Տիսերանի չափանիշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Տիսերանի չափանիշ, երկնային մարմնի ուղեծրի չափանիշ, որը օգտագործվում է նրա նույնականացման համար։ Այն չի փոփոխվում ժամանակի ընթացքում, չնայած Կեպլերի ուղեծրի էլեմենտների փոփոխությանը։

Չափանիշը ներմուծվոլ է Ֆելիկս Տիսերանի կողմից, գիսաստղերի նույնականացման համար։

Եթե ժամանակի որոշակի պահին մարմնի ուղեծիրը ունի a մեծ կիսաառանցք, \varepsilon էքսցենտրիսիտետ և i թեքում, ապա Տիսերանի չափանիշը որոշվում է հետևյալ կերպ`

\mathrm{Ti}=\frac{a_p}{a} + 2\sqrt{\left(1+\frac{m_p}{M_\odot}\right)\frac{a}{a_p}\cdot (1-\varepsilon^2)} \cos i,

որտեղ`

Տիսերանի չափանիշ են անվանում նաև \frac{\mathrm{Ti}}{2},\ \frac{\mathrm{Ti}}{a_p},\ \frac{\mathrm{Ti}}{2 a_p} մեծությունները։

Քանի որ, ցանկացած մոլորակի (նույնիսկ Յուպիտերի) զանգվածը շատ անգամ փոքր է Արեգակի զանգվածից, ապա \left(1+\frac{m_p}{M_\odot}\right) բազմապատիկը կարելի է անտեսել։ Այդ դեպքում ներմուծելով A=\frac{a}{a_p}, կստանանք Տիսերանի չափանիշի ամենատարածված բանաձևը`

\mathrm{Ti}=\frac1{A} + 2\sqrt{A\cdot (1-\varepsilon^2)} \cos i,

Գրականություն[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]