտորինգ ինտենսիվ խնամքի բաժանմունքում:

Վիժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիժում

Հղի կանաց հետազոտություններից ելնելով, խորհուրդ է տրվում նրանց ովքեր օգտագործում են ցանկացած տեսակի կամ քանակի ՈՍՀԲԴ-ներ,(օրինակ իբուպրոֆեն դիկլոֆենակ, նակլոքսգեն) նրանց մոտ վիժման հավանականությունը 2 անգամ ավելի շատ է, քան նրանց մոտ ովքեր չեն օգտագործում [28]:Սակայն իսրայելցի հետազոտողները գտնում են որ վիժումների թիվը չի ավելացել կականց այն խմբի մոտ ովքեր օգտագործում են ՈՍՀԲԴ-ներ[29]:

Դեղագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՈՍՀԲԴ-ները, ինչպիսիք են իբուպրոֆենը, արգելակում են ցիկլոքսիգենազի ֆերմենտները[30] : Իբուպրոֆենը կատարում է ռազեմիկ խառնուրդի դեր[31]:

Քիմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իբուպրոֆենը գրեթե լուծելի է ջրի մեջ, բայց առավել լուծելի է ածխաջրածինների մեջ, ինչպիսիք են էթանոլը (66.18 գ / 100 մլ 40 ° C- ում 90% EtOH), մետանոլը, ացետոնը և դիկլորոմետան[32]: Բութս Գրուպը իբուպրոֆենի նախնական սինթեզը սկսեց բարդ 2-մեթիլպրոպիլ բենզոլի հետ: Սինթեզը կազմված էր վեց քայլերից: Ժամանակակից սարքավորումներով այն ներառում է ընդամենը 3 քայլ[33]:

Ստերեոքիմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

R իբուպրոֆեն
S իբուպրոֆեն

Այն օպտիակական ակտիվ խառնուրդ է` իր երկու R և S իզոմերներով, որոնցից կենսաբանորեն ավելի ակտիվ է S իզոմերը,այս իզոմերը նույնպես առանձնացված է և օգտագործվում է բժշկության մեջ[32]: Իբուպրոֆենը արդյունաբերականորեն արտադրվում է որպես ռացեմատ: Խառնուրդը նման 2-արիլպրոպիոնատի ածանցյալներին(ներառյալ կետոպրոֆենը, նապրոքսենը, ֆլուբրիբրոֆենը և այլն):Այսպիսով հանդիպում են իբուպրոֆենի 2 էնանտիոմերներ, հանարավոր տարբեր բիոլոգիական և նյութափոխանակության ազդեցություններով`երկուսի համար էլ [34][35][36]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իբուպրոֆենը 1960-ական թվականաններին ստացվել է պրոպիոնիկ թթվից, Boots Group հետազոտական բազայի կողմից [37]:Այս հայտնագործությունը 1950-ական և 1960-ական թվականների ընթացքում կատարված հետազոտության արդյունք էր, որի շնորհիտ հայտնաբերվեց ասպիրինի անվտանգ տարբերակը[4][38]: Այն հայտնաբերել է Ստյուարտ Ադամսի գլխավորած թիմի կողմից և որի արտոնագրման հայտը ներկայացվեց 1961 թվականին[4]: Ադանմսը ի սկզբանե փորձեց դեղը որպես բուժման միջոց[39] : 1969 թվականից Միացյալ Թագավորությունում այն օգտագործվում է ռևմատոիդ արթրիտը բուժելու համար, իսկ 1974 թվականից այն կիրառվեց նաև ԱՄՆ-ում[4][38]: Ավելի ուշ, 1983 և 1984 թվականներին, այն դարձավ է առաջին ՈՍՀԲԴ-ն (ասպիրինից բացի), որը առավել մատչելի է այս երկու երկրներում: Դրա համար 1987 թվականին բժիշկ Ադամսը ստացավ շքանշան` Մեծ Բրիտանիայի թագավորության կողմից: Թագուհու հրամանով Բութս ընկերությունը ևս պարգևատրվեց 1987 թվականին դեղերի արտադրության զարգացմանը տեխնիկապես աջակցելու համար[4]:

Հասարակությունը և մշակույթը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաճառք

Մեկ տուփ իբուպրոֆեն

Հրամանագրով իբուպրոֆենի արտադրությունը ուժի մեջ մտավ Միացյալ թագավորությունում 1969 թվականաին, և ԱՄՆ-ում 1974 թվականին [40] : Տարների ընթացքում իբուպրոֆենը հայտնվեց ամբողջ աշխարհում, դրանք վաճառվում էին դեղատներում, մեծածախ և մանրածախ առևտրի կետերում:

Հյուսիսային Ամերիկա Իբուպրոֆենը ազատորեն վաճառվում էր Միացյալ Նահանգներում մինչև 1984 թվականի ՖԴԱ-ի կողմից սահմանված բարձր չափաբաժնի մասին օրենքի ընդունումը, իսկ դրանից հետո այն սկսեց վաճառվել միայն դեղատոմսով[41]: 2009 թվականին իբուպրոֆենաի առաջին ներակային ֆորմուլան հաստատվեց Միացյալ նահանգներում` Քալդոլոր ֆիրմայի անվան տակ [42][43] :

Հետազոտություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարկինսոնյան հիվանդություն

Իբուպրոֆենը երբեմն օգտագործվում է ջերմության ժամանակ առաջացած պզուկների բուժման համար, քանի որ այն ունի հակաբորբոքային հատկություններ, նաև չափահասների մոտ առաջացած բշտիկների դեպուքմ, իսկ այն վաճառվում է Ճապոնիայում[44][45] : Ինչպես այլ ՈՍՀԲԴ-ները, իբուպրոֆենը ևս օգտակար է օրթոստատիկ հիպոտոնիայի(ցածր արյան ճնշման) բուժման համար[46]:Որոշ ուսումնասիրություններում իբուպրոֆենը ցույց է տալիս բարձր արդյունք Ալցհայմերի հիվանդության բուժման ժամանակ, երբ դեղը տրվում է երկար ժամանակով և ցածր դոզայով[47][48]:Կապված պարկինսոնյան հիվանդության հետ` իբուպրոֆենը կարող է վտանգ ներկայացնել դանդաղեցնելով կամ կանխելով դրա բուժումը[49]: Ասպիրինը, այլ ՈՍՀԲԴ-ները և պարացետամոլը վնասակար ազդեցություն չունեն Պարկինսոնյան հիվանդության համար: 2011 թվականի մարտին Հարվարդի բժշկական դպրոցի հետազոտողները նյարդաբանության ոլորտում հայտարարեցին, որ իբուպրոֆենը նեյրոֆոտեկտոր ազդեցություն է ունեցել և վտանգ կա, որ կրկին կզարգանա Պարկինսոնյան հիվանդությունը[50][51][52]: Պարբերաբար իբուպրոֆեն օգտագործող մարդիկ հայտնել են, որ 38 տոկոսով նվազում է Պարկինսոնյան հիվանդության զարգացման վտանգը, բայց նման ազդեցություն չի հայտնաբերվել այլ ցավազրկողների համար, ինչպիսիք են ասպիրինը և պարացետամոլը[53]: Իբուպրոֆենի օգտագործումը նվազեցնում է Պարկինսոնյան հիվանդության ռիսկը և բանկչության համար դա առանցքային խնդիր չի կարող հանդիսանալ: Որոշ սննդային հավելումներ կարող են վտանգավոր լինել իբուպրոֆենի և այլ ՈՍՀԲԴ-ն հետ օգտագործման ժամանակ, սակայն 2016 թվականին անցկացվող հետացոտությունները թույլ կտան այս հարցում հստակություն մտցնել: Սրանք կարող են կանխել տրոմբոցիտը, սակայն կարող են մեծացնել արյունահոսության վտանգը[54]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 «Ibuprofen»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 8 September 2017-ին։ Վերցված է 2016-10-12 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bnf : march 2014-september 2014. (2014 ed.)։ London: British Medical Assn։ 2014։ էջեր 686–688։ ISBN 0857110861 
  3. «Ibuprofen Pregnancy and Breastfeeding Warnings»։ Drugs.com։ Արխիվացված օրիգինալից 8 September 2017-ին։ Վերցված է 22 May 2016 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Halford GM, Lordkipanidzé M, Watson SP (2012)։ «50th anniversary of the discovery of ibuprofen: an interview with Dr Stewart Adams.»։ Platelets 23 (6): 415–22։ PMID 22098129։ doi:10.3109/09537104.2011.632032 
  5. «Chemistry in your cupboard | Nurofen»։ Արխիվացված օրիգինալից 5 June 2014-ին 
  6. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  7. «10.1.1 Non-steroidal anti-inflammatory drugs»։ : British National Formulary։ Արխիվացված օրիգինալից 17 November 2016-ին։ Վերցված է 13 April 2016 
  8. Joint Formulary Committee (2013)։ British National Formulary (BNF) (65 ed.)։ London, UK: Pharmaceutical Press։ էջեր 665, 671։ ISBN 978-0-85711-084-8 
  9. 9,0 9,1 9,2 Rossi, S, ed. (2013)։ Australian Medicines Handbook (2013 ed.)։ Adelaide: The Australian Medicines Handbook Unit Trust։ ISBN 978-0-9805790-9-3 
  10. «Ibuprofen»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 23 December 2010-ին։ Վերցված է 3 April 2011 
  11. Beaver WT (2003)։ «Review of the analgesic efficacy of ibuprofen»։ Int J Clin Pract Suppl (135): 13–7։ PMID 12723741 
  12. Fanos V, Antonucci R, Zaffanello M (2010)։ «Ibuprofen and acute kidney injury in the newborn»։ Turk. J. Pediatr. 52 (3): 231–8։ PMID 20718179 
  13. Castellsague Dr Jordi, Riera-Guardia Nuria, Calingaert Brian, Varas-Lorenzo Cristina, Fourrier-Reglat Annie, Nicotra Federica, Sturkenboom Miriam, Perez-Gutthann Susana, Project Safety of Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs (SOS) (2012-12-13)։ «Individual NSAIDs and Upper Gastrointestinal Complications»։ Drug Safety (անգլերեն) 35 (12): 1127–1146։ ISSN 0114-5916։ PMC 3714137։ PMID 23137151։ doi:10.1007/BF03261999 
  14. Ayres, JG, Fleming, D, Whittington, R (9 May 1987)։ «Asthma death due to ibuprofen»։ Lancet 1 (8541): 1082։ PMID 2883408։ doi:10.1016/S0140-6736(87)90499-5 
  15. Baselt, R (2008)։ Disposition of Toxic Drugs and Chemicals in Man (8th ed.)։ Foster City, USA: Biomedical Publications։ էջեր 758–761 
  16. Forman JP, Stampfer MJ, Curhan GC (September 2005)։ «Non-narcotic analgesic dose and risk of incident hypertension in US women.»։ Hypertension 46 (3): 500–7։ PMID 16103274։ doi:10.1161/01.HYP.0000177437.07240.70 
  17. Hippisley-Cox J, Coupland C (11 June 2005)։ «Risk of myocardial infarction in patients taking cyclo-oxygenase-2 inhibitors or conventional non-steroidal anti-inflammatory drugs: population based nested case-control analysis.»։ British Medical Journal 330 (7504): 1366։ PMC 558288։ PMID 15947398։ doi:10.1136/bmj.330.7504.1366 
  18. Gurwitz JH, Everitt DE, Monane M, Glynn RJ, Choodnovskiy I, Beaudet MP, Avorn J (March 1996)։ «The impact of ibuprofen on the efficacy of antihypertensive treatment with hydrochlorothiazide in elderly persons.»։ The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical sciences 51 (2): M74–9։ PMID 8612107։ doi:10.1093/gerona/51A.2.M74 
  19. Staff (9 July 2015)։ «FDA Strengthens Warning of Heart Attack and Stroke Risk for Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs»։ FDA։ Արխիվացված օրիգինալից 11 July 2015-ին։ Վերցված է 9 July 2015 
  20. «Ibuprofen»։ Drugs.com։ Արխիվացված օրիգինալից 6 August 2011-ին 
  21. «Information for Healthcare Professionals: Concomitant Use of Ibuprofen and Aspirin»։ U.S. Food and Drug Administration։ September 2006։ Արխիվացված օրիգինալից 13 November 2010-ին։ Վերցված է 22 November 2010 
  22. McElwee NE, Veltri JC, Bradford DC, Rollins DE (June 1990)։ «A prospective, population-based study of acute ibuprofen overdose: complications are rare and routine serum levels not warranted.»։ Annals of Emergency Medicine 19 (6): 657–62։ PMID 2188537։ doi:10.1016/S0196-0644(05)82471-0 
  23. Vale JA, Meredith TJ (January 1986)։ «Acute poisoning due to non-steroidal anti-inflammatory drugs. Clinical features and management.»։ Medical Toxicology 1 (1): 12–31։ PMID 3537613 
  24. 24,0 24,1 Volans G, Hartley V, McCrea S, Monaghan J (March–April 2003)։ «Non-opioid analgesic poisoning.»։ Clinical Medicine 3 (2): 119–23։ PMID 12737366։ doi:10.7861/clinmedicine.3-2-119 
  25. Seifert SA, Bronstein AC, McGuire T (2000)։ «Massive ibuprofen ingestion with survival.»։ Journal of Toxicology. Clinical Toxicology 38 (1): 55–7։ PMID 10696926։ doi:10.1081/clt-100100917 
  26. American Academy Of Clinical Toxico (2004)։ «Position paper: Ipecac syrup»։ Journal of Toxicology. Clinical Toxicology 42 (2): 133–143։ PMID 15214617։ doi:10.1081/CLT-120037421 
  27. Hall AH, Smolinske SC, Conrad FL, Wruk KM, Kulig KW, Dwelle TL, Rumack BH (November 1986)։ «Ibuprofen overdose: 126 cases.»։ Annals of Emergency Medicine 15 (11): 1308–13։ PMID 3777588։ doi:10.1016/S0196-0644(86)80617-5 
  28. Verma P, Clark CA, Spitzer KA, Laskin CA, Ray J, Koren G (July 2012)։ «Use of non-aspirin NSAIDs during pregnancy may increase the risk of spontaneous abortion.»։ Evidence-Based Nursing 15 (3): 76–7։ PMID 22411163։ doi:10.1136/ebnurs-2011-100439 
  29. Daniel S, Koren G, Lunenfeld E, Bilenko N, Ratzon R, Levy A (March 2014)։ «Fetal exposure to nonsteroidal anti-inflammatory drugs and spontaneous abortions.»։ Canadian Medical Association Journal 186 (5): E177–82։ PMC 3956584։ PMID 24491470։ doi:10.1503/cmaj.130605 
  30. Rao P, Knaus EE (20 September 2008)։ «Evolution of nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs): cyclooxygenase (COX) inhibition and beyond.»։ Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences 11 (2): 81s–110s։ PMID 19203472 
  31. Rainsford K.D. (2012)։ Ibuprofen: Pharmacology, Therapeutics and Side Effects։ London: Springer 
  32. 32,0 32,1 Brayfield, A, ed. (14 January 2014)։ «Ibuprofen»։ Martindale: The Complete Drug Reference։ London, UK: Pharmaceutical Press։ Վերցված է 26 June 2014 
  33. «The Synthesis of Ibuprofen»։ Royal Society of Chemistry։ Արխիվացված օրիգինալից 18 April 2016-ին։ Վերցված է 14 November 2016 
  34. Tracy TS, Hall SD (March–April 1992)։ «Metabolic inversion of (R)-ibuprofen. Epimerization and hydrolysis of ibuprofenyl-coenzyme A.»։ Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals 20 (2): 322–7։ PMID 1352228 
  35. Chen CS, Shieh WR, Lu PH, Harriman S, Chen CY (12 July 1991)։ «Metabolic stereoisomeric inversion of ibuprofen in mammals.»։ Biochimica et Biophysica Acta 1078 (3): 411–7։ PMID 1859831։ doi:10.1016/0167-4838(91)90164-U 
  36. Reichel C, Brugger R, Bang H, Geisslinger G, Brune K (April 1997)։ «Molecular cloning and expression of a 2-arylpropionyl-coenzyme A epimerase: a key enzyme in the inversion metabolism of ibuprofen.»։ Molecular Pharmacology 51 (4): 576–82։ PMID 9106621 
  37. Adams SS (April 1992)։ «The propionic acids: a personal perspective.»։ Journal of Clinical Pharmacology 32 (4): 317–23։ PMID 1569234։ doi:10.1002/j.1552-4604.1992.tb03842.x 
  38. 38,0 38,1 Rainsford KD (April 2003)։ «Discovery, mechanisms of action and safety of ibuprofen.»։ International Journal of Clinical Practice. Supplement (135): 3–8։ PMID 12723739 
  39. Lambert Victoria (8 October 2007)։ «Dr Stewart Adams: 'I tested ibuprofen on my hangover'»։ The Daily Telegraph (UK)։ Արխիվացված օրիգինալից 18 November 2015-ին։ Վերցված է 23 October 2015 
  40. «Written submission to the NDAC meeting on risks of NSAIDs presented by the International Ibuprofen Foundation»։ International Ibuprofen Foundation։ August 2002։ Արխիվացված օրիգինալից 15 August 2013-ին։ Վերցված է 20 March 2014 
  41. «Ibuprofen»։ U.S. Food and Drug Administration (FDA)։ Արխիվացված օրիգինալից 16 September 2011-ին 
  42. «Drug Approval Package: Caldolor (Ibuprofen) NDA #022348»։ U.S. Food and Drug Administration (FDA)։ 11 March 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 19 October 2012-ին 
  43. «FDA Approves Injectable Form of Ibuprofen» (Press release)։ U.S. Food and Drug Administration (FDA)։ 11 June 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 18 October 2012-ին 
  44. Wong RC, Kang S, Heezen JL, Voorhees JJ, Ellis CN (December 1984)։ «Oral ibuprofen and tetracycline for the treatment of acne vulgaris.»։ Journal of the American Academy of Dermatology 11 (6): 1076–81։ PMID 6239884։ doi:10.1016/S0190-9622(84)80192-9 
  45. &Na; (25 March 2006)։ «In Japan, an OTC ibuprofen ointment (Fukidia) for alleviating adult acne has been launched»։ Inpharma (Adis) 1 (1530): 18։ ISSN 1173-8324։ doi:10.2165/00128413-200615300-00043 
  46. Zawada ET Jr (May 1982)։ «Renal consequences of nonsteroidal antiinflammatory drugs.»։ Postgraduate Medicine 71 (5): 223–30։ PMID 7041104 
  47. Townsend KP, Praticò D (October 2005)։ «Novel therapeutic opportunities for Alzheimer's disease: focus on nonsteroidal anti-inflammatory drugs.»։ FASEB Journal 19 (12): 1592–601։ PMID 16195368։ doi:10.1096/fj.04-3620rev 
  48. Vlad SC, Miller DR, Kowall NW, Felson DT (6 May 2008)։ «Protective effects of NSAIDs on the development of Alzheimer disease.»։ Neurology 70 (19): 1672–7։ PMC 2758242։ PMID 18458226։ doi:10.1212/01.wnl.0000311269.57716.63 
  49. Chen H, Jacobs E, Schwarzschild MA, McCullough ML, Calle EE, Thun MJ, Ascherio A (December 2005)։ «Nonsteroidal antiinflammatory drug use and the risk for Parkinson's disease.»։ Annals of Neurology 58 (6): 963–7։ PMID 16240369։ doi:10.1002/ana.20682 
  50. Bower JH, Ritz B (8 March 2011)։ «Is the answer for Parkinson disease already in the medicine cabinet?: Unfortunately not.»։ Neurology 76 (10): 854–5։ PMID 21368280։ doi:10.1212/WNL.0b013e31820f2e7a 
  51. Gao X, Chen H, Schwarzschild MA, Ascherio A (8 March 2011)։ «Use of ibuprofen and risk of Parkinson disease.»։ Neurology 76 (10): 863–9։ PMC 3059148։ PMID 21368281։ doi:10.1212/WNL.0b013e31820f2d79 
  52. McSharry C (May 2011)։ «Parkinson disease: Could over-the-counter treatment protect against Parkinson disease?»։ Nature Reviews. Neurology 7 (5): 244։ PMID 21555992։ doi:10.1038/nrneurol.2011.49 
  53. Gleason JM, Slezak JM, Jung H, Reynolds K, Van den Eeden SK, Haque R, Quinn VP, Loo RK, Jacobsen SJ (April 2011)։ «Regular nonsteroidal anti-inflammatory drug use and erectile dysfunction»։ The Journal of Urology 185 (4): 1388–93։ PMID 21334642։ doi:10.1016/j.juro.2010.11.092 
  54. Abebe W. (2002-12-01)։ «Herbal medication: potential for adverse interactions with analgesic drugs»։ Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics 27 (6): 391–401։ ISSN 0269-4727։ PMID 12472978։ doi:10.1046/j.1365-2710.2002.00444.x 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]