Ասպիրին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ասպիրին
Acetylsalicylsäure2.svg
Քիմիական բանաձև C₉H₈O₄
Մոլային զանգված 180,042 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն 1,35±0,01 գ/սմ³[2] գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան 275±1 °F[2] և 135 °C °C
Կազմալուծման ջերմաստիճան 284±1 °F[2]
Գոլորշու ճնշում 0±1 Տոր[2]
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար 50-78-2
PubChem 2244
EINECS համար 200-064-1
SMILES CC(=O)OC1=CC=CC=C1C(=O)O
ЕС 200-064-1
RTECS VO0700000
ChEBI 2157
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Ասպիրին, (ացետիլսալիցիլաթթու,Aspirin. acetylsalicylic acid)։ Օրգանիզմում ասպիրինն արագորեն կենսաձևափոխվում է սալիցիլաթթվի, որն էլ այս դեղի ազդեցությունների զարգացման հիմնական պատասախանատուն է։ Այլ ազդեցությունները որոշ մակրոմոլեկուլների(այդ թվում COX-ի) ացետիլացման արդյունք են։ Լինելով ամենահին ցավազերծիչ հակաբորբոքային դեղերից՝ ասպիրինը մինչ օրս գործնական կիրառություն ունի։

Ցավազերծող, տենդամարիչ և հակաբորբոքային ազդեցությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մորֆինանման դեղերի հետ համեմատած՝ ասպիրինն ավելի թույլ ցավազերծիչ է։ Ասպիրինի 600 մգ-ը ≤կոդեինի 60 մգ-ին։ Ասպիրինը մեղմում է բորբոքային, հյուսվածքների վնասման հետ կապված, շարակցական հյուսվածքի և ծածկույթի ցավերը, սակայն գրեթե անարդյունավետ է ընդերային և իշեմիկ ցավերի դեպքում։ Ցավազերծող ազդեցությունը հիմնականում հետևանք է ծայրամասային ցավաընկալիչների զգայունության նվազման, ինչը պայմանավորված է նյարդային վերջույթիների՝ PG-ով միջնորդված գերզգայունության վերացմամբ։ Առկա նաև ազդեցության կենտրոնական բաղադրիչ՝ ենթակեղևային մակարդակով ազդեցության արդյունքում ցավազգայնության շեմքի բարձրացում։ Ասպիրինին բնորոշ չեն հանգստաբեր ազդեցությունը, հոգեհուզական ոլորտի փոփոխությունները, ընտելացումը և ֆիզիկական կախյալությունը։

Ասպիրինը, ազդելով ենթատեսաթմբում տեղակայված ջերմակարգավորման կենտրոնի վրա, ակտիվացնում է ջերմատվությունը. տենդի դեպքում արագ իջեցնում է մարմնի ջերմաստիճանը(քրտնարտադրություն, մաշկի անոթների լայնացում)։ Սակայն միևնույն ժամանակ ասպիրինը չի իջեցնում ջերմագոյացումը։

Հակաբորբոքային ազդեցությունը դրսևորվում է մեծ դեղաչափերով կիրառելիս(3-6գ/օր, կամ 100մգ/կգ/օր)։ Բորբոքման ախտանիշները՝ ցավը, գերզգայունությունը, այտուցը, անոթալայնացումը և լեյկոցիտային ինֆիլտրացումը ընկճվում են։ Սակայն բուն հիվանդության ընթացքը(ռևմատաբնույթ հոդաբորբը, ռևմատիզմը, ոսկրահոդաբորբը (օստեոարթրիտ)) մնում է անփոփոխ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]