Լյուդվիգ Սվոբոդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լյուդվիգ Սվոբոդա
չեխ․՝ Ludvík Svoboda
Ludvík Svoboda (Author - Stanislav Tereba).JPG
նոյեմբերի 25, 1895(1895-11-25)[1][2][3][…] - սեպտեմբերի 20, 1979(1979-09-20)[1][3][4][…] (83 տարեկան)
Ազգությունչեխ[5]
Մայրենի լեզուչեխերեն
ՍտորագրությունИзображение автографа
ԱմուսինIrena Svobodová?
Զբաղեցրած պաշտոններՉեխոսլովակիայի նախագահ
ԿուսակցությունՉեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցություն

Լյուդվիգ Սվոբոդա (չեխ․՝ Ludvík Svoboda, նոյեմբերի 25, 1895(1895-11-25)[1][2][3][…], Hroznatín, Տրշեբիչի շրջան[5][6] - սեպտեմբերի 20, 1979(1979-09-20)[1][3][4][…], Պրահա, Չեխոսլովակիա[7][6]), չեխ քաղաքական և ռազմական գործիչ, բանակի գեներալ (1945), Չեխոսլովակիայի եռակի հերոս (1965, 1970, 1975), Խորհրդային Միության հերոս (1965), Չեխոսլովակիայի 7-րդ նախագահը։

Ստացել է գյուղատնտեսական կրթություն։ 1915 թ.-ին զորակոչվել է ավստրո-հունգարական բանակ, եղել է ռուսական ճակատում։ Սվոբոդայի ղեկավարությամբ գործող չեխ հայրենասերների խումբն անցել է ճակատային գիծը և 1916 թ.-ին մտել չեխոսլովակյան լեգիոն։ 1920 թ.-ին վերադարձել է հայրենիք՝ դարձել չեխոսլովական բանակի կադրային սպա։ 1931-1934 թթ.-ին դասավանդել է ռազմական ակադեմիայում, ապա եղել է հետևակային գումարտակի հրամանատար։ Չեխոսլովակյան գերմանաֆաշիստական զորքերի կողմից օկուպացվելուց հետո եղել է ընդհատակյա հակաֆաշիստական ռազմական կազմակերպության հիմնադիրներից։ 1939 թ.-ի ամռանը մեկնել է Լեհաստան, ուր կազմակերպել է չեխական զորական միավորում, որի հետ 1939 թ.-ի սեպտեմբերին անցել է Խորհրդային Միություն։ Սվոբոդան 1942 թ.-ի փետրվարին Բուզուլուկում 1-ին Չեխոսլովակյան առանձին հետևակային գումարտակի ստեղծման նախաձեռնողն է, որը Սոկոլովի տակ 1943 թ.-ի մարտին առաջին անգամ մարտի է բռնվել գերմանաֆաշիստական զորքերի դեմ։ 1943 թ.-ին գլխավորոլ է 1-ին Չեխոսլովակյան առանձին հետևակային բրիգադը, որը մարտնչել է Կիևի, Բելայա Ցերկովի, Ժաշկովի տակ։ 1944 թ.-ին Սվոբոդայի հրամանատարությամբ գործող 1-ին Չեխոսլովակյան բանակային կորպուսը մասնակցել է Դուկելյան օպերացիային, Սլովակիայում մղվող մարտերին։

1945-1950 թթ.-ին՝ ազգային պաշտպանության նախարար։ Չեխոսլովակիայի այլ գործիչների հետ ստորագրել է Կոշիցեի ծրագիրը (1945)։ 1951 թ.-ին՝ Չեխոսլովակիայի կառավարության նախագահի տեղակալ և ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական կոմիտեի նախագահ։ 1955-1959 թթ.-ին եղել է Կ. Գոտվալդի անվան ռազմական ակադեմիայի պետը, 1968-1975 թթ.-ին՝ ՉԽՍՀ նախագահը, ՉԽՍՀ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը։

Պարգևատրվել է Կ. Գոտվալդի (1959, 1970), Լենինի (1943, 1965), Հոկտեմբերյան հեղափոխության (1970), Սուվորովի 1-ին (1945), 2-րդ աստիճանի (1943) շքանշաններով։ Խաղաղության չեխոսլովակյան (1968), «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման» միջազգային լենինյան (1970) մրցանակներ[8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Свобода Людвик // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 84.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  5. 5,0 5,1 5,2 Databáze Vojenského historického archivu
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  7. 7,0 7,1 Czech National Authority Database
  8. ՀՍՀ, հատոր 11, էջ 95։