Մարի Լորանսեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարի Լորանսեն
ֆր.՝ Marie Laurencin
Marie Laurencin 1949.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 31, 1883(1883-10-31)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
ԾննդավայրՓարիզի 10-րդ շրջան, Փարիզ, Ֆրանսիա
Վախճանվել էհունիսի 8, 1956(1956-06-08)[1][2][10][4][5][6][8][9] (72 տարեկանում)
Մահվան վայրՓարիզ, Ֆրանսիա
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Մասնագիտություննկարչուհի, նկարիչ-փորագրող, բեմանկարիչ և նկարազարդող
Ոճֆովիզմ և կուբիզմ
Ժանրդիմապատկեր
Թեմաներգեղանկարչություն
ՈւսուցիչՄադլեն Լեմեր
Համատեղ ապրողԳիյոմ Ապոլիներ
Կայքmarielaurencin.com
Marie Laurencin Վիքիպահեստում
Մադամ Վիժե-Լեբրոնի այս ինքնանկարը /1799 թ./ պարզապես հմայել է 15-ամյա Մարի Լորանսենին, խթան հանդիսացել կերպարվեստում նրա ինքնադրսևորման համար[11]:
Բանաստեղծն ու նրան ոգեշնչող մուսան /ֆրանսիացի պրիմիտիվիստ Ռուսսոյի այս աշխատանքում կատականկարի՝ շարժի ոճով պատկերված են Ապոլիներն ու Մարի Լորանսենը

Մարի Լորանսեն (ֆր.՝ Marie Laurencin, հոկտեմբերի 31, 1883(1883-10-31)[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Փարիզի 10-րդ շրջան, Փարիզ, Ֆրանսիա - հունիսի 8, 1956(1956-06-08)[1][2][10][4][5][6][8][9], Փարիզ, Ֆրանսիա, ֆրանսիացի նկարչուհի և փորագրիչ[12]. անդամակցել է կուբիստների «Ոսկե բաժանմունք» (Section d'Or) կամ Groupe de Puteaux անվանումը կրած խմբակին, դարձել փարիզյան ավանգարդի կարևոր դեմքերից մեկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարին ծնվել է 1883 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, Փարիզում: Նրան խնամել, մեծացրել է դերձակուհի մայրը՝ Մելանի Լորանսենը: Մարին սովորել է Լամարտինի անվան լիցեյում, ապա հախճապակու նկարազարդման պարապմունքների հաճախել Սևրում ու Մադլեն Լեմերի մոտ[13]: Ընդունվել է Էմբեր ակադեմիա, որտեղ ծանոթացել է Ժորժ Բրակի հետ: Անրի Պիեռ Ռոշեի խորհրդով 1907 թվականին մասնակցել է Անկախների ցուցասրահի կազմակերպման աշխատանքներին: Այդ նույն տարում Պաբլո Պիկասոն նրան ծանոթացրել է լեհական ծագումով ֆրանսիացի ճանաչված բանաստեղծ Գիյոմ Ապոլիների հետ: Նրանց կրքոտ կապը շարունակվել է մինչև 1912 թվականը: Ապոլիները Մարիին բանաստեղծություններ է նվիրել, նրան ոգեշնչել, որ ստեղծի իր լավագույն գործերից մեկը՝ «Ապոլիներն ու նրա ընկերները» (1912). ընդ որում՝ ընկերների խմբում պատկերված են նաև Պիկասոն ու Գերտրուդ Սթայնը: Մարին գեղանկարչության հետ մեկտեղ փորագրանկարչական աշխատանքներ է կատարել Ժան Էմիլ Լաբուրերի մոտ;

1914 թվականի հունիսին Լորանսենն ամուսնացել է բարոն Օտտո ֆոն Վետիենի (von Wätjen) հետ. նրանց ծանոթությունը կայացել էր դրանից մեկ տարի առաջ, Մոնպառնասում: Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց շատ չանցած՝ ամուսնական զույգը մեկնել է Իսպանիա՝ նախ՝ Մադրիդ, ապա Մալագա ու Բարսելոն: Քանի որ Ֆրանսիան ու Գերմանիան ախոյաններ էին այդ պատերազմում, Մարին, ինքնըստինքյան, զրկվել է ֆրանսիական քաղաքացիությունից: Զույգը Իսպանիայում ապրել է փաստորեն արտաքսվածի կարգավիճակով: Նեղության մեջ հայտնված Մարիին զգալի աջակցություն է ցուցաբերել նրա ընկերուհին՝ նորաձև հագուստի մոդելավորող Նիկոլ Գրուլտը՝ այդ ժամանակների ամենահռչակված մոդելավորող Պոլ Պուարեի քույրը: Հենց Իսպանիայում գտնված տարիներին էլ Մարին գրել է իր առաջին բանաստեղծությունները, որոնք հետագայում լույս են ընծայվել «Գիշերային նոթատետր» ժողովածուում: Մադրիդում Լորանսենը ֆրանսիացի ավանգարդիստ նկարիչ և գրող-հրապարակախոս Ֆրանսիս Պիկաբիայի միջոցով ծանոթացել է արվեստի նոր ոճի՝ օրֆիզմի հիմնադիրներ Սոնա և Ռոբեր Դելոնեների հետ:

1920 թվականին Մարին վերադարձել է Փարիզ, ամուսնալուծվել և լիովին ինքնուրույն սկսել է ստեղծել նկարչուհու իր կարիերան: Բազմաբեղուն էր նրա համագործակցությունը անվանի մի ամբողջ շարք գրողների՝ Անդրե Ժիդի, Պոլ Մորանի, Ժակ դը Լակրատելի, Մաքս Ժակոբի, Սեն-Ժոն Պերսի, Մարսել Ժուանդոյի, Ժան Կոկտոյի, Ժան Պոլանի, Սոմերսեթ Մոեմի և շատ ու շատ ուրիշների հետ, որոնց գրքերը մեծ ճաշակով նկարազարդել է նա: Մարին նաև դեկորացիաներ է պատրաստել բալետի ու թատրոնի, այդ թվում՝ Սերգեյ Դյագիլևի ղեկավարած բալետային խմբի համար:

1925 թվականին դեկորատիվ արվեստի ցուցահանդեսում նրա ներկայացրած աշխատանքները հիացմունքով են ընդունվել արվեստասեր հասարակության կողմից: Այդուհետ Լորանսենը մի շարք սքանչելի գործեր է ստեղծել նաև հաստոցային նկարչության բվնագավառում: Նա ակտիվորեն ներգրավվել է Փարիզի՝ արվեստների այդ մայրաքաղաքի արտիստական կյանքում; 1929 թվականի տնտեսական ճգնաժամի ընթացքում և դրանից հետո դասախոսել է XVI-ի ակադեմիայում:

Գեղանկարչությունից զատ՝ Մարի Լորանսենն զբաղվել է փորագրությամբ ու փայտափորագրությամբ՝ կրելով աֆրիկյան քանդակագործության ազդեցությունը, պատկերազարդումներ է արել և դեկորացիաներ պատրաստել Կոմեդի Ֆրանսեզի համար, բանաստեղծություններ է գրել, որոնք լույս են ընծայվել Լուիզա Լալանի գրական կեղծանունով: Սակայն առաջին հերթին ճանաչման ու համբավի է հասել իր գեղանկարների շնորհիվ, որոնցում տասնութերորդ դարի ռոկոկո ոճը համադրված է պարսկական ու մոնղոլական միջնադարյան մանրանկարներին հատուկ տարրերի հետ: Գերապատվությունը տալով լուսավոր վարդագույն ու երկնագույն երանգներին՝ նա ստեղծել է կանանց ու երեխաների քնարաշունչ ու տպավորիչ բազմաթիվ դիմանկարներ ու կոմպոզիցիաներ, կրկեսային տիպարներ... Նկարչուհու ստեղծած կանացի կերպարները, որ ժամանակին բնութագրվել են որպես «ոգիների երկրի էակներ», հիրավի սքանչելի են ու մշտապես հմայիչ:

Մարի Լորանսենը մահացել է 73 տարեկան հասակում՝ 1956 թվականի հունիսի ութին, Փարիզում: Թաղված է նշանավոր Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը[14]: Ողջ ժառանգությունը նա կտակել է իր որդեգրած աղջկան՝ Սյուզան Մորո-Լորանսենին, որին խնամել ու մեծացրել էր մանուկ հասակից:

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1985 թվականին Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյում բացվել է Մարի Լորանսենի թանգարանը[15]:

Ուշագրավ փաստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարի Լորանսենի անունը հիշատակված է ֆրանսիացի ճանաչված երգիչ Ջո Դասենի L'été indien հարահայտ երգում. «…Երկարափեշ քո զգեստի մեջ դու նմանվում էիր Մարի Լորանսենի պատկերած կնոջ»:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Marchesseau, Daniel. Marie Laurencin, Cent Œuvres du musée Marie Laurencin, Martigny, Fondation Pierre Gianadda, 1993
  • Marchesseau, Daniel, Marie Laurencin, Paris, Musée Marmottan Monet / Hazan, 2013
  • Otto Elizabeth (2002)։ «Memories of Bilitis: Marie Laurencin beyond the Cublist Context»։ genders.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-02-12-ին 
  • Fonds Marie Laurencin, Bibliothèque littéraire Jacques Doucet, Փարիզի համալսարան

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Marie Laurencin
  3. 3,0 3,1 Marie Laurencinministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Marie Laurencin — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 SNAC — 2010.
  7. 7,0 7,1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 FemBio
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Discogs — 2000.
  10. 10,0 10,1 10,2 Marie Laurencin — 2008.
  11. M. Laurencin, Le Carnet des nuits, Genève, Pierre Caillier, 1956
  12. Maurice Raynal: Modern French Painters, Ayer Publishing, 1928, 978-0-405-00735-4, p. 108
  13. Bertrand Meyer-Stabley, Marie Laurencin, c. 84, Pygmalion, Paris, 2011, ISBN 978-2-7564-0430-1
  14. Marie Laurencin (1883—1956) — Find A Grave Memorial
  15. About Musée Marie Laurencin

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]