Փուռ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Փռի վաճառասրահ, Ֆարերյան կղզիներ

Փուռ, ոչ մեծ, չմեխանիզացված հաստատություն՝ հացաբուլկեղեն և հրուշակեղենի արտադրանք թխող[1], որպես կանոն՝ դրանք հենց տեղում սպառող: Թխվածի տիպիկ նմուշակազմի մեջ ներառված են հացը, թխվածքը, տորթերը և կարկանդակները[2]:

Որոշ փռեր իրենց մեջ ներառում են նաև սրճարանի գործառույթ: Դրանց մեջ կան հանրային սննդի արտադրման համար նախատեսված սարքավորումներ, իսկ նմուշակազմը, բացի հացաբուլկեղենից և հրուշակեղենի արտադրանքից, իր մեջ ներառում է նաև թեյ կամ սուրճ՝ այն հաճախորդների համար, ովքեր ցանկանում են հենց իրենց հաստատությունում համտեսել իրենց արտադրանքը:

Փռում հացաբուլկեղենի արտադրման գործընթացը կազմված է հետևյալ փուլերից[3].

Շարժական փռեր, Գերմանիա
  • հումքի ստացում և պահպանում,
  • հումքի նախապատրաստում արտադրման համար,
  • խմորի պատրաստում,
  • խմորի բաժանում,
  • արտադրանքի թխում,
  • թխված արտադրանքի պահպանում և սպառում:

Հատուկ պահանջներ են ներկայացվում բանակին և նավատորմին սպասարկող հացի փռերին: Ռուսաստանում դաշտային (շարժական) փռերն ի հայտ եկան Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ[4]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թխված արտադրանքը գոյություն է ունեցել դեռևս հազարավոր տարիներ առաջ: Թխելու արվեստն սկզբնավորվել է Հռոմեական կայսրության սկզբում: Դա շատ հայտնի արվեստ էր, քանի որ Հռոմի քաղաքացիները սիրում էին թխած ուտելիք և դրանք պահանջված էին այնպիսի կարևոր առիթներին, ինչպիսիք են՝ տոները, հարսանիքները և այլն: Թխելու արվեստի ձեռք բերած հռչակի և պահանջարկի շնորհիվ՝ մ.թ.ա. 300 թվականին այն հռոմեացիների համար ներառվեց զբաղմունքների և հարգանքի արժանի մասնագիտությունների շարքում: Հացթուխներն սկսեցին հացը պատրաստել տան ջեռոցում՝ օգտագործելով աղացը՝ աղալու համար իրենց հացի ալյուրի հացահատիկը: Շարունակվում էր հացաբուլկեղենի նպատակամետ պահանջարկը, և հացթուխների առաջին գիլդիան հիմնվեց Հռոմում մ.թ.ա. 168 թվականին: Թխված արտադրանքի նկատմամբ այս հաստատակամ վերաբերմունքը նպաստեց դրա տարածմանը ողջ Եվրոպայով, ինչպես նաև տարածվեց Ասիայի արևելյան շրջաններում: Հացթուխներն սկսեցին հաց և այլ տեսականի թխել տանը և դրանք վաճառել փողոցներում:

Այս տենդենցը սովորական դարձավ, և շուտով թխված մթերքն հայտնվեց Հռոմի, Գերմանիայի, Լոնդոնի և բազմաթիվ այլ փողոցներում: Սա հանգեցրեց նրան, որ տնային տնտեսության մեջ ստեղծված ապրանքն անհրաժեշտ էր առաքել, քանի որ հացաբուլկեղենի և ապրանքի պահանջարկը նշանակալիորեն աճեց: Դա խթանեց, որ հացթուխները տեղ ստեղծեն, որտեղից մարդիկ իրենց համար կկարողանային հացաբուլկեղեն գնել: Այդ իսկ պատճառով Փարիզում հիմնադրվեց առաջին փուռը, որը բաց երկնքի տակ էր, և մինչ օրս փռերը ողջ աշխարհում դարձել են համեղ արտադրանք գնելու և հավաքվելու վայր: Գաղութացման շրջանում փռերը հիմնականում դիտվում էին որպես հավաքվելու և շփվելու վայր[5]:


Փռի պատուհան՝ հացի և թխվածքի ցուցափեղկով, 1936


1928 թվականի հուլիսի 7-ին Միսսուրի նահանգի Չիլիկոտե քաղաքը ներկայացրեց հացը կտրելու համար նախատեսված մեխանիկական մեքենայով կտրտված առաջին հացը՝ հայտնագործված Օտտե Ֆրեդերիկ Ռոքվեդդերի կողմից: Այն դեպքում, երբ հացը չէր վաճառվում իր կեղտոտ պիտակի պատճառով, և այն փաստը, որ այն ավելի արագ էր վերադարձվում[6], հետո ավելի հայտնի դարձավ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հացը կտրող մեքենաները փաստացի արգելված էին, քանզի դրանց մեջ առկա մետաղը պահանջվում էր ռազմական գործողությունների ժամանակ: Երբ դրանք բռնագրավվեցին՝ ստեղծելով 100 տոննա ձուլվածք, որոշումը բավականին անընդունելի դարձավ տնային տնտեսուհիների համար[7]:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Մեծ Բրիտանիայում ամենաուղիղ ձևով ազդեց հացի ճյուղի վրա: Այդ նույն ժամանակ թխելու դպրոցները փակվեցին, այդ իսկ պատճառով երբ պատերազմն ամբողջովին ավարտվել էր, չկային փորձառու հացթուխներ: Դա հանգեցրեց նոր մեթոդների մշակման, որոնք ուղղված են աշրարհի՝ հաց ունենալու ցանկության բավարարմանը: Այդպիսի մեթոդներից են՝ խմորի մեջ քիմիական միացությունների հավելումը, մասնագիտացված տեխնիկան և այլն: Նախկին մեթոդները համարվում էին հնացած և ֆինանսապես չհիմնավորված, իսկ այդ ընթացքում շատ քիչ ավանդապաշտ փռեր մնացին:

Մթերք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քունջութով հացի ձողիկներ
Երևանի շուկայում վաճառվող լավաշի տեսականի

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Лингвистический сборник. — Петрозаводск: Петрозаводский государственный университет, 1967. — Т. 14, Выпуск 7. — С. 44.
  2. Yogambal Ashokkumar. Theory Of Bakery And Confectionary. — PHI Learning Pvt. Ltd.. — ISBN 812033954-1, ISBN 978-812033954-5
  3. Пащенко Л. П., Жаркова И. М.  Технология хлебобулочных изделий. — М.: КолосС, 2008. — 389 с. — ISBN 978-5-9532-0655-6 — С. 20.
  4. «Полевые хлебопекарни в русской армии»։ // Сайт «Великая война 1914—1918 гг.»։ Վերցված է 2016-07-08 
  5. Rush Morgan։ «About the Bakery Business»։ Huston Chronicle։ Վերցված է 2014-02-24 
  6. Latson Jennifer (7 July 2015)։ «How Sliced Bread Became the 'Greatest Thing'»։ Time։ Վերցված է 6 October 2017 
  7. «U.S. At War: Trouble on the Bread Line»։ Time։ 1 February 1943։ Վերցված է 6 October 2017 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]