Խորհրդային և սոցիալիստական ճամբարի ուժերի ներխուժում Չեխոսլովակիա (1968)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ներխուժում Չեխոսլովակիա
«Դանուբ» գործողություն
Praga 11.jpg
'
Թվական Օգոստոսի 20-21, 1968
Վայր Չեխոսլովակիա Չեխոսլովակիա
Արդյունք
  • Չեխոսլովակիայի և դաշնակիցների պարտություն
  • Չեխոսլովակիայի կոմկուսի ներսում բարեփոխումների գործընթացը ճնշելու գործընթաց
  • Մոսկովյան արձանագրության ստորագրում
  • Ալեքսանդր Դուբչեկի հրաժարականը Չեխոսլովակիայի կոմկուսի առաջին ԿԿ քարտուղարի պաշտոնից
  • Գուստավ Հուսակի նշանակում Չեխոսլովակիայի կոմկուսի առաջին ԿԿ քարտուղարի պաշտոնում
  • Խորհրդային ռազմական ուժերի տեղակայում Չեխոսլովակիայում (մինչև 1991 թվականը)
  • Ալբանիայի դուրսբերումը Վարշավայի պայմանագրից 1968 թվականի սեպտեմբերին
Հակառակորդներ
Warsaw Pact Logo.svg Վարշավյան դաշնագիր՝

նյութատեխնիկական ապահովում՝


Դիվանագիտական ​​աջակցություն՝
Կուբա Կուբա[1]
Հյուսիսային Կորեա Հյուսիսային Կորեա[2]
Flag of North Vietnam (1955–1976).svg Հյուսիսային Վիետնամ[3]
Flag of the Mongolian People's Republic (1945–1992).svg Մոնղոլիա[4]

Չեխոսլովակիա Չեխոսլովակիա

Դիվանագիտական ​​աջակցություն՝
Flag of Romania (1965–1989).svg Ռումինիա[5]
Հարավսլավիա Հարավսլավիա[6]
Flag of Albania (1946–1992).svg Ալբանիա
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան[7]

Հրամանատարներ
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԼեոնիդ Բրեժնև
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Նիկոլայ Պոդգորնի
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Ալեքսեյ Կոսիգին


Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Անդրեյ Գրեչկո
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Իվան Յակոբովսկի
Flag of Bulgaria (1971–1990).svg Տոդոր Ժիվկով
Flag of Bulgaria (1971–1990).svg Դոբրի Ջուրով
Flag of Poland (1928–1980).svg Վլադիսլավ Գոմուլկա
Flag of Poland (1928–1980).svg Վոյցեխ Յարուզելսկի
Flag of Hungary.svg Յանոշ Կադար
Flag of Hungary.svg Լայոշ Ցինեգե
Flag of East Germany.svg Վալտեր Ուլբրիխտ

Չեխոսլովակիա Ալեքսանդր Դուբչեկ
Չեխոսլովակիա Լյուդվիգ Սվոբոդա
Չեխոսլովակիա Օլդրժիխ Չեռնիկ

Դիվանագիտական ​​աջակցություն՝
Flag of Romania (1965–1989).svg Նիկոլաե Չաուշեսկու
Հարավսլավիա Իոսիպ Տիտո
Flag of Albania (1946–1992).svg Էնվեր Խոջա
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Մաո Ցզեդուն

Կողմերի ուժեր
Սկզբնական ներխուժման ժամանակ՝
250 հազ․ մարդ (20 դիվիզիա)
2000 զրահամեքենա
800 օդանավ
առավելագույն՝
500 հազ. մարդ
6300 զրահամեքենա[8]
235 հազ․ մարդ (18 դիվիզիա)
2500–3000 զրահամեքնա
(չեն մասնակցել)
100 հազ․ + ցուցարար

Վարշավայի պայմանագրի երկրների ներխուժում Չեխոսլովակիա, պաշտոնական անվանում՝ «Դանուբ» գործողություն, 1968 թվականի օգոստոսի 20-ի լույս 21-ի առավոտյան Վարշավայի պայմանագրի հինգ երկրների՝ Խորհրդային Միության, Լեհաստանի, Բուլղարիայի, Հունգարիայի ժողովրդական հանրապետությունների և Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետության (Արևելյան Գերմանիա) կողմից դեպի Չեխոսլովակիա իրականացրած համատեղ ռազմական ներխուժում։

Օգոստոսի 21-ի առավոտյան Վարշավյան պայմանագրի շուրջ 500 հազարանոց զորքը հարձակվեց Չեխոսլովակիայի վրա։ Ռազմական միջամտությանը հրաժարվեցին մասնակցել Ալբանիայի և Ռումինիայի կառավարությունները։ Գործողություններից ժամեր առաջ, բացառությամբ փոքր մասնագիտական խմբի, Մոսկվան հրամայեց Արևելյան Գերմանիայի ուժերին չանցնել Չեխոսլովակիայի պետական սահմանը։

Ներխուժման առիթ էր հանդիսացել Բրատիսլավայում Ալեքսանդր Դուբչեկի կողմից՝ «Պրահայի գարուն» անվանմամբ կազմակերպած քաղաքական ազատականացմանն ուղղված բանակցությունների ձախողումը[9], որից հետո Չեխոսլովակիայի Կոմունիստական կուսակցության ներսում ուժեղացվեց ավտորիտար թևի կշիռը։ Խորհրդային Միության վարած արտաքին քաղաքականությունն այս շրջանում ստացավ «Բրեժնևի դոկտրին» անվանումը։

Օկուպացիայի պատճառով սպանվեց 137[10] և վիրավորվեց 500 Չեխոսլովակիայի քաղաքացի[11]։


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Kurlansky Mark (2004)։ 1968: The Year that Rocked the World 
  2. Kurlansky Mark (2004)։ 1968: The Year that Rocked the World 
  3. Kurlansky Mark (2004)։ 1968: The Year that Rocked the World 
  4. https://dokumen.pub/soviet-foreign-policy-since-world-war-ii.html "Among the Asian parties, China condemned the action; North Korea, North Vietnam, and Mongolia supported it."
  5. Conflicted Memories: Europeanizing Contemporary Histories, edited by Konrad H. Jarausch, Thomas Lindenberger, p. 43
  6. «Back to the Business of Reform»։ Time Magazine։ 16 August 1968։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 June 2013-ին։ Վերցված է 27 April 2010 
  7. Rea, Kenneth "Peking and the Brezhnev Doctrine". Asian Affairs. 3 (1975) p. 22.
  8. Invaze vojsk Varšavské smlouvy do Československa 21. srpna 1968. armyweb.cz. Retrieved on 11 June 2016.
  9. «Չեխոսլովակիայի 1968թ. ներխուժման 40 ամյակը»։ amerikayidzayn.com։ Ամերիկայի ձայն։ Վերցված է ապրիլի 8, 2021 
  10. Fraňková Ruth (18 August 2017)։ «Historians pin down number of 1968 invasion victims»։ radio.cz։ Արխիվացված է օրիգինալից 26 August 2017-ին։ Վերցված է 30 August 2018 
  11. «August 1968 – Victims of the Occupation»։ ustrcr.cz։ Ústav pro studium totalitních režimů։ Արխիվացված է օրիգինալից հուլիսի 18, 2011-ին։ Վերցված է հունիսի 23, 2011 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]