Յան Մատեյկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Յան Մատեյկո
Matejko Self-portrait.jpg
Ծնվել է հունիսի 24, 1838({{padleft:1838|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1]
Ծննդավայր Կրակով, Կրակովի Հանրապետություն[2]
Վախճանվել է նոյեմբերի 1, 1893({{padleft:1893|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})[1] (55 տարեկանում)
Մահվան վայր Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[2]
Ազգություն Չեխեր, Լեհեր և գերմանացի
Քաղաքացիություն Կրակովի Հանրապետություն
Ավստրո-Հունգարիա
Կրթություն Կրակովի արվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություն նկարիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Ժանր պատմական գեղանկարչություն, դիմանկար, animal painting և կրոնական նկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներ Պրուսական տուրք և Գրյունվալդի ճակատամարտ
Ուսուցիչ Władysław Łuszczkiewicz և Wojciech Stattler
Աշակերտներ Maurycy Gottlieb, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer և Ստանիսլավ Վիսպյանսկի
Պարգևներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
Անդամակցություն Սերբական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա և Սերբիայի գիտության և արվեստի ակադեմիա
Հայր Ֆրանցիշեկ Կսավերի Մատեյկո
Ամուսին Տեոդորա Մատեյկո
Զավակներ Հեկենա Ուներզիսկա
Jan Matejko Վիքիպահեստում

Յան Մատեյկո (Matejko, հունիսի 24, 1838({{padleft:1838|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1], Կրակով, Կրակովի Հանրապետություն[2] - նոյեմբերի 1, 1893({{padleft:1893|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})[1], Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[2]), լեհ նկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Կրակովի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում (1825-1858 թվականներ, 1873 թվականից՝ տնօրեն), Մյունխենի (1859 թվական) և Վիեննայի (1860 թվական) Գեղարվեստի ակադեմիաներում։ 1860 թվականից սաեղծագործել է Կրակովում։ Նկարել է հիմնականում Լեհաստանի պատմության շրջադարձային դեպքերին նվիրված բազմաֆիգուր կոմպոզիցիաներ՝ ձգտելով արձագանքել մոտ ժամանակների ն արդի քաղաքական իրադարձություններին։ Սկզբնական աշխատանքներում ազգային շահերին դավաճանող շլյախտային հակադրել է հայրենասերների պաթետիկ-ողբ երգական կերպարներ («Ստանչիկ», 1862 թվական, «Ռեյտան», 1866 թվական), այլաբանորեն պաշտպանվել պաշտոնական քննադատությունից («Մատեյկոյի դատապարաումը», 1867 թվական, բոլորն էլ Ազգային թանգարան, Վարշավա1870-1880-ական թվականներին. մարտանկարներում ն պատմական կոմպոզիցիաներում իշխում է գործողության տպավորիչ դրամատիզմը («Գրյունվալդի ճակատամարտը», 1878, Ազգային թանգարան, Վարշավա, «Պրուսական տուրք», 1882 թվական, Ազգային թանգարան, Կրակով)։ Ստեղծել է նաև դիմանկարներ և բնանկարներ, որմնանկարներ (Կրակովի Կույս Մարիամ կոստյոլում, 1889-1891

1979 թվականին՝ Կրակովի գեղարվեստի ակադեմիայի հիմնադրման 100-ամյակին, ակադեմիան անվանակոչվել է իր հիմնադիր և առաջին նախագահ Յան Մատեյկոյի անունով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Матейко Ян // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 281 CC-BY-SA-icon-80x15.png