Մուհամադ Յունուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մուհամադ Յունուս
բենգալերեն՝ মুহাম্মদ ইউনূস
Դիմանկար
Ծնվել էհունիսի 28, 1940(1940-06-28)[1][2][3][…] (80 տարեկան)
ԾննդավայրՉիտագոնգ, Բենգալյան նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Bangladesh.svg Բանգլադեշ
Մայրենի լեզուբենգալերեն
Կրոնիսլամ
ԿրթությունՎանդտրբիլտի համալսարան, Դաքքայի համալսարան, Կոլորադոյի համալսարան և Chittagong College?
Գիտական աստիճանտնտեսագիտության դոկտոր
Մասնագիտությունտնտեսագետ, ձեռնարկատեր, համալսարանի պրոֆեսոր և բանկիր
ԱշխատավայրԴաքքայի համալսարան և Middle Tennessee State University?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ[4][5] Անկախության օրվա մրցանակ[6][7] Ռամոն Մագսայսայ պարգև Empowering award? Ինդիրա Գանդիի մրցանակ Աստուրիայի թագուհու համաձայնության մրցանակ Չորս Ազատությունների մրցանակ World Food Prize? Volvo Environment Prize?[8] Նիկոլսի անվան Վանդերբիլդի համալսարանի կանցլերի մեդալ[9] Ֆուլբրայթի ծրագիր[7] Լյովենի կաթոլիկ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Լուվենի կաթոլիկ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Սիմոն Բոլիվարի միջազգային մրցանակ Ալիկանտե համալսարանի պատվավոր դոկտոր Սան Մարկոսի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[10] Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի պատվավոր դոկտոր Պերի արևի օդենի մեծ խաչ[11] Աբդուլազիզ ալ-Սաուդի շքանշան[12] Ազատագրողի շքանշան[13] Fukuoka Asian Culture Prize?[14] Ասպետական մեծ խաչի շքանշան. «Իտալիայի Հանրապետության համար ունեցած վաստակի համար»[15] Վալենսիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[16] honorary doctor of the University of Sydney?[17] ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ[18] National Order of Benin? Q97924555? «Իտալական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան և Ազատության նախագահական շքանշան
Կայքmuhammadyunus.org
Ստորագրություն
Signature of Professor Muhammad Yunus.svg
Muhammad Yunus Վիքիպահեստում

Մուհամադ Յունուս (բենգալերեն՝ মুহাম্মদ ইউনুস, հունիսի 28, 1940(1940-06-28)[1][2][3][…], Չիտագոնգ, Բենգալյան նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան), բանգլադեշցի բանկիր, տնտեսագիտության պրոֆեսոր, 2006 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր[19]: Միկրոֆինանսավորման և միկրովարկավորման առաջամարտիկ Grameen Bank-ի հիմնադիրն է և ղեկավարը:

2008 թվականին երկրորդ տեղն է գրավել Foreign Policy-ի կազմած «100 խոշորագույն մտածողների» ցանկում:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մուհամադ Յունուսը ծնվել է 1940 թվականի հունիսի 28-ին, Բատուա գյուղում, Բենգալիայում, մուսուլման ոսկերչի ընտանիքում: Ընտանիքի ինը երեխաներից երրորդն էր[20][21]: Յունուսի վաղ մանկությունն անցել է գյուղում, ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվել է Չիթագոնգ, և Մուհամադն ընդունվել է տեղի դպրոցը[22]: Այնուհետև նա հանձնել է ընդունելության քննությունները և ընդունվել հայտնի Chittagong Collegiate School` Արևելյան Պակիստանի 39 հազար ուսանողների մեջ արդյունքներով գրավելով 16-րդ տեղը[22]: Դպրոցական ուսումնառության ընթացքում Յունուսն ակտիվորեն մասնակցել է սկաուտական շարժումներին, ճանապարհորդել է Հնդկաստանում, Արևմտյան Պակիստանում, Կանադայում մասնակցել է Սկաուտների համաշխարհային հավաքին[22]: Դպրոցից հետո Մուհամադը սովորել է Չիթագոնգի քոլեջում, իսկ 1957 թվականին ընդունվել է Դաքքիի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետ:

Ուսումն ավարտելուց հետո Յունուսը որպես օգնական աշխատել է հայտնի տնտեսագետներ Նուրուլ Իսլամի և Ռեհման Սոբխանի հետ: 1961 թվականին սկսել է դասախոսություններ կարդալ Չիթագոնգի քոլեջում, բացել է փաթեթավորման շահութաբեր ընկերություն: 1965 թվականին Յունուսն ստացել է Ֆուլբրայթի ծրագրի դրամաշնորհ` ԱՄՆ-ում ուսումը շարունակելու համար, որտեղ 1971 թվականին ավարտել է Վանդերբիլտի համալսարանը` տնտեսագիտության դոկտորի աստիճանով: 1970-1972 թվականներին եղել է Թեննեսի նահանգի համալսարանի տնտեսագիտության դոկտոր: Դրանից հետո տնտեսագիտություն է դասախոսել Չիթանգոնգի համալսարանում: 1976 թվականից Յունուսը դարձել է համալսարանին կից նախագծերի զարգացման համակարգող:

2014 թվական

1976 թվականին Մուհամադ Յունուսը վերադարձել է հայրենիք` Բանգլադեշ: Այցելելով դրա աղքատ գյուղերից մեկը` նա պարզել է, որ դրա բնակիչները չեն կարողանում հաղթահարել աղքատությունը տեղական վաշխառուների պատճառով, քանի որ վերջիններս վարկեր էին տրամադրում այնքան բարձր տոկոսադրույքով և այնքան կարճ ժամկետներով, որ գյուղացիները չէին հասցնում ապրանքն իրացնել շոուկայում: Արդյունքում նրանց ստիպված էին իրենց արտադրանքը վաճառել չնչին գումարով հենց նույն վարկատուներին: Յունուսը վճարել է աղքատ գյուղացիների պարտքերն ու սկսել է ինքը նրանց վարկեր տրամադրել` փոքր գումար` չնչին տոկոսներով և առանց որևէ գրավի, սակայն` բիզնեսի ընդլայնման կամ նոր, որպես կանոն` ընտանեկան, բիզնեսի սկսման պայմանով: Շատերը դոկտոր Յունուսի քայլը հրաշագործություն էին համարում: Սակայն շուտով պարզ է դառնում, որ նրա տված փոքր գումարներից չի վերադարձվել ընդամենը 3 տոկոսը[23]: Այդպիսով Մուհամադ Յունուսը մշակել է միկրովարկավորման գաղափարը և ստեղծել է իր Grameen Bank-ը` 1983 թվականին դառնալով դրա գլխավոր տնօրենը: 1996 թվականից դարձել է Բանգլադեշի կառավարության խորհրդականը: 2006 թվականին ստացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ` իր` սոցիալական և առևտրային տեսանկյունից հաջող նախագծի համար:

2017 թվական գիտնականը եղել է այն հայտնի մարդկանց մեջ, որոնք ստորագրել են ՄԱԿ-ի անվտանգության Խորհրդին ուղղված նամակը` Արանանեում հակամարտությունը դադարեցնելու վերաբերյալ քայլեր ձեռնակելու դիմումով[24]:

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յունուսի գաղափարները բազմիցս քննադատությունների են ենթարկվել: Այսպես, The Guardian հոդվածագիր Մադլեն Բանդինգն իր հոդվածում հարց է բարձրացրել, թե արդյո՞ք միկրոֆինանսավորումը «նեոլիբերալ հեքիաթ» չէ: Նա պարզել է, որ դեպքերի մեծամասնությունում վարկառուների ստացած գումարը ծախսվում է ոչ թե բիզնես սկսելու, այլ հարսանիքների, թաղումների, կրթության կամ բուժման համար[25]:

AntiCSR-ը նշել է, որ որոշ ընկերություններ իրենց անվանը կցում են «սոցիալական» կոչումը, սակայն իրականում այդպիսին չեն[26]: Շատերը փորձում են հասնել բարեգործական կազմակերպության կարգավիճակին: Միևնույն ժամանակ, AntiCSR-ը եզրակացրել է, որ բիզնեսը սոցիալական ձեռնարկատիրության շարքում դասելու համար հստակ չափանիշներ չկան[26]:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1967 թվականին, Վանդերբիլտի համալսարանում ուսանելիս Յունուսը ծանոթացել է Վերա Ֆորոստենկոյի հետ, որը Նյու Ջերսիի ռուս ներգաղթյալների դուստր էր և ինստիտուտում ռուս գրականություն էր ուսումնասիրում: 1970 թվականին նրանք ամուսնացել են: Նրանք բաժանվել են 1979 թվականին իրենց դստեր` Մոնիկայի ծնվելուց հետո: Վերան չի ցանկացել աղջկան մեծացնել Բանգլադեշում և նրա հետ տեղափոխվել է Նյու Ջերսի: Մոնիկան դարձել է օպերային հայտնի երգչուհի: Յունուսը հետագայում կրկին ամուսնացել է, այս անգամ Մանչեստրի համալսարանի ֆիզիկոս Աֆրոզա Յունուսի հետ: 1986 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը` Դինան[27]:

Յունուսի եղբայրները նույնպես զբաղված են հասարակական աշխատանքով: Մուհամեդ Իբրահիմը Դաքքիի համալսարանի պրոֆեսոր է և գյուղական համայնքերում աղջիկների կրթությամբ զբաղվող «The Center for Mass Education in Science» ընկերության հիմնադիրը[28]: Փոքր եղբայրը` Մուհամեդ Ջահանգիրը, Բանգլադեշում հայտնի հեռուստահաղորդավար է և հասարակական գործիչ[20]«The Center for Mass Education in Science»

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Three Farmers of Jobra; Department of Economics, Chittagong University; 1974
  • Planning in Bangladesh: Format, Technique, and Priority, and Other Essays; Rural Studies Project, Department of Economics, Chittagong University; 1976
  • Jorimon and Others: Faces of Poverty (co-authors: Saiyada Manajurula Isalama, Arifa Rahman); Grameen Bank; 1991
  • Grameen Bank, as I See it; Grameen Bank; 1994
  • Banker to the Poor: Micro-Lending and the Battle Against World Poverty; Public Affairs; 2003; ISBN 978-1-58648-198-8
  • Creating a World without Poverty: Social Business and the Future of Capitalism; Public Affairs; 2008; ISBN 978-1-58648-493-4
  • Building Social Business: The New Kind of Capitalism that Serves Humanity’s Most Pressing Needs[29] ; Public Affairs; 2010; ISBN 978-1-58648-824-6

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Munzinger Archiv (нем.) — 1913.
  4. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2006/
  5. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  6. http://www.bangladeshnews.com.bd/2006/10/14/profile-dr-muhammad-yunus/
  7. 7,0 7,1 http://www.muhammadyunus.org/About-Professor-Yunus/cv-of-professor-muhammad-yunus/
  8. Volvo environment prize 2003 recognices efforts to alleviate povertyVolvo, 2003.
  9. Muhammad Yunus to receive Vanderbilt’s Nichols-Chancellor’s Medal; 2006 Nobel Peace Prize winner will speak during Senior Class Day May 10Vanderbilt University, 2007.
  10. MUHAMMAD YUNUSY SU VISIÓN DE LA POBREZANational University of San Marcos, 2010.
  11. Presidente García: Muhammad Yunus es un ´peregrino de la humildad´Radio Programas del Perú, 2010.
  12. http://www.muhammadyunus.org/About-Professor-Yunus/cv-of-professor-muhammad-yunus
  13. Chávez condecoró a Muhammad Yunus con orden "Libertador" en primera clase (իսպ.) // El Universal — 2007. — ISSN 1768-3076
  14. Muhammad YUNUS [ Grand Prize 2001 ]Fukuoka Asian Culture Prize.
  15. Yunus Prof. Muhammad
  16. https://www.uv.es/uvweb/transparencia-uv/es/personas/reconocimientos/doctores-honoris-causa/doctores-honoris-causa-siglo-xxi/fecha-investidura/acto-investidura-doctor-honoris-causa-del-excm-sr-dr-muhammad-yunus-1285924692509/Honoris.html?id=1285878813517
  17. Mr Muhammad YunusUniversity of Sydney.
  18. House & Senate Leaders Announce Gold Medal Ceremony for Professor Muhammad YunusSpeaker of the United States House of Representatives, 2013.
  19. Екатерина Кравченко, Михаил Оверченко (2012-09-25)։ «Интервью - Мухаммад Юнус, лауреат Нобелевской премии мира»։ Ведомости։ Վերցված է 2015-04-28 
  20. 20,0 20,1 «ABOUT PROFESSOR YUNUS :: FAMILY» (անգլերեն)։ Yunus Centre։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-04-24-ին։ Վերցված է 2015-04-28 
  21. «First loan he gave was $27 from own pocket» (անգլերեն)։ THe Daily Star։ 2006-10-14։ Վերցված է 2015-04-28 
  22. 22,0 22,1 22,2 «গিরেবর উপকাের লােগ োদেখ বਗ਼ োলাক অামােদর বઘাংেক টাকা জমা রাখেত এিগেয় এেসেছ ড় মઓহামઅদ ইউনકস» (բենգալերեն)։ Prothom Alo։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-08-04-ին։ Վերցված է 2015-04-28 
  23. Григорий Коган (2014-05-29)։ «Формула бедности»։ Lenta.ru։ Վերցված է 2015-04-28 
  24. «12 Nobel laureates urge UN to intervene Myanmar violence»։ Daily Sabah (անգլերեն)։ 2017-09-15։ Վերցված է 2020-02-23 
  25. Madeleine Bunting (2011-03-09)։ «Is microfinance a neoliberal fairytale?» (անգլերեն)։ The Guardian։ Վերցված է 2015-04-28 
  26. 26,0 26,1 «SOCIAL BUSINESS» (անգլերեն)։ Anti CSR։ Վերցված է 2015-04-28 
  27. Yunus, Muhammad; Jolis, Alan Կաղապար:Нп3: micro-lending and the battle against world poverty. — New York: PublicAffairs hc. — С. 20—29. — ISBN 978-1-58648-198-8
  28. «Snapshot: Centre for Mass Education in Science» (անգլերեն)։ VEGA։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-05-18-ին։ Վերցված է 2015-04-28 
  29. «Book Name According To Person's Website»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-16-ին 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]