Իժեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իժեր
Իժեր
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Սողուններ
Կարգ Թեփուկավորներ
Ենթակարգ Օձեր
Ընտանիք Իժեր
Լատիներեն անվանում
Viperidae
Laurenti, 1768

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 174294
NCBI 8689
EOL 6871414

Իժեր (լատ.՝ Viperidae), սողունների դասի թեփուկավորների կարգի օձերի ենթակարգի ընտանիք։ Ընդգրկում է 3 ենթաընտանիքի շուրջ 36-38 ցեղի 259 տեսակ։ Հայաստանում տարածված է իժերի (Viperinae) ենթաընտանիքի 4 տեսակ՝ Դարևսկու վահանագլուխ իժ, հայկական լեռնատափաստանային վահանագլուխ իժ և գյուրզա, որոնք տարբեր հետազոտողների կողմից դասվում են 2-3 ցեղերի։

Արտաքին կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդգրկում է մանր, միջին չափի և խոշոր տեսակներ (երկարությունը՝ 0, 35-3, 5 մ)։ Բնորոշվում են համեմատաբար հաստ մարմնով ու հիմնականում կարճ պոչով։ Գլուխը տարանջատված է մարմնից և ծածկված է մանր կատարավոր թեփուկներով կամ հարթ վահանիկներով (վահանագլուխ իժեր)։ Մաշկը ծածկված է կատարավոր կամ հարթ թեփուկներով։ Աչքերը լավ են զարգացած, բիբը օվալաձև է և ուժեղ լույսի պայմաններում ունի ուղղահայաց ճեղքի տեսք։

Թունավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոլոր իժեր թունավոր են։ Վերծնոտային ոսկրերը շատ կարճ են ու շարժուն, օժտված են երկար խողովակավոր թունամուղ ատամներով։ Ատամներ կան նաև թևանման ոսկրերի և ստորին ծնոտի վրա։

Ներքին կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զարգացած է իժերիի միայն աջ թոքը, ձախը մնացորդային է։ Որովայնային մակերեսը ծածկված է լայն վահանիկների 1 շարքով։

Բազմացում և զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան ձվակենդանածին և ձվադիր տեսակներ։ Հայտնի է նաև 1 կուսածին տեսակ։

Կենսակերպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակվում են տարբեր կենսավայրերում՝ ներառյալ կանգուն և հոսող ջրավազանների առափնյա տարածքները, անտառները, անապատներն ու լեռնային տարածքները։ Հայտնի են կիսաջրային, փորող և ծառերի վրա մագլցող տեսակներ։

Տարածվածությունը Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում տարածված է իժերի (Viperinae) ենթաընտանիքի 4 տեսակ՝ Դարևսկու վահանագլուխ իժ, հայկական լեռնատափաստանային վահանագլուխ իժ և գյուրզա, որոնք տարբեր հետազոտողների կողմից դասվում են 2-3 ցեղերի։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png