Շակիրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Շակիրա
Shakira Isabel Mebarak Ripoll
Shakira at Obama Inaugural (cropped).jpg
Ծնվել է փետրվարի 2, 1977({{padleft:1977|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[1] (39 տարեկան)
Ծննդավայր Բառանկիլիա
Քաղաքացիություն Flag of Colombia.svg Կոլումբիա
Մայրենի լեզու իսպաներեն
Կրոն Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ազդվել է Q667389?, Ջոն Լենոն, Q7542?, Ռոլինգ Սթոունզ, Red Hot Chili Peppers, Q484427?, Q311655?, Q125603?, The Ramones և Q492096?
Ստեղծագործություն(ներ) Q829329?, Q841162?, Q836123?, Q656012?, Q158329?, Q1991449?, Q3278323?, Q346946?, Q763207?, Q155894?, The Voice, Q15647478? և Q738097?
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, երգիչ, դերասան, պարուսույց, նկարիչ և կիթառահար
Աշխատավայր Epic Records, Sony Music Entertainment, Պեպսի, Q16960819?, Q1194456?, Q1427663? և Universal Music Group
Զբաղեցրած պաշտոններ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպան
Պարգևներ և
մրցանակներ
Q3087600?, Q921469?, Q4542504?, MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխություն, Q1082986?, Q2976730?, Q5593823?, Q3218494?, Q6496408?, Q6496321?, Q6496347?, Q6496471?, Արվեստի և գրականության շքանշան, Q1453643? և Q2085686?
Անդամություն Q7994886?
Երեխաներ Q23034708?
Կայք shakira.com
Ստորագրություն Shakirasignature.svg
Shakira Վիքիպահեստում

Շակիրա Իզաբել Մեբարակ Ռիպոլլ (իսպ.՝ Shakira Isabel Mebarak Ripoll, ծնվել է` 2 փետրվարի 1977[2]), հայտնի է որպես Շակիրա — կոլումբիացի երգչուհի, երգերի հեղինակ, պարուհի, երաժշտական պրոդյուսեր, մոդել։ Երաժշտական գործունեությունը սկսել է Կոլումբիայում ու 1990-ական թվականների սկզբներին։ Մեծ ճանաչում է ստացել հատկապես 2000-ական թթ. սկզբին։ Երգչուհու անունը արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է «երախտապարտ» (արաբ․՝ شاكِرة‎‎ šākira), իսկ հինդիից` «լույսի աստվածուհի»[3]։

Շակիրան ծնվել և մեծացել է Կոլումբիայի Բարանկիլյա քաղաքում։ Սկսել է ելույթներ ունենալ դեռ դպրոցական տարիներից` հետաքրքրություն ցուցաբերելով լատինաամերիկյան ու արաբական երաժշտության նկատմամբ։ Իր առաջին ստուդիական ալբոմները` Magia և Peligro, Շակիրան թողարկել է 1990-ական թվականներին, որոնք նրան մեծ շահույթ չբերեցին։ Սակայն նա մեծ ճանաչում ձեռք բերեց Լատինական Ամերիկայում իր դեբյուտային` Pies Descalzos (1996) գլխավոր լեյբլի ու չորրորդ` Dónde Están los Ladrones? (1998) ալբոմի շնորհիվ։

Շակիրան բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր է, այդ թվում` հինգ «MTV Video Music Awards», երկու Գրեմմի, ութ «Լատինական Գրեմմի», յոթ Billboard Music Awards, քսանութ «Billboard Latin Music Awards», ինչպես նաև ներկայացվել է «Ոսկե Գլոբուս»ի։ Նա իր աստղն ունի Հոլիվուդի փառքի ծառուղում և մեկն է բոլոր ժամանակների ամենաշատ ալբոմներ վաճառած արտիստներից. նրա ալբոմներից վաճառվել է ավելի քան 70 միլիոն օրինակ (այլ տվյալներով` ավելի քան 60 միլիոն ձայնագրություններ[4]) ամբողջ աշխարհում[5]։ Շակիրան՝ որպես աշխարհի ամենաազդեցիկ 100 կանանցից մեկը, Ֆորբսի ցանկում ընդգրկվել է 2013[6] և 2014[7] թվականներին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շակիրան ծնվել է 1977 թվականի փետրվարի 2-ին Կոլումբիայի Բարանկիլա քաղաքում։ Նա Վիլյամ Մեբարակ Չադիդի ու Նիդիա Ռիպոլլի միակ զավակն է[8][9][10][11]։ Նրա մորական կողմի նախնինիներն իսպանացիներ են ու իտալացիներ[12][13]։ Շակիրան մեծացել է որպես կաթոլիկ և հաճախել է կաթոլիկական դպրոց[14]։ Նա ութ ավագ քույրեր ու եղբայրներ ունի հոր նախորդ ամուսնությունից[15]։ Իր մանկությունը Շակիրան անցկացրել է Բարանկիլայում, որ տեղակայված է Կարիբյան ծովի հյուսիսային ափին։ Իր առաջին բանաստեղծությունը, որը վերնագրված էր "La Rosa De Cristal" («Բյուրեղյա վարդ»), Շակիրան գրել է ընդամենը չորս տարեկան հասակում։ Նա հիացած դիտում էր, թե ինչպես է հայրը պատմություններ գրում գրամեքենայով և խնդրեց Սուրբ Ծնունդին իրեն նվիրել գրամեքենա։ Յոթ տարեկանում նա նվեր ստացավ գրամեքենա և շարունակեց գրել բանաստեղծություններ, որոնք հետագայում վերածվում էին երգերի։ Երբ Շակիրան երկու տարեկան էր, նրա ավագ եղբայրը (հոր կողմից) զոհվել էր մոտոցիկլային վթարի ժամանակ։ Ութ տարեկանում Շակիրան գրեց իր առաջին երգը` "Tus gafas oscuras" ("Քո սև ակնոցը"). այն նվիրված էր հորը, ով տարիներ շարունակ սև ակնոց էր կրում, որպեսզի թաքցնի իր վիշտը[16]։

Երբ Շակիրան չորս տարեկան էր, հայրը նրան իր հետ տարավ Միջինարևելյան ռեստորան, որտեղ նա առաջին անգամ լսեց դումբեկ` էթնիկական թմբուկ, որ օգտագործվում է արաբական երաժշտության մեջ և որի ներքո սովորաբար կատարում են պորտապար[17]։ Նա սկսեց պարել սեղանի վրա և հասկացավ, որ իրեն դուր է գալիս բեմում ելույթ ունենալը։ Նա սիրում էր երգելկաթոլիկական դպրոցի ուսուցիչների (և նույնիսկ միանձնուհիների) ու դասընկերների համար։ Երկրորդ դասարանում Շակիրան ստիպված է լինում թողնել դպրոցական երգչախմբից իր ձայնի պատճառով. երաժշտության դասատուն ասել էր, թե նա կաղկանձում է «այծի նման»[17][18]։ Դպրոցում նա ծանոթացավ պորտապարի պարուհու հետ, ով ամեն ուրբաթ պարապում էր նրա հետ[17]։ «Այա թե ինչպես ես հայտնաբերեցի, որ շատ եմ ցանկանում ելույթ ունենալ բեմում», — ասել է նա[15][19]։ Որպեսզի դուստրը երախտապարտ լինի ծնողներին իր դաստիարակության համար, հայրը նրան տանում է այգի, որպեսզի նա տեսնի, թե ինչպես են ապրում որբ երեխաները։ Այդ տեսարանը ընդմիշտ մնում է նրա հիշողության մեջ, և այդ ժամանակ նա ինքն իրեն ասում է. «Երբևէ ես կօգնեմ այս երեխաներին, երբ կդառնամ հայտնի արտիստ»[15]։

Շակիրան 10-13 տարեկան հասակում ելույթներ էր ունենում Բարանկիլայում կազմակերպվող տարբեր միջոցառումների ժամանակ, ինչի շնորհիվ ճանաչում է ձեռք բերում[20]։ Այդ ժամանակ նա ծանոթանում է թատերական պրոդյուսեր Մոնիկա Արիզայի հետ, ով փորձեց նպաստել Շակիրային կարիերայի առաջընթացին։ Բարանկիլայից Բոգոտա թռիչքի ընթացքում Արիզան Sony Colombia ընկերության գործադիր տնօրեն Չիրո Վարգասին համոզեց լսել Շակիրայի ձայնագրություններից։ Սակայն Վարգասը բնավ հիացած չէր և կարծում էր, որ Շակիրան «անհույս դեպք է», սակայն դա չխանգարեց, որ նա Բոգոտայում կազմակերպեզ լսումներ և հրավիրեց Sony Colombia ընկերության ղեկավարությանը` ցանկանալով զարմացնել նրանց Շակիրայի ելույթով։ Վերջինս կատարեց երեք երգ, ինչը բավական եղավ, որ նրա հետ պայմանագիր կնքվեր[21]։

1990–94 թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շակիրայի առաջին` Magia ալբոմը ձայնագրվել է Sony Music Colombia ստուդիայում 1990 թվականին, երբ նա դեռ 13 տարեկան էր[22]։ Այս հավաքածուում ընդգրկված էին այն երգերից, որ նա գրել էր 8 տարեկանում։ Դրանք փոփ-ռոք բալլադներ ու դիսկո երգեր էին, սակայն չէին տարածվել ձայնագրման ու արտադրության անհամաձայնությունների պատճառով։ Ալբոմը թողարկվեց 1991 թվականի հունիսին։ Թողարկվեցին նաև երեք սինգլներ։ Ալբոմի դրականորեն ընդունվեց կոլումբիական ռադիոկայանների կողմից ու ճանաչում բերեց Շակիրային, սակայն կոմերցիոն հաջողություն չունեցավ. դրանից ամբողջ աշխարհում վաճառվեց ընդամենը 1,200 օրինակ[17]։ Լեյբլի պնդմամբ Շակիրան ձեռնամուխ եղավ նոր ալբոմի ձայնագրությանը։ Չնայած քիչ հայտնիությանը` Շակիրան հրավիրվեց 1993 թվականի փետրվարին ելույթ ունենալու Չիլիում կայանալիք Երգի փառատոնում։ Փառատոնը լատինաամերիկացի երիտասարդ երգիչներին հնարավորություն էր տալիս կատարել սեփական երգերը, իսկ հաղթողները որոշվում էին հանձնաժողովի կողմից։ Շակիրան կատարեց "Eres" («Դու») բալլադն ու զբաղեցրեց երրորդ տեղը։ Նրա օգտին քվեարկած հանձնաժողովի անդամներից մեկը Ռիկի Մարտինն էր, ով այդ ժամանակ դեռ 20 տարեկան էր[22]։

Երկրորդ ստուդիական ալբոմը` Peligro, թողարկվեց մարտին, սակայն Շակիրային դուր չեկավ երջնական արդյունքը։ Ալբոմն ավելի մեծ հաջողության արժանացավ, քան Magia ալբոմը, սակայն սա ևս կոմերցիոն հաջողություն չունեցավ, քանի որ Շակիրան հրաժարվեց մասնակցել դրա գովազդին։ Հետո Շակիրան որոշեց ընդմիջում կատարել և ավարտել ավագ դպրոցը[22]։ Նույն տարում Շակիրան նկարահանվեց "The Oasis" սերիալում` կատարելով գլխավոր դերը։ Սերիալը հիմնված էր իրական դեպքերի վրա, որ տեղի էին ունեցել 1985 թվականին` Նեվադո դել Ռուիսայի ողբերգությունից հետո[23]։ Դրանից հետո երկու նախորդ ալբոմներն էլ հանվեցին վաճառքից և համարվում են Շակիրայի ոչ պաշտոնական ալբոմներ։ 1995 թվականին Շակիրան ձայնագրեց "¿Dónde Estás Corazón?" երգը (հետագայում ընդգրկվեց Pies Descalzos ալբոմում) Nuestro Rock հավաքածուի համար, որ էքզքլյուզիվ տարբերակով թողարկվեց Կոլումբիայում[24]։ Pies Descalzos ալբոմը Շակիրային Լատինական Ամերիկայում մեծ ճանաչում բերեց հատկապես "Estoy Aquí," "Pies Descalzos, Sueños Blancos" և "Dónde Estás Corazón" հիթերի շնորհիվ[22]։ Շակիրան պորտուգալերենով ձայնագրեց երեք երգեր` "Estou Aqui", "Um Pouco de Amor" և "Pés Descalços"։

Սկավառակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Magia (1990)
  2. Peligro (1993)
  3. Pies Descalzos (1996)
  4. Dónde Están los Ladrones? (1998)
  5. Laundry Service (2001)
  6. Fijación Oral Vol. 1 (2005)
  7. Oral Fixation Vol. 2 (2005)
  8. She Wolf (2009)
  9. Sale el Sol (2011)
  10. Addicted to you (2012)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #123507170 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. «Shakira Biography»։ The Biography Channel։ Վերցված է մարտի 28, 2013 
  3. http://www.vokrug.tv/person/show/Shakira_/ Շակիրան vokrug.tv կայքում
  4. Dave DiMartino (2014-03-25)։ «Shakira Sings, Dances, Is Most Popular Person On Earth, Etc.» (անգլերեն)։ Rolling Stone։ Վերցված է 2015-01-30 
  5. «Shakira» (անգլերեն)։ BET։ Վերցված է 2015-01-30 
  6. Caroline Howard։ «The World's Most Powerful Women 2013» (անգլերեն)։ Forbes։ Վերցված է 2015-01-30 
  7. Kate Pierce։ «Shakira Mebarak»։ World's Most Powerful Women In Media And Entertainment 2014 (անգլերեն)։ Forbes։ Վերցված է 2015-01-30 
  8. Diego, Ximena (2002). Shakira: Woman Full of Grace. The Rosen Publishing Group. էջեր 19–20. ISBN 0743216687. https://books.google.am/?id=5MK7XpItx-wC&pg=PA20. 
  9. Williams, Zella (2010). Shakira: Star Singer/Estrella de La Cancin. Simon & Schuster. էջ 6. ISBN 9781448810666. https://books.google.am/?id=3kIdcLYGmCYC&pg=PT6. 
  10. Day, Holly (2007). Shakira. Lucent Books. էջ 15. ISBN 9781590189740. https://books.google.am/books?id=_rVji23NYM0C. 
  11. Krohn, Katherine (2007). Biography Shakira. Lerner Publishing Group, Inc. էջ 11. ISBN 9780822571599. https://books.google.am/?id=ETO3VaCXT4IC&pg=PA11. «"Yo soy una fusion. I am a fusion," says Shakira. "That's my persona. I'm a fusion between black and white, between pop and rock, between culture, the Colombian folklore and Arab dance I love and American music."» 
  12. «Shakira's Catalan Blood»։ YouTube։ սեպտեմբերի 2, 2006։ Վերցված է հոկտեմբերի 31, 2009 
  13. «Shakira: dELIAs Interview»։ Numberonestars.com։ Վերցված է սեպտեմբերի 28, 2014 
  14. http://www.bet.com/celebrities/photos/2014/04/catholic-celebrities.html#!041614-celebs-catholics-shakira
  15. 15,0 15,1 15,2 Turner Amy (մարտի 1, 2009)։ «Shakira: Every little thing she does is magic»։ The Times (UK)։ Վերցված է փետրվարի 28, 2009  (subscription required)
  16. «Shakira»։ RedBalcony։ Վերցված է մարտի 5, 2010 
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Wright Evan (ապրիլի 11, 2002)։ «Cover Story: Shakira»։ Rolling Stone։ Արխիվացված օրիգինալից-ից ապրիլի 29, 2009-ին։ Վերցված է ապրիլի 24, 2007 
  18. Shakira: 'I don't hate Britney', BBC News, March 24, 2002. Retrieved January 22, 2007.
  19. Katz, Gregory. "Shakira he world."
  20. «Shakira»։ Gale։ Վերցված է հոկտեմբերի 3, 2012 
  21. «Driven: Shakira»։ VH1։ Վերցված է ապրիլի 24, 2007 
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 «Shakira's Biography»։ shakira-bio.tumblr.com 
  23. Huey Steve։ «Shakira – Full Biography»։ MTV։ Վերցված է մարտի 20, 2010 
  24. «Donde Estas Corazon? by Shakira»։ SongFacts։ Վերցված է մարտի 20, 2010 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]