Ահարոն Չիխանովեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ահարոն Չիխանովեր
Flickr - Government Press Office (GPO) - Nobel Laureate Aaron Ciechanover (cropped).jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 1, 1947(1947-10-01) (72 տարեկան)
Հայֆա, Իսրայել
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել
Մասնագիտությունկենսաքիմիկոս, քիմիկոս, բժիշկ, մանկավարժ և համալսարանի պրոֆեսոր
ԳործակիցՏեխնիոն - Իսրայելի տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Whitehead Institute?
Հաստատություն(ներ)Տեխնիոն - Իսրայելի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտկենսաբանություն
ԱնդամակցությունՊապական գիտությունների ակադեմիա, Իսրայելի բնական և հումանիտար գիտությունների ակադեմիա, Չինաստանի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Մոլեկուլային կենսաբանության եվրոպական կազմակերպություն, Լեոպոլդինա, Եվրոպական ակադեմիա[1] և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
Ալմա մատերԵրուսաղեմի հրեական համալսարան, Հադասսա բժշկական կենտրոն և Տեխնիոն - Իսրայելի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[2] և եբրայերեն[2]
ՊարգևներԻսրայելի մրցանակ Ալբերտ Լասկերի մրցանակ բժշկական հիմնավոր հետազոտությունների համար[3] Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[4][5] Սենատի հիշատակի արծաթե մեդալ Սըր Հանս Քրեբսի մեդալ Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բալ Իլանի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բոն Գուրիոն համալսարանի պատվավոր դոկտոր honorary doctor of the University of Warsaw? Հայֆայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Հարյուրամյակի մրցանակ Աթենքի համալսարանի պատվավոր դոկտոր honorary doctor of the Huazhong University of Science and Technology?[6] և Արվեստի, գիտության և մշակույթի EMET մրցանակ
Aaron Ciechanover Վիքիպահեստում

Ահարոն Չիխանովեր (հոկտեմբերի 1, 1947(1947-10-01), Հայֆա, Իսրայել), իսրայելցի կենսաբան, ով ստացել է Նոբելյան մրցանակ քիմիական այն մեթոդը բնութագրելու համար, որը բջիջներն օգտագործում են սպիտակուցի վերամշակման և քայքայման համար ուբիքվիտինի միջոցով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիխանովերը ծնվել է Հայֆայում Իսրայելի ստեղծումից մեկ տարի առաջ։ Նա անգլերենի ուսուցչուհի Բուլմայի (Լուբաչևսկի) և գրասենյակային աշխատող Յիթզակ Չիխանովերի որդին է[7]։ Իր ընտանիքի անդամները հրեաներ են, ովքեր ներգաղթել են Լեհաստանից մինչև Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի սկսվելը։

1971 թվականին նա ստացել է գիտության ասպարեզում մագիստրոսի կոչում, իսկ 1974 թվականին ավարտել է Երուսաղեմի Հադասսահ բժշկական դպրոցը։ Ահարոնը 1981 թվականին բիոքիմիայի ասպարեզում ստացել է իր դոկտորական աստիճանը Հայիթիում գտնվող Իսրայելի տեխնոլոգիական համալսարանից նախքան Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանի Հարվեյ Լոդիշ լաբորատորիայում անցկացրած իր հետազոտությունը 1981-1984 թվականներին: Նա այժմ վաստակավոր տեխնիոն հետազոտությունների պրոֆեսոր է Տեխնիոն գիտահետազոտական համալսարանի Ռութ և Բրյուս Ռապապորտ ֆակուլտետում։

Չիխանովերը Իսրայելի գիտությունների ակադեմիայի, Հայրապետական Գիտությունների ակադեմիայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային ակադեմիայի օտարերկրա աշխատակից է։

Որպես Իսրայելի առաջին գիտական Նոբելյան մրցանակակիր, Ահարոն Չիխանովերը մեծ դեր է խախում Իսրայելի պատմության մեջ։ Նա նաև մեծ պատիվ ունի Իսրայելի տեխնոլոգիական համալսարանում։

Հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ciechanover, A., Hod, Y. and Hershko, A. (1978). A Heat-stable Polypeptide Component of an ATP-dependent Proteolytic System from Reticulocytes. Biochem. Biophys. Res. Commun. 81, 1100-1105.
  • Ciechanover, A., Heller, H., Elias, S., Haas, A.L. and Hershko, A. (1980). ATP-dependent Conjugation of Reticulocyte Proteins with the Polypeptide Required for Protein Degradation. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 77, 1365-1368.
  • Hershko, A. and Ciechanover, A. (1982). Mechanisms of intracellular protein breakdown. Annu. Rev. Biochem. 51, 335-364.

Արդյունաբերական ներգրավվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չինահովերը ծառայել է հետևյալ ընկերությունների գիտական խորհրդատվական վարչություններում. Rosetta Genomics(նախագահ), , BioLineRx, Ltd, StemRad, Ltd, Allosteric Ltd, Proteologics, MultiGene Vascular Systems, Ltd, Protalix BioTherapeutics and BioTheryX: Նա նաև հանդիսանում է ինովացիոն խորհրդատվական կենտրոնի անդամ։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ահարոն Չիխանովերը հանրային դասախոսության ժամանակ, Երևան

2016 թվականի ապրիլի 11-15-ը Երևանում կազմակերպված «Նոբելյան օրեր Երևանում» միջոցառման շրջանակներում Ահարոն Չիխանովերը երկրորդ անգամ այցելեց Հայաստան և ելույթ ունեցավ ինչպես հանրային, այնպես էլ մասնագիտական դասախոսություններով (Չիխանովերը Երևանում)։ Մասնավորապես, հանրային դասախոսության ընթացքում գիտնականը բարձրացրեց հիվանդությունների գենային ախտորոշման և դրան առնչվող բազմաթիվ բժշկական, բարոյական, էթիկական և հոգեբանական հարցեր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]