Ֆելիքս Մենդելսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆելիքս Մենդելսոն
Felix Mendelssohn Bartholdy.jpg
Բնօրինակ անունգերմ.՝ Felix Mendelssohn Bartholdy
Ծնվել էփետրվարի 3, 1809(1809-02-03)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
Համբուրգ[11]
ԵրկիրFlag of Germany.svg Գերմանիա
Մահացել էնոյեմբերի 4, 1847(1847-11-04)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10] (38 տարեկանում)
Լայպցիգ, Սաքսոնիայի թագավորություն[11]
Ժանրերօպերա, դասական երաժշտություն և սիմֆոնիկ երաժշտություն
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր, դաշնակահար, երգեհոնահար, դիրիժոր, երաժիշտ, երաժշտագետ, երաժշտության ուսուցիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Գործիքներերգեհոն և դաշնամուր
ԱշխատավայրԼայպցիգի երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոց
ԿրթությունՀումբոլդտի համալսարան
ԱնդամակցությունՆիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
ԱմուսինCécile Mendelssohn Bartholdy?
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան և Արժանիքների շքանշան
Felix Mendelssohn Վիքիպահեստում

Ֆելիքս Մենդելսոն Բարտոլդի (գերմ.՝ Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, փետրվարի 3, 1809(1809-02-03)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Համբուրգ[11] - նոյեմբերի 4, 1847(1847-11-04)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Լայպցիգ, Սաքսոնիայի թագավորություն[11]), գերմանացի, հրեա կոմպոզիտոր և դիրիժոր, երաժշտության մեջ ռոմանտիկ ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ Ստեղծել է ամենատարբեր ժանրերի բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, համերգային նախերգանքներ, դաշնամուրի և ջութակի համար գրված կոնցերտներ, կամերային-անսամբլային գործիքային երաժշտական երկեր, տրիոներ, կվարտետներ, կվինտետներ, օկտետներ և այլն։ Հանրությանն առավել հայտնի է իր հարսանեկան քայլերգով (այսպես կոչված Մենդելսոնի քայլերգ

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆելիքս Մենդելսոնի դաշնամուրի առաջին ուսուցիչը եղել է մայրը։ Կոմպոզիցիայի և դաշնամուրի դասեր է առել նաև ժամանակի հայտնի երաժիշտներից։ 9 տարեկանից ելույթներ է ունեցել, հռչակվել որպես վիրտուոզ դաշնակահար, իսկ 11 տարեկանից ստեղծագործել է։ 1829 թվականից Մենդելսոնը համերգներով շրջագայել է Անգլիայում, Շոտլանդիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։ Նույն թվականին Բեռլինում նրա ղեկավարությամբ կատարվել է Յոհան Սեբաստիան Բախի «Չարչարանքներ ըստ Մատթեոսի» ստեղծագործությունը՝ սկիզբ դնելով Բախի գրեթե մոռացված ժառանգության վերագնահատմանը։ Մենդելսոնի գլխավորությամբ բազմաթիվ համերգներ են կազմակերպվել Դյուսելդորֆում և Լայպցիգում։

1835 թվականից եղել է «Գևանդհաուզ» նվագախմբի դիրիժորը։ 1841 թվականին կոմպոզիտորին հրավիրել են Բեռլին՝ աշխատելու։ Մեկ տարի անց վերադարձել է Լայպցիգ։ 1843 թվականին հիմնել է Գերմանիայում առաջին կոնսերվատորիան, ղեկավարել կոմպոզիտորական լայպցիգյան դպրոցը։ Չնայած, որ ռոմանտիկ նոր միտումներին, նրա արվեստը միաժամանակ սերտորեն կապված է 18-19-րդ դարերի դասական երաժշտության ավանդույթներին։ Ժանրային վառ երանգավորում ունեն Մենդելսոնի «Շոտլանդական» և «Իտալական» սիմֆոնիաները։ Նա հիմք է դրել նաև սիմֆոնիկ երաժշտության նոր ժանրի՝ ռոմանտիկական ծրագրային կոնցերտային նախերգանքի («Ամառային գիշերվա երազը», «Խաղաղ ծով և երջանիկ նավարկություն», «Հեբրիդներ» կամ «Ֆինգալյան քարայր» և այլն)։

Համաշխարհային հռչակ են վայելում նրա Ջութակի կոնցերտը, դաշնամուրի 2 կոնցերտները, հատկապես «Երգեր առանց խոսքի» նուրբ մանրանվագները։ Մենդելսոնը գրել է նաև 5 սիմֆոնիա, լարային անսամբլներ, կանտատներ, երգեր և ռոմանսներ։ Գերմանական օրատորիայի պատմության մեջ արժանի տեղ ունեն նրա «Պողոս» և «Եղիա» գործերը։

Նշանավոր ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Felix Mendelssohn-Bartholdy
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Broadway Database — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Merkelstiftung geneological database — ed. size: 30000
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 International Music Score Library Project — 2006.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 filmportal.de — 2005.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 KNAW Past Members
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 https://frankfurter-personenlexikon.de/node/492 — 2014.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118580779 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վ.Ս. Գալացկայա, Արտասահմանյան երկրների երաժշտական գրականություն, Պրակ երրորդ, Երևան, 1976 Մենդելսոն

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]