Ֆելիքս Մենդելսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆելիքս Մենդելսոն
Felix Mendelssohn Bartholdy.jpg
Ծնվել է փետրվարի 3, 1809({{padleft:1809|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7]
Համբուրգ[8]
Երկիր Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մահացել է նոյեմբերի 4, 1847({{padleft:1847|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7] (38 տարեկանում)
Լայպցիգ, Սաքսոնիայի թագավորություն[8]
Ժանրեր օպերա, սիմֆոնիա և դասական երաժշտություն
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, դաշնակահար, երգեհոնահար, դիրիժոր, երաժիշտ, երաժշտագետ, երաժշտության ուսուցիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Գործիքներ երգեհոն և դաշնամուր
Աշխատավայր Լայպցիգի երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոց
Շրջանավարտ Հումբոլդտի համալսարան
Անդամակցություն Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ամուսին Cécile Mendelssohn Bartholdy

Ֆելիքս Մենդելսոն Բարտոլդի (գերմ.՝ Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, փետրվարի 3, 1809({{padleft:1809|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7], Համբուրգ[8] - նոյեմբերի 4, 1847({{padleft:1847|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7], Լայպցիգ, Սաքսոնիայի թագավորություն[8]), գերմանացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր, երաժշտության մեջ ռոմանտիկական ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ Ստեղծել է ամենատարբեր ժանրերի բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, համերգային նախերգանքներ, դաշնամուրի և ջութակի համար գրված կոնցերտներ, կամերային-անսամբլային գործիքային երաժշտական երկեր, տրիոներ, կվարտետներ, կվինտետներ, օկտետներ և այլն։ Լայն հանրությանն առավել հայտնի է իր հարսանեկան քայլերգով (այսպես կոչված Մենդելսոնի քայլերգ

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆելիքս Մենդելսոնի դաշնամուրի առաջին ուսուցիչը եղել է մայրը։ Կոմպոզիցիայի և դաշնամուրի դասեր է առել նաև ժամանակի հայտնի երաժիշտներից։ 9 տարեկանից ելույթներ է ունեցել, հռչակվել որպես վիրտուոզ դաշնակահար, իսկ 11 տարեկանից ստեղծագործել է։ 1829 թվականից Մենդելսոնը համերգներով շրջագայել է Անգլիայում, Շոտլանդիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։ Նույն թվականին Բեռլինում նրա ղեկավարությամբ կատարվել է Յոհան Սեբաստիան Բախի «Չարչարանքներ ըստ Մատթեոսի» ստեղծագործությունը՝ սկիզբ դնելով Բախի գրեթե մոռացված ժառանգության վերագնահատման։ Մենդելսոնի գլխավորությամբ բազմաթիվ համերգներ են կազմակերպվել Դյուսելդորֆում և Լայպցիգում։

1835 թվականից եղել է «Գևանդհաուզ» նվագախմբի դիրիժորը։ 1841 թվականին կոմպոզիտորին հրավիրել են Բեռլին՝ աշխատելու։ Մեկ տարի անց վերադարձել է Լայպցիգ։ 1843 թվականին հիմնել է Գերմանիայում առաջին կոնսերվատորիան, ղեկավարել կոմպոզիտորական լայպցիգյան դպրոցը։ Չնայած ռոմանտիկական նոր միտումներին՝ նրա արվեստը միաժամանակ սերտորեն կապված է 18-19-րդ դարերի դասական երաժշտության ավանդույթներին։ Ժանրային վառ երանգավորում ունեն Մենդելսոնի «Շոտլանդական» և «Իտալական» սիմֆոնիաները։ Նա հիմք է դրել նաև սիմֆոնիկ երաժշտության նոր ժանրի՝ ռոմանտիկական ծրագրային կոնցերտային նախերգանքի («Ամառային գիշերվա երազը», «Խաղաղ ծով և երջանիկ նավարկություն», «Հեբրիդներ» կամ «Ֆինգալյան քարայր» և այլն)։

Համաշխարհային հռչակ են վայելում նրա Ջութակի կոնցերտը, դաշնամուրի 2 կոնցերտները, հատկապես «Երգեր առանց խոսքի» նուրբ մանրանվագները։ Մենդելսոնը գրել է նաև 5 սիմֆոնիա, լարային անսամբլներ, կանտատներ, երգեր և ռոմանսներ։ Գերմանական օրատորիայի պատմության մեջ արժանի տեղ ունեն նրա «Պողոս» և «Եղիա» գործերը։

Նշանավոր ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Երգեր առանց խոսքի» դաշնամուրային մանրանվագների շարք (ութ տետր, 1830-1845)
  • 5 սիմֆոնիաներ
  • «Ամառային գիշերվա երազը» սիմֆոնիկ նախերգանք
  • Ջութակի կոնցերտ (e-moll)

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վ.Ս. Գալացկայա, Արտասահմանյան երկրների երաժշտական գրականություն, Պրակ երրորդ, Երևան, 1976 Մենդելսոնը

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Felix Mendelssohn-Bartholdy
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Broadway Database — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Merkelstiftung geneological database — ed. size: 30000
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 International Music Score Library Project — 2006.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118580779 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]