Ստանիսլավ Վիսպյանսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստանիսլավ Վիսպյանսկի
լեհ.՝ Stanisław Wyspiański
Stanisław Wyspiański3.png
Ի ծնեռում.՝ Stanisław Wyspiański
Ծնվել էհունվարի 15, 1869(1869-01-15)[1][2][3][4]
ԾննդավայրԿրակով, Ավստրո-Հունգարիա[5]
Վախճանվել էնոյեմբերի 28, 1907(1907-11-28)[1][2][3][4][6] (38 տարեկանում)
Մահվան վայրԿրակով, Ավստրո-Հունգարիա[5]
ԱզգությունԼեհեր
ՔաղաքացիությունԼեհաստան
Ավստրո-Հունգարիա
Ռուսական կայսրություն
ԿրթությունԿրակովի արվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ, բանաստեղծ, ճարտարապետ, գրող, դրամատուրգ և թարգմանիչ
Ժանրդրամա
Թեմաներգեղանկարչություն, դրամատուրգ և պոեզիա
ՈւսուցիչՅան Մատեյկո
Stanisław Wyspiański Վիքիպահեստում

Ստանիսլավ Վիսպյանսկի, լեհ.՝ Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański (հունվարի 15, 1869(1869-01-15)[1][2][3][4], Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[5] - նոյեմբերի 28, 1907(1907-11-28)[1][2][3][4][6], Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[5]), լեհ գրող, նկարիչ, թատերական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Կրակովի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում (1884-1885, ապա՝ 1887-1895 թվականներին։ Յան Մատեյկոյի աշակերտն ու գործընկերը) և Փարիզի Կոլարոսսի ակադեմիայում (1891-1894Կրակովի «Արվեստ» միավորման հիմնադիրներից է (1897)։ Ձգտել է «մոդեռն» ոճի շրջանակներում կիրառել ազգային արվեստի սկզբունքները։ Մասնակցելով «Ժիլե» («Կյանք») ամսագրի հրատարակմանը՝ ստեղծել է գրքի ձևավորման նոր տարատեսակ։ Վիսպյանսկի կավճաներկով կատարած դիմանկարներին և բնանկարներին բնորոշ է նուրբ բանաստեղծականությունը, արտահայտիչ գծանկարը։ Աշխատել է նաև դեկորատիվ արվեստի բնագավառում։ Վիսպյանսկիի պիեսներն ու ռապսոդիաները նվիրված են Լեհաստանի վաղ անցյալին («Լեգենդ», 1897, «Բոլեսլավ Խիզախը», 1900, «Կազիմեժ Մեծը», 1900), պատմական դրամաները («Վարշավյանկա», 1898, «Լեգեոն», 1900, «Նոյեմբերյան գիշեր», 1904) արծարծում են լեհական ռոմանտիզմի և ազատագրական շարժման հարցեր։ Հին հունական առասպելների սյուժեներով պիեսներում («Մելեագրոս», 1898, «Նզովք», 1899, «Ոդիսեսի վերադարձը», 1907) ժամանակակից իրադարձությունները մեկնաբանվում են անտիկ ողբերգայնության ոգով։ Նրա ստեղծագործության գլուխգործոցը «Հարսանիք» (1901) փոխաբերական պամֆլետ-դրաման ու հեքիաթ-դրաման է, որտեղ, ինչպես և ժամանակակից մյուս քաղաքական դրամաներում («Ազատագրում», 1903, «Ակրոպոլիս», 1904), դրել է ազատագրական պայքարի ուղիների հարցը, պատկերել լեհական բուրժուական հասարակության քայքայումը։ Վիսպյանսկի ստեղծագործությանը բնորոշ է աշխարհի ռեալիստ, ընկալման ու սիմվոլիկայի զուգորդումը, խոսքային, երաժշտական, պլաստիկ միջոցների համատեղ օգտագործումը, որը առկա է նաև նրա ռեժիսորական աշխատանքներում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 RKDartists
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 International Music Score Library Project — 2006.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Выспяньский Станислав // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.], [30 cilddə] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. 6,0 6,1 6,2 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 463 CC-BY-SA-icon-80x15.png