Համաստեղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Համաստեղ
Hamastegh.jpg
Ծնվել է 1895[1]
Ծննդավայր Փերչենճ, Խարբերդի վիլայեթ
Վախճանվել է նոյեմբերի 26, 1966(1966-11-26) (տարիքը 71)
Վախճանի վայր Նյու Յորք, ԱՄՆ
Մասնագիտություն արձակագիր
Ազգություն Հայ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ժանրեր պատմվածք
Գրական շարժումներ Ռեալիզմ
Համաստեղ Վիքիդարանում

Համաստեղ (Համբարձում Կելենյան) (26 նոյեմբերի, 1895, Փերչենճ, Խարբերդի վիլայեթ - 26 նոյեմբերի, 1966, Նյու Յորք), սփյուռքահայ արձակագիր, համարվում է սփյուռքահայ գրականության հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1895 թվականին Խարբերդի Փերչենճ գյուղում, Թոթովենցի հայրենակիցն է։ Սովորել է նախ գյուղի դպրոցում, ապա Մեզիրե քաղաքի Կենտրոնական վարժարանում, ուր և նրա մեջ ծնվում է սերը դեպի գրականություն։

Համաստեղը իր 1966 թվականին գրված ինքնակենսագրականում հիշում է.

«Իմ մանկական ու պատանեկան աշխարհը գյուղն է իր հեռավոր լեռներու սահմաններով, իր քարաշեն մեչկակ եկեղեցիներով, իր դպրոցով, իր հոգսերով, իր սուրբերով, որոնք գյուղի սահմաններեն ներս կապրեին»։

1913 թվականին հորը լսելով տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1920 թվականին մեկ տարի ապրել է Նյու Յորքում, այդ տարիներն հենց Նյու Յորքում էլ առաջին անգամ տեսել և մտերմացել է Շիրվանզադեին։

Հետագայում, 1930 թվականին արդեն Փարիզում մտերմացել է Իսահակյանին, որը նոր էր դուրս եկել Խորհրդային Հայաստանից։ Իսահակյանը միշտ էլ կրկնում էր Շիրվանզադեի խոսքը «Ես փրկեցի Համաստեղին»։

Համաստեղը 1966 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ամերիկայում իր ծննդյան յոթանասունամյակին նվիրված հանդիսավոր երեկոյին, հանկարծամահ է եղել հենց ամբիոնի մոտ։

Գրական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաստեղը իր գրական ծածկանունը հորինել է վերցնելով իր և հարազատ եղբայրների (Աստուր, Եղիա) անունների առաջին վանկերը։ Սովորել է նախ գյուղի դպրոցում, ապա Մեզիրե քաղաքի Կենտրոնական վարժարանում, ուր և նրա մեջ ծնվում է սերը գրականության նկատմամբ։

1911 թ. Համբարձումն ավարտում է վարժարանը և դառնում ուսուցիչ գյուղում։ Համաստեղը ԱՄՆ էր գնացել հոր ցանկությամբ ու այդ նոր աշխարհին չէր համակերպվում։ Համաստեղին տիպական է «կարոտի գրականությունը»։

Հայտնի են նրա «Գյուղը» և «Անձրևը» պատմվածքների ժողովածուները, որոնք նկարագրում են հայ գյուղը՝ իր յուրահատուկ անցուդարձով և պատկերներով, «Սպիտակ ձիավորը» վեպը և «Քաջ Նազար» խորագրով երգիծական կարճ պատմվածքները, «Հայաստանի լեռներու սրնգահարը» դրաման, «Առաջին սեր» վիպակը։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Քաջն Նազար եւ 13 պատմուածքներ, Գահիրէ, 1955:
  • Երկեր, հատ. Ա, Պէյրութ, 1966:
  • Առաջին սերը, Պէյրութ, 1966:
  • Հայաստանի լեռներու սրնգահարը, Երևան, 1989:
  • Մոռացված էջեր, հատ. Ա–Դ, Երևան, 2005–2007:
  • Ընտիր պատմուածքներ, Պէյրութ, 2007, 197 էջ:
  • Պատմվածքներ, Երևան, 2015, 200 էջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Խաչատրյան Մ., Համաստեղի ստեղծագործությունը, Ե., 2006։
  • Համաստեղին նվիրված գիտաժողովի նյութեր, Ե., 2008։
  • Շահինյան Գ., Համաստեղ, Բեյրութ, 1961։

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q461"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817"></a>