Թերմոպիլեի ճակատամարտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թերմոպիլեի ճակատամարտ
հույն-պարսկական պատերազմ
Léonidas aux Thermopyles (Jacques-Louis David).PNG
Ժակ Լուի Դավիդ, «Լեոնիդասը Թերմոպիլեում» (1814)
Թվական Ք.ա. 480
Վայր Հունաստան Հունաստան Թերմոպիլ
Արդյունք Հունական պոլիսների միավորում
Հակառակորդներ
ՀունաստանՀունաստան Իրան Պարսկաստան
Հրամանատարներ
Լեոնիդաս I Քսերքսես I
Կորուստներ
4,000 20,000

Թերմոպիլեի ճակատամարտ (հուն.՝ Μάχη των Θερμοπυλών), մի կողմից Հունաստանի, մյուս կողմից Պարսկաստանի զինված ելույթը։ Պատերազմի ժամանակ պարսկական կողմի հրամանատարն էր Քսերքսես I-ը, ով փորձում էր որքան հնարավոր է ընդարձակել պարսկական պետության տարածքները։ Հունական կողմի հրամանատարը Սպարտայի նշանավոր հրամանատար Լեոնիդաս I-ն էր։ Պատերազմական գործողությունները կատարվում էին Հյուսիս արևելյան Հունաստանում` Թերմոպիլեի կիրճում։ Ք.ա. 480 թվականին պարսկական զորքը Փոքր Ասիայից ներխուժեց Հունաստան: Հունական երկու նշանավոր պոլիսները` Սպարտան և Աթենքը չկարողանալով դիմադրել արյունարբու թշնամուն, ստիպված միավորվում են ստեղծելով համահունական միասնական պետություն և իշխանությունը կիսում երկուսի միջև հավասարապես։

Պատերազմի ընթացքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպարտայի թագավոր Լեոնիդասը իր 300 մարտիկներով ամրացավ Թերմոպիլեի կիրճում՝ փակելով պարսիկների առաջխաղացումը դեպի կենտրոնական և արևմտյան Հունաստան։ Պատերազմի թեժ պահերին Սպարտացի զորքերին միացան նաև Աթենքի և այլ պոլիսներից ժամանած կամավոր ջոկատներ, հեծյալներ և նետահարներ։ Քիչ անց Թերմոպիլեի բոլոր ջրային եզրերը լցվեցին Աթենական տրիեր ռազմանավերով։ Պարսկական ռազմանավերը անզոր էին հունական նավատորմի դեմ և պարսիկները ծովից հանձնվեցին։ Քսերքսեսի բանակը մոտ չորս անգամ գերազանցում էր հունական բանակին, սակայն հզոր Աքեմենյան բանակին չէր հաջողվում գրավել նեղ կիրճը։ Ծովամարտի հաղթանակից շատ չանցած սպարտացիները կարողցան վտարել պարսից բանակին հունական հողերից։ Թվում էր թե Քսերքսեսը պետք է արդեն հաշտություն խնդրի, բայց պատերազմի ամենավճռական պահին հույն վարձկանները բացեցին Աթենքի դարպասները և պարսկական զորքը մտավ Կենտրոնական Հունաստան։ Վճռական պատերազմում Սպարտայի զորավարը և իր 300 մարտիկները զոհվեցին, սակայն կրետացիներին և աթենացիներին հաջողվեց դուրս բերել պարսից բանակը Հունաստանից։ Մեկ տարի անց պատերազմը ավարտվեց և հույները կարողացան ազատագրել մի շարք փոքրիկ պոլիսներ։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]