Բրասաի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Բրասաի
ֆր.՝ Brassaï
1974.07 II-25 05a Arles Rencontres photo Musee-Reattu Brassai-Adams.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 9, 1899({{padleft:1899|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Բրաշով, Ռումինիա[3]
Վախճանվել է հուլիսի 8, 1984({{padleft:1984|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:8|2|0}}) (84 տարեկանում)
Մահվան վայր Նիս
Քաղաքացիություն Flag of France.svg Ֆրանսիա
Flag of Hungary.svg Հունգարիա
Կրթություն Հունգարիայի գեղարվեստի համալսարան
Մասնագիտություն լուսանկարիչ և արվեստների գործիչ
Պարգևներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Արվեստի և գրականության շքանշան
Brassaï Վիքիպահեստում

Բրասաի ( ֆր.՝ Brassaï, իսկական անունը՝ Դյուլա Հալաս, հունգ.՝ Gyula Halász, 9 սեպտեմբերի, 1899, Բրասո, հարավարևելյան Տրանսիլվանիա, Ավստո-Հունգարիա8 հուլիսի, 1984, Էզ, Ծովափնյա Ալպեր,Ֆրանսիա), հունգարացի և ֆրանսիացի լուսանկարիչ[4], նկարիչ և քանդակագործ, վավերագրական լուսանկարչության ներկայացուցիչներից մեկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դյուլա Հալասը ծնվել է 1899 թվականի սեպտեմբերի 9-ին: Հայրը եղել է հունգարացի և դասավանդել է գրականություն, իսկ մայրը եղել է հայուհի: Դյուլա Հալասը մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, ապա սովորել է Բուբապեշտի գեղարվեստի ակադեմիայում (1918-1919) ու Բեռլինի Ակադեմիական բարձրագույն դպրոցում (1921-1922): 1924 թվականին բնակություն է հաստատել Փարիզի Մոնպառնաս թաղամասում, վերցրել Բրասաի կեղծանունը, որ կազմել է իր հայրենի քաղաքի անվան հիման վրա («Brassaï» բառացի թարգմանաբար նշանակում է «Բրասոյից»):

Բրասաին ծաոթացել է Հենրի Միլլերի, Ժակ Պրևերի, Լեոն-Պոլ Ֆարգի հետ: Ֆրանսերեն է սովորել Մարսել Պրուստի գրքերով:

Արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկզբում աշխատել է որպես գրաֆիկ, գեղանկարիչ և քանդակագործ, մոտ է եղել Փարիզյան դպրոցին: Անդրե Կերտեսի ու նրա աշխատանքների հետ (1926) ծանոթանալուց հետո սկսել է զբաղվել լուսանկարչությամբ: Հրատարակել է «Գիշերային Փարիզ» (1932) ալբոմը, որ նրան ճանաչում է բերել: 1932 թվականից հաճախ է նկարել Պիկասոյի աշխատանքները՝ փաստացիորեն ստեղծելով նրա ստեղծագործության տարեգրությունը լուսանկարների միջոցով: Մի կողմից իր լուսանկարները տպագրել է Ժորժ Բատայի ավանգարդային սյուրռեալիստական «Մինոտավր» ամսագրում, մյուս կողմից՝ «Լայֆի» էջերում: Ստեղծել է իր ժամանակակիցների՝ Պիկասոյի, Դալիի, Անրի Մատիսի, Ալբերտո Ջակոմետիի, Անրի Միշոյի, Ժան Ժենեի և այլոց լուսանկարների պատկերասրահ:

Nuvola apps kview.png Արտաքին պատկերներ
Searchtool.svg Բրասաիի քարտը, 1924
Searchtool.svg Ա. Կերտես, Իմ ընկեր Բրասայը, 1963
Searchtool.svg Ժիլբերտա Բրասայ, Պիկասոն ու Բրասայը, 1966


Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին լուսնակարչությունը սահմանափակելու պատճառով կրկին սկսել է զբաղվել կերպարվեստով: Հրատարակել է երեսուն լուսանկարներ ներառող ալբոմ (1945) Ժ. Պրևերի տեքստով, 1947 թվականին ձևավորել է ֆոտոպաննո, որ ստեղծվել էր «Ռանդևու» բալետի (Սառա Բեռնարի թատրոն) լիբրետոյի հիման վրա, որ գրել էր Պրևերը: Պատերազմից հետո շատ է ճանապարհորդել որպես «Harper’s Bazaar» ամսագրի աշխատակից: Հրատարակել է «Մարիայի պատմությունը» (1949), «Բառերը, որ կախված են օդում» (1977) արձակ գրքերը, «Պիկասոյի քանդակները» (1948), «Տոն Սևիլիայում» (1954), «Բրասայի գրաֆիտիները» (1961), «Զրույցներ Պիկասոյի մասին» (1964), «30-ական թվականների գաղտնի Փարիզը» (1976), «Հենրի Միլլեր» (1975), «Իմ կյանքի նկարիչները» (1982) ալբոմներն ու հուշերի գրքերը, ինչպես նաև մենագրություն Պրուստի արվեստի վրա լուսանկարչական արվեստի թողած ազդեցության մասին (հրատարակվել է 1997 թվականին): Նկարազարդել է Անդրե Բրետոնի, Բենժամեն Պերեի գրքերը:

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1974 թվականին դարձել է Արվեստի ու գրականության շքանշանի ասպետ, 1976 թվականին պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով: 1978 թվականին Փարիզում ստացել է Ազգային մեծ մրցանակ լուսանկարչության բնագավառում: 2000 թվականին Ժորժ Պոմպիդի կենտրոնում տեղի է ունեցել Բրասաիի 450 աշխատանքների ցուցահանդես:

2012 թվականին Մոսկվայի Մուլտիմեդիա Արտ թանգարանում տեղի է ունեցել Բրասաիի աշխատանքների առաջին մեծ ցուցահանդեսը, որ ընդգրկել է նրա ստեղծագործության բոլոր ոլորտներն ու կոչվել է «Ретроспектива»[5]:

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Brassaï. Sculptures, tapisseries, dessins, catalogue de l'exposition galerie Verrière, Paris [22 mars-24 avril 1972], Lyon [mars 1973].
  • Brassaï. Notes et propos sur la photographie, exposition du musée national d'art moderne-Centre de création industrielle, présentée au Centre Pompidou (Paris), 19 avril au 26 juin 2000 (ISBN 2-84426-044-6).
  • Agnès de Gouvion Saint-Cyr, Brassaï en Amérique, Flammarion, coll. « Photographies », 2011, 168 p. (ISBN 978-2081254329).
  • Serge Sanchez, Brassaï. Le promeneur de nuit, Éditions Grasset, coll. « Littérature Française », 2010, 416 p. (ISBN 978-2246728412) ; Éditions France-Loisirs, 2012.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Brassaï
  2. Encyclopædia Britannica
  3. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118839233 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  4. Брассаи / А. Н. Лаврентьев // Большой Кавказ — Великий канал. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2006. — С. 168. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—, т. 4). — ISBN 5-85270-333-8.
  5. «Ретроспектива»

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Krauss R. Les noctambules//Krauss R. Le Photographique. Paris: Macula, 1990, p. 138-153
  • Sayag A., Lionel-Marie A., Aillagon J.-J.Brassaï: the monograph. Boston: Little, Brown and Company, 2000
  • Gautrand J.-C. Brassai: 1899—1984: Brassai’s universal art. Köln; London: Taschen, 2004
  • Poirier D.E. Brassai: an illustrated biography. Paris: Flammarion; London: Thames & Hudson, 2005

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]