Յան Մատեյկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յան Մատեյկո
լեհ.՝ Jan Matejko
Matejko Self-portrait.jpg
Ծնվել էհունիսի 24, 1838(1838-06-24)[1][2]
ԾննդավայրԿրակով, Կրակովի Հանրապետություն[3]
Վախճանվել էնոյեմբերի 1, 1893(1893-11-01)[1][4][5][6][2] (55 տարեկանում)
Մահվան վայրԿրակով, Ավստրո-Հունգարիա[3]
ԱզգությունԼեհեր
ՔաղաքացիությունԿրակովի Հանրապետություն
Ավստրո-Հունգարիա
ԿրթությունԿրակովի արվեստի ակադեմիա, Կրակովի համալսարան և Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա
Դավանանքկաթոլիկություն[7]
Մասնագիտություննկարիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Ժանրպատմական գեղանկարչություն, դիմանկար, կենդանիների նկարչություն և կրոնական նկարչություն
Թեմաներգեղանկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներՊրուսական տուրք, Գրյունվալդի ճակատամարտ, Constitution of May 3, 1791? և Stańczyk?
ՈւսուցիչWładysław Łuszczkiewicz? և Wojciech Stattler?
ԱշակերտներMaurycy Gottlieb?, Յացեկ Մալչևսկի, Józef Mehoffer? և Ստանիսլավ Վիսպյանսկի
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
ԱնդամակցությունՍերբական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա և Սերբիայի գիտության և արվեստի ակադեմիա
ՀայրՖրանցիշեկ Կսավերի Մատեյկո
ԱմուսինՏեոդորա Մատեյկո
ԶավակներՀեկենա Ուներզիսկա
ստորագրություն
Jan Matejko signature.svg
Jan Matejko Վիքիպահեստում

Յան Մատեյկո (լեհ.՝ Jan Alojzy Matejko, հունիսի 24, 1838(1838-06-24)[1][2], Կրակով, Կրակովի Հանրապետություն[3] - նոյեմբերի 1, 1893(1893-11-01)[1][4][5][6][2], Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[3]), լեհ նկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Կրակովի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում (1825-1858 թվականներ, 1873 թվականից՝ տնօրեն), Մյունխենի (1859 թվական) և Վիեննայի (1860 թվական) Գեղարվեստի ակադեմիաներում։ 1860 թվականից ստեղծագործել է Կրակովում։ Նկարել է հիմնականում Լեհաստանի պատմության շրջադարձային դեպքերին նվիրված բազմաֆիգուր կոմպոզիցիաներ՝ ձգտելով արձագանքել մոտ ժամանակների և արդի քաղաքական իրադարձություններին։ Սկզբնական աշխատանքներում ազգային շահերին դավաճանող շլյախտային հակադրել է հայրենասերների պաթետիկ ողբերգական կերպարներ («Ստանչիկ», 1862 թվական, «Ռեյտան», 1866 թվական), այլաբանորեն պաշտպանվել պաշտոնական քննադատությունից («Մատեյկոյի դատապարաումը», 1867 թվական, բոլորն էլ Ազգային թանգարան, Վարշավա1870-1880-ական թվականներին. մարտանկարներում և պատմական կոմպոզիցիաներում իշխում է գործողության տպավորիչ դրամատիզմը («Գրյունվալդի ճակատամարտը», 1878 թ., Ազգային թանգարան, Վարշավա, «Պրուսական տուրք», 1882 թվական, Ազգային թանգարան, Կրակով)։ Ստեղծել է նաև դիմանկարներ և բնանկարներ, որմնանկարներ (Կրակովի Կույս Մարիամ կոստյոլում, 1889-1891 թթ.


1979 թվականին՝ Կրակովի գեղարվեստի ակադեմիայի հիմնադրման 100-ամյակին, ակադեմիան անվանակոչվել է իր հիմնադիր և առաջին նախագահ Յան Մատեյկոյի անունով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 281 CC-BY-SA-icon-80x15.png