Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Արսենալ ՖԱից)
Արսենալ
Arsenal FC.svg
Ամբողջական անուն Arsenal Football Club
Մականուն(ներ) Զինագործները անգլ.՝ The Gunners
Անվանում Արսենալ
Գույներ Կարմիր-ճերմակ
Հիմնադրում 1886 թ., որպես Դայլ Սքուար
Երկիր Անգլիա Անգլիա
Քաղաք City of London logo.svg Լոնդոն
Մարզադաշտ Էմիրեյթս
Տարողունակություն 60,338 [1]
Տեր Arsenal Holdings plc
Նախագահ Անգլիա Պետեր Հիլլ-Վուդ
Մարզիչ Ֆրանսիա Արսեն Վենգեր
Կայք
Լիգա Պրեմիեր Լիգա
2013-14 4-րդ
Տան դաշտ
Մրցակցի դաշտ
Երրորդ համազգեստ

«Արսենալ» ֆուտբոլային ակումբ (անգլ.՝ Arsenal Football Club), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ է, որը հանդես է գալիս անգլիական Պրեմիեր Լիգայում, հիմնված Լոնդոնի հյուսիսում։ Լինելով ամենահաջողված անգլիական թիմերից մեկը, նրանք հաղթել են 13 Առաջին Դիվիզիոնի և Պրեմիեր Լիգայի տիտղոսներ և 10 Անգլիայի գավաթ։ «Արսենալը» Պրեմիեր Լիգայի միակ թիմն է, որն անց է կացրել մի ամբողջ սեզոն առանց պարտության։

Արսենալը հիմնվել է 1886 թ. Վուլվիչում և 1893 թ. դառնում է Ֆուտբոլային լիգայի առաջին հարավ-անգլիական թիմը։ 1913 թ. նրանք հաստատվում են Լոնդոնի հյուսիսում Արսենալ մարզադաշտում։ 1930-ական թթ. նրանք հաղթել են հինգ չեմպիոնական տիտղոս և երկու Անգլիայի գավաթ։ Իսկ 2006թ. նրանք հասան Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ։

Արսենալը մշտապես հակամարտության մեջ է գտնվել իր հարևան «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» հետ։ 2010 թ. տվյալներով, «Արսենալը» աշխարհում երրորդ ֆուտբոլային ակումբն է իր արժեքով՝ 1.2 միլիարդ ԱՄՆ դոլլար։


Պատմություն[խմբագրել]

Հիմնումը (1886—1925)[խմբագրել]

Վուլիջ Արսենալ — Նյուքասլ Յունայթեդ, ապրիլ 1906։

«Արսենալ» ակումբը հիմնվել է 1886 թվականին Լոնդոնի հարավ–արևելքում Վուլիջում գտնվող «Ռոյալ Արսենալ» զինագործական գործարանի աշխատակիցների կողմից։ Սկզբում ակումբը կոչվում էր «Դայալ Սքուեր» (անգլ.՝ Dial Square) (գործարանի արհեստանոցներից մեկի անունով)։ Իր առաջին խաղը «Արսենալը» անցկացրել է 1886 թվականի դեկտեմբերի 11–ին «Իսթերն Ուոնդերերսի» դեմ։ Հաղթանակ տարան «կանոնիրները» 6:0 հաշվով։[2] Երկու շաբաթ անց Սուրբ Ծնունդի կապացությամբ կազմակերպվել էր խաղացողների հավաք, որում որոշվել էր վերանվանել ակումբը «Ռոյալ Արսենալ», ընտրվել էր խաղերի անցկացման վայրը և ֆուտբոլիստների մարզահագուստը։ Կարմիր գույնը առաջարկվել էր «Նոթինգեմ Ֆորեսթ»ի նախկին խաղացող Ֆրեդ Բիրդսլիի կողմից։ Պրոֆեսիոնալ ակումբի կարգավիճակ ստանալուց հետո՝ 1891 թվականին, այն վերանվանեցին «Վուլիջ Արսենալ» (անգլ.՝ Woolwich Arsenal)։ Երկրպագուները ակումբը անվանում էին նաև «Վուլիջ Ռեդս»։ «Վուլիջ Արսենալը» սկսեց հանդես գալ Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայում 1893 թվականից սկսած և դարձավ այնտեղ հանդես եկող առաջին հարավային թիմը։

Ակումբը սկսեց մրցաշրջանը Երկրորդ դիվիզիոնում 1904–ին և դուրս եկավ Առաջին դիվիզիոն։ Սակայն աշխարհագրական հեռացվածության պատճառով ցածր էր խաղերի հաճախելությունը, որը բերեց ֆինանսական խնդիրների։ 1913 թվականին (Երկրորդ դիվիզիոն վերադառնալուց հետո) ակումբը անցավ Թեմզա գետը, որպեսզի զբաղեցնի նոր «Հայբերի» մարզադաշտը՝ տեղակայված Լոնդոնի հյուսիսում («Հայբերին» Արսենալի տնային մարզադաշտն էր մինչև 2006 թվականի օգոստոսը, երբ ակումբը կառուցեց նոր «Էմիրեյթս» մարզադաշտը)։ Թիմըանունից դուրս նետեց «Վուլիջը» հաջորդ՝ 1914 թվականին։ 1919 թվականի մրցաշրջանը Արսենալը ավարտեց հինգերորդ հորիզոնականում, սակայն, այնուամենայնիվ, տեղափոխվեց Առաջին դիվիզիոն։ Բայց դիվիզիոնը Երկորրդում առաջին և երկրորդ տեղեր գրաված երկու թիմերի հաշվին մեծացնելու փոխարեն, Հենրի Նորրիսը («Արսենալի» սեփականատերը) կարողացավ համոզել Ջոն Մաքենային («Լիվերպուլ»ի սեփականատիրոջը, Ֆուտբոլային լիգայի ղեկավարին և Նորրիսի ընկերոջը) թողնել Լիգայի անդամների ընտրությանը այս կամ այն թիմի ճակատագիրը։ Թեկնածուները դրանցից մեկին յոթն էին, դրանց թվում՝ «Արսենալը» (Երկրորդ դիվիզիոնում հինգերորդ տեղը), «Տոտենհեմ Հոտսպուր» (20-ր տեղը Առաջին դիվիզիոնում), «Բարնսլի» (3-րդ տեղը Երկրորդ դիվիզիոնում) և «Վուլվերհեմփթոնը» (4-րդ տեղը Երկրորդ դիվիզիոնում)։ Մաքենան «Արսենալի» կողմից եկավ՝ հաստատելով, որ այս ակումբը լուրջ արժանիքներ ունի Լիգայում ներկայացնելու համար և հիշեցրեց, որ «Արսենալը» Ֆուտբոլային լիգայում 15 տարի ավելի է խաղում, քան «Տոտենհեմը»։ Քվեարկությամբ հաղթեց «Արսենալը»։ Մյուս ուղեգիրները ստացան «Չելսին» (19-րդ տեղը Առաջին դիվիզիոնում), «Դերբին» և «Պրեստոնը» (1-ին և 2-րդ տեղերը Երկրորդ դիվիզիոնում)։ Այս պատմությունը հիմք դարձավ «Արսենալի» և «Տոտենհեմի» հավերժ հակամարտության, իսկ «կանոնիրները» այդժամանակվանից այլևս երբեք չլքեցին Անգլիայի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոնը։

1925 թվականին Արսենալի մարզիզ նշանակվեց Հերբերտ Չեպմենը։ Չեպմենի ղեկավարությամբ 1924 թվականին «Հադերսֆիլդ Թաուն»թիմը առաջին տեղը զբաղեցրեց լիգայում։ Այդ մարդը Արսենալին բերեց հաջողության առաջին րոպեները։ 1925 թվականին փոփխվեց «խաղից դուրս» կանոնը։ Չեպմենը առաջիններից մեկն էր, որ հասկացավ, թե ինչ օգուտ կարելի է քաղել այդ փոփոխությունից։ Նրա հեղափոխական մարտավարությունը և մարզման ունակությունները՝ մի շարք աստղային խաղացողների հետ, այնպիսին, ինչպիսին Ալեքս Ջեյմսը և Կլիֆ Բասթինն էին, օգնեցին ակումբին դառնալ 30-ականների լավագույն թիմերից մեկը։

Չեպմենի դարաշրջանը (1925-34)[խմբագրել]

«Դուբլ–վե» համակարգը՝ մշակված Չեպմենի կողմից

Չեպմենն իր աշխատանքը ակումբում սկսել է «Սանդերլենդի» պաշտպան Չարլի Բյուկենին գնելով, որը իսկույն ևեթ դարձավ թիմի ավագը։ Լեսլի Նայթոնը իր ազատումից մի քանի ամիս առաջ դեռ ցանկանում էր գնել այդ խաղացողին, սակայն «Սանդերլենդը» մեծ գումար էր պահանջել նրա դիմաց՝ մոտ 7 հազար ֆունտ, որի պատճառով էլ գործարքը չէր կայացել։ 1925/26 մրցաշրջանում «Արսենալը» լիգայում դարձավ երկրորդը՝ զիջելով միայն «Հադերսֆիլդին»՝ Չեպմենի նախկին ակումբին։ Այսպես «Հադերսֆիլդը» դարձավ Անգլիայում առաջին ակումբը, որը երկու տարի շարունակ ստացել էր Անգլիայի չեմպիոնի կոչումը։ 20-ական թվականների մնացած մասը «Արսենալը» հիմնականում անցկացնում էր աղյուսակի միջին հորիզոնականներում։

1926/27 մրցաշրջանում «Արսենալը», լինելով լիգայի միջին հատվածում, հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Քարդիֆ Սիթիին» 0:1 հաշվով այն բանից հետո, երբ Հյուի Ֆերգյուսոնը օգտվեց դարպասապահ Դեն Լյուիսի սխալից։


Զինանշան[խմբագրել]

1992 թվ.-ին ակումբի զինանշանը փոփոխության է ենթարկվել։ Երեք թնդանոթների փոխարեն թողել են միայն մեկը, որն ուղղված է եղել դեպի արևելք։ 1925 թվ.-ին զինանշանը ենթարկվել է աննշան փոփոխությունների՝ թնդանոթը ուղղվել է արևմուտք։ Հաջորդ փոփոխությունը եղել է 24 տարի անց, երբ զինանշանի վրա ավելացվել է ակումբի կարգախոսը՝ «Victoria Concordia Crescit» (թարգ. «Հաղթանակը առաջանում է ներդաշնակությունից»)։ 53 տարիների ընթացքում փոփոխության են ենթարկվել միայն զինանշանի գույները։

2001/02 մրցաշրջանում զինանշանը փոփոխության է ենթարկվել։ Այն ստացել է ավելի ժամանակակից տեսք։ Փոխվել են ծուռումուռ եզրային գծերը, թնդանոթը նորից ուղղվել է դեպի արևելք, փոխվել է տառատեսակը ու կանաչ գույնը փոխարինվել է կապույտով։

Համազգեստի փոփոխությունները[խմբագրել]

1886-1895
1895-1896
1896-1933
1933-1965
1965-1967
1967-1994
1994-1996
1996-1998
1998-2004
2004-2005
2005-2006
2006-2008
2008-2010
2010-2011
2011-2012
2012-2014

Ներկա կազմ[խմբագրել]

Թիմի կազմը 2014-15 մրցաշրջանում

N Դիրք Խաղացող
1 Լեհաստան ԴՊ Վոյցեխ Շեսնի
2 Ֆրանսիա ՊՇ Մաթյո Դեբյուշի
3 Անգլիա ՊՇ Կիրան Գիբս
4 Գերմանիա ՊՇ Պեր Մերտեզակեր
6 Ֆրանսիա ՊՇ Լորան Կոնսելնի
7 Չեխիա ԿՊ Տոմաշ Ռոսիցկի
8 Իսպանիա ԿՊ Միկել Արտետա
9 Գերմանիա ՀՐ Լուկաս Պոդոլսկի
10 Անգլիա ԿՊ Ջեք Ուիլշիր
11 Գերմանիա ԿՊ Մեզութ Օզիլ
12 Ֆրանսիա ՀՐ Օլիվիե Ժիրու
13 Կոլումբիա ԴՊ Դավիթ Օսպինա
14 Անգլիա ՀՐ Թեո Ուոլկոտ
15 Անգլիա ԿՊ Ալեքս Օքսլեյդ-Չեմբերլեն
N Դիրք Խաղացող
16 Ուելս ԿՊ Աարոն Ռեմսի
17 Չիլի ՀՐ Ալեքսիս Սանչես
18 Իսպանիա ՊՇ Նաչո Մոնրեալ
19 Իսպանիա ԿՊ Սանտի Կասորլա
20 Ֆրանսիա ԿՊ Մաթյո Ֆլամինի
21 Անգլիա ՊՇ Քալում Չեմբրս
22 Ֆրանսիա ՀՐ Յայա Սանոգո
24 Ֆրանսիա ԿՊ Աբու Դիաբի
25 Անգլիա ՊՇ Կարլ Ջենկինսոն
27 Գերմանիա ԿՊ Սերժ Գնաբրի
28 Կոստա Ռիկա ՀՐ Ջոել Քեմբելլ
31 Ճապոնիա ՀՐ Րիո Միյաիչի
34 Ֆրանսիա ԿՊ Ֆրանցիս Կոկլեն
35 Գերմանիա ԿՊ Գեդեոն Զելալեմ

Նվաճումներ[խմբագրել]

Ազգային[խմբագրել]

Football League First Division.png Premier.png Անգլիայի չեմպիոն։ (13) 1931, 1933, 1934, 1935, 1938, 1948, 1953, 1971, 1989, 1991, 1998, 2002, 2004

FA Cup.png Անգլիայի գավաթ։ (11) 1930, 1936, 1950, 1971, 1979, 1993, 1998, 2002, 2003, 2005, 2014

Carling.png Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ։ (2) 1987, 1993

CommunityShield.png Անգլիայի սուպերգավաթ։ (13) 1930, 1931, 1933, 1934, 1938, 1948, 1953, 1991, 1998, 1999, 2002, 2004, 2014

Միջազգային[խմբագրել]

Coppacoppe.png ՈւԵՖԱ-ի գավաթակիրների գավաթ։ (1) 1994

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. http://www.arsenal.com/
  2. Այդպիսին է պաշտոնական տարբերակը, չնայած որ գոլերի քաղաքկը ինչ այժմ քննարկումների առիթ է դառնում։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]