Ջուդիթ Անդերսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջուդիթ Անդերսոն
Judith Anderson.jpg
Ծնվել էփետրվարի 10, 1897(1897-02-10)[1] կամ փետրվարի 20, 1897(1897-02-20)[1]
ԾննդավայրԱդելաիդա, Ավստրալիա[1]
Մահացել էհունվարի 3, 1992(1992-01-03)[1][2][3][4][4][4][5][6] (94 տարեկանում)
Մահվան վայրՍանտա Բարբարա, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Australia.svg Ավստրալիա
Մասնագիտությունթատրոնի դերասանուհի, կինոդերասանուհի և հեռուստատեսային դերասանուհի
Պարգևներ և մրցանակներԱվստրալիայի շքանշանակիր, «Թոնի» մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար պիեսում և Բրիտանական կայսրության կին կոմանդոր շքանշան

Դեյմ Ջուդիթ Անդերսոն (անգլ.՝ Dame Judith Anderson; փետրվարի 10, 1897 թվական - հունվարի 3, 1992 թվական), ավստրալացի դերասանուհի, «Էմմի» և «Թոնի» մրցանակների դափնեկիր։ 1941 թվականին առաջադրվել է Օսկար մրցանակի:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրենսիս Մարգարեթ Անդերսոնն, որն ավելի հայտնի է որպես Ջուդիթ Անդերսոն, ծնվել է 1897 թվականի փետրվարի 10-ին Հարավային Ավտսրալիայի Ադելաիդա քաղաքում: Դերասանական կարիերայով սկսեց զբաղվել Նորթվուդի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո:

Նրա դեբյուտը՝ Ֆրենսիս Անդերսոն անվամբ, տեղի ունեցավ 1915 թվականին՝ Սիդնեյի թագավորական թատրոնում, որտեղ նա «Թագավորական ամուսնալուծություն» բեմադրությունում խաղաց Ստեֆանիի դերը:

Այս թատրոնի թատերախմբում կային շատ ամերիացի դերասաններ, ովքեր երիտասարդ Ֆրենսիսին խորհուրդ տվեցին իր ուժերը փորձել Ամերիկայում: 1918 թվականին հաջողություն հասնելու հույսով՝ Անդերսոնը Ավստրալիայից մեկնեց Կալիֆոռնիա: Բայց այստեղ նրան սպասում էր անհաջողությունը, որից հետո տեղափոխվելով Նյու Յորք՝ նույնպես չկարողացավ հաջողության հասնել[7]:

Կարիերայի սկիզբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ ժամանակ աղքատության մեջ ապրելով և թափառելով՝ դերասանուհին ընդունվեց Էմմա Բունտինգի թատերախումբ: Վերջինիս հետ նա շրջագայեց մինչ 1922 թվականը՝ մինչ «Աստիճանների վրա» պիեսում նրա բրոդվեյան դեբյուտը: 1 տարի անց փոխեց անունը՝ Ջուդիթ Անդերսոնի, և «Կոբրա» բեմադրությունում գրանցեց առաջին հաջողությունը: 1927 թվականին դերասանուհին հյուրախաղերով շրջագայեց Ավստրալիայում, որտեղ խաղաց «Թեյ երեքի համար», «Կանաչ գլխարկը» և «Կոբրա» ներկայացումներում:

1930-ական թվականների սկզբին նա արդեն համարվում էր թատրոնի մեծագույն դերասանուհիներից մեկը և այս տիտղոսը պահպանեց մինչև 1950-ական թվականները: 1936 թվականին Ջոն Գիլգուդի կողմից բեմադրված «Համլետ» պիեսում խաղաց Գերտրուդի դերը և մեկ տարի անց նույն բեմադրությամբ Լոնդոնում հանդես եկավ Մակբեթի դերով, այնուհետև՝ 1941 թվականին՝ Նյու Յորքում:

1942-1943 թվականներին Չեխովի «Երեք քույրեր» պիեսում խաղաց Օլգայի դերը, որտեղ գլխավոր դերերում էին նաև Քեթրին Կոռնելը և Ռութ Գորդոնը: Այս բեմադրությունն այնքան հաջողված էր, որ երեք դերասանուհիները հայտնվեցին «Time» ամսագրի շապիկին: 1947 թվականին Ջուդիթ Անդերսոնը խաղաց Մեդեայի դերը՝ Եվրիպիդեսի համանուն ողբերգությունում, որի համար ստացավ «Թոնի» մրցանակ՝ «Պիեսի լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում: 1951 թվականին այս բեմադրությամբ շրջագայեց Գերմանիայում, իսկ 1955-1956 թվականներին՝ Ֆրանսիայում և Ավստրալիայում:

1937-1939 թվականներին Անդերսոնն ամուսնացած էր Բենջամին Հարիսոն Լեհմանի, իսկ 1946-1951 թվականներին՝ Լյութեր Գրինի հետ: Քանի որ նա ուշ էր ամուսնացել, երեխաներ չունենալու պատճառով 2 ամուսնությունն էլ ձախողվեց:

Կարիերան կինոյում և հեռուստատեսությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թատրոնից բացի, Ջուդիթ Անդերսոնը երբեմն հայտնվում էր ֆիլմերում: Նրա առաջին դերերից մեկը Ալֆրեդ Հիչքոքի «Ռեբեկա» (1940) թրիլլերում տիկին Դենվերսն էր (1940), ինչի շնորհիվ առաջադրվեց «Օսկար»-ի՝ որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի: Հետագայում նկարահանվեց «Մթության ծայրը» (1943), «Լորա» (1944), «Սպասուհու օրագիրը» (1946) և «Մարտ Այվերսի տարօրինակ սերը» (1946) ֆիլմերում: Դերասանուհին նաև աշխատեց հեռուստատեսությունում: Երկու տարբեր հեռուստատեսային ֆիլմերում օրիորդ Մակբեթի դերի համար երկու անգամ դարձավ «Էմմի»-ի մրցանակակիր՝ սկզբից 1954, ապա՝ 1961 թվականին:

Էլիզաբեթ Թեյլորի հետ «Կատուն շիկացած տանիքի վրա ֆիլմում» (1958)

1950-ական թվականներին Ջուդիթ Անդերսոնը խաղաց մի շարք ուշագրավ դերեր «Սալոմեա» (1953), «Տասը պատվիրաններ» (1956) և «Կատուն շիկացած տանիքին» (1958) ֆիլմերում: 1950-1970-ական թվականներին Անդերսոնը «Caedmon Audio» ստուդիայում ձայնագրեց սեփական երաժշտական ալբոմներից մի քանիսը, իսկ «Wuthering Heights» ձայնագրման համար դարձավ «Գրեմմի» մրցանակի թեկնածու:

1960 թվականին Ջուդիթ Անդերսոնը պարգևատրվեց Բրիտանական կայսրության շքանշանով՝ ըստ որի հայտնի դարձավ որպես տիկին Ջուդիթ Անդերսոն[8]:

Հետագա տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետագա տասնամյակների ընթացքում Անդերսոնը թատրոնում շատ էր խաղում: 1982 թվականին կրկին հայտնվեց «Մեդեա» պիեսում, բայց այս անգամ որպես բուժքույր: Սակայն այս փոքրիկ դերը աննկատ չէր, և Ջուդիթին առաջադրեցին «Թոնի» մրցանակի: 1984 թվականին՝ 87 տարեկան հասակում, «Աստղային ճանապարհ 3. Սփոքի որոնումը» ֆիլմում խաղաց քրմուհու դերը և նույն տարում «Սանտա Բարբարա» սերիալում հանդես եկավ կոկետուհի Լոկրիջի դերով, որը խաղաց հաջորդ 3 տարիների ընթացքում:

Կյանքի վերջին տարիները Ջուդիթ Անդերսոնն անցկացրեց Սանտա-Բարբարա կալիֆոռնիական քաղաքում, որտեղ 1992 թվականի հունվարի 3-ին՝ 94 տարեկան հասակում, մահացավ թոքաբորբից:

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարեթիվ Հայերեն անվանում Բնօրինակ անվանում Դեր
1940 ֆ Ռեբեկա Rebecca տիկին Դենվերս
1941 ֆ Գիշերն ամբողջությամբ All Through the Night մադամ
1942 ֆ Կինգս Ռոու Kings Row Հարիեթ Գորդոն
1943 ֆ Մթության ծայրը Edge of Darkness Գերթ Բյարնեսեն
1944 ֆ Լորա Laura Էն Թրիդվել
1945 ֆ Եվ ոչ ոք չմնաց And Then There Were None Էմիլի Բրենտ
1946 ֆ Սպասուհու օրագիրը The Diary of a Chambermaid մադամ Լանլեր
1946 ֆ Մարտ Այվերսի տարօրինակ սերը The Strange Love of Martha Ivers օրիորդ Այվերս
1947 ֆ Կարմիր տունը The Red House Էլեն Մորգան
1947 ֆ Հետապնդվողը Pursued օրիորդ Կոլում
1950 ֆ Կատաղություն The Furies Ֆլո Բյորնետ
1953 ֆ Սալոմե Salome Հերոդիաս
1956 ֆ Տասը պատվիրաններ The Ten Commandments Մեմնետ
1958 ֆ Կատուն շիկացած տանիքին Cat on a Hot Tin Roof Իդա Պոլիտ
1960 ֆ Մակբեթ Macbeth օրիորդ Մակբեթ
1970 ֆ Ձի անվամբ մարդը A Man Called Horse Մատակներիի գլխավոր
1984 հֆ Աստղային ճանապարհ 3. Սփոքի որոնումը Star Trek III: The Search for Spock Բարձր հրաբխի քրմուհի
1984-1987 ս Սանտա Բարբարա Santa Barbara կոկետուհի Լոկրիջ

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Թոնի» 1948՝ «Պիեսի լավագույն դերասանուհի» («Մեդեա»)
  • «Էմմի» 1961՝ «Մինիսերիալում կամ ֆիլմում լավագույն դերասանուհի» («Մակբեթ»)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #141653159 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 Internet Broadway Database — 2000.
  5. Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. filmportal.de — 2005.
  7. Anne Heywood (7 May 2003)։ «Anderson, Frances Margaret (Judith) (1898-1992)»։ Australian Women's Archives Project։ National Foundation for Australian Women։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-20-ին։ Վերցված է 2008-05-11 
  8. «Australian Honours: Anderson, Judith»։ It's an Honour։ Australian Government։ 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-20-ին։ Վերցված է 2008-05-11 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]