Ֆելիքս Մենդելսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆելիքս Մենդելսոն
Mendelssohn Bartholdy.jpg
Հիմնական տվյալներ
Ծնվել է փետրվարի 3, 1809({{padleft:1809|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1][2]
Համբուրգ[3]
Երկիր Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մահացել է նոյեմբերի 4, 1847({{padleft:1847|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2] (38 տարեկանում)
Լայպցիգ, Q153015?[4]
Ժանրեր օպերա և սիմֆոնիա
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, դաշնակահար, երգեհոնահար[5], դիրիժոր, երաժիշտ[5], երաժշտագետ, երաժշտության ուսուցիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Գործիքներ Երգեհոն և դաշնամուր

Ֆելիքս Մենդելսոն Բարտոլդի (գերմ.՝ Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, փետրվարի 3, 1809[1][2] , Համբուրգ[3] - նոյեմբերի 4, 1847[1][2] , Լայպցիգ[4]), գերմանացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր, երաժշտության մեջ ռոմանտիկական ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը: Ստեղծել է ամենատարբեր ժանրերի բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, համերգային նախերգանքներ, դաշնամուրի և ջութակի համար գրված կոնցերտներ, կամերային-անսամբլային գործիքային երաժշտական երկեր, տրիոներ, կվարտետներ, կվինտետներ, օկտետներ և այլն: Լայն հանրությանն առավել հայտնի է իր հարսանեկան քայլերգով (այսպես կոչված Մենդելսոնի քայլերգ):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆելիքս Մենդելսոնի դաշնամուրի առաջին ուսուցիչը եղել է մայրը: Կոմպոզիցիայի և դաշնամուրի դասեր է առել նաև ժամանակի հայտնի երաժիշտներից: 9 տարեկանից ելույթներ է ունեցել, հռչակվել որպես վիրտուոզ դաշնակահար, իսկ 11 տարեկանից ստեղծագործել է: 1829 թվականից Մենդելսոնը համերգներով շրջագայել է Անգլիայում, Շոտլանդիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում և այլուր: Նույն թվականին Բեռլինում նրա ղեկավարությամբ կատարվել է Յոհան Սեբաստիան Բախի «Չարչարանքներ ըստ Մատթեոսի» ստեղծագործությունը` սկիզբ դնելով Բախի գրեթե մոռացված ժառանգության վերագնահատման: Մենդելսոնի գլխավորությամբ բազմաթիվ համերգներ են կազմակերպվել Դյուսելդորֆում և Լայպցիգում:

1835 թվականից եղել է «Գևանդհաուզ» նվագախմբի դիրիժորը: 1841 թվականին կոմպոզիտորին հրավիրել են Բեռլին` աշխատելու: Մեկ տարի անց վերադարձել է Լայպցիգ: 1843 թթվականին հիմնել է Գերմանիայում առաջին կոնսերվատորիան, ղեկավարել կոմպոզիտորական լայպցիգյան դպրոցը: Չնայած ռոմանտիկական նոր միտումներին՝ նրա արվեստը միաժամանակ սերտորեն կապված է 18-19-րդ դարերի դասական երաժշտության ավանդույթներին: Ժանրային վառ երանգավորում ունեն Մենդելսոնի «Շոտլանդական» և «Իտալական» սիմֆոնիաները: Նա հիմք է դրել նաև սիմֆոնիկ երաժշտության նոր ժանրի՝ ռոմանտիկական ծրագրային կոնցերտային նախերգանքի («Ամառային գիշերվա երազը», «Խաղաղ ծով և երջանիկ նավարկություն», «Հեբրիդներ» կամ «Ֆինգալյան քարայր» և այլն):

Համաշխարհային հռչակ են վայելում նրա Ջութակի կոնցերտը, դաշնամուրի 2 կոնցերտները, հատկապես «Երգեր առանց խոսքի» նուրբ մանրանվագները: Մենդելսոնը գրել է նաև 5 սիմֆոնիա, լարային անսամբլներ, կանտատներ, երգեր և ռոմանսներ: Գերմանական օրատորիայի պատմության մեջ արժանի տեղ ունեն նրա «Պողոս» և «Եղիա» գործերը:

Նշանավոր ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Երգեր առանց խոսքի» դաշնամուրային մանրանվագների շարք (ութ տետր, 1830-1845)
  • 5 սիմֆոնիաներ
  • «Ամառային գիշերվա երազը» սիմֆոնիկ նախերգանք
  • Ջութակի կոնցերտ (e-moll)

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վ.Ս. Գալացկայա, Արտասահմանյան երկրների երաժշտական գրականություն, Պրակ երրորդ, Երևան, 1976 Մենդելսոնը

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #118580779 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118580779 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 10-ին 2014:
  4. 4,0 4,1 4,2 Record #118580779 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  5. 5,0 5,1 Record #118580779 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հունիսի 25-ին 2015:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]