Ակվիլեա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոմունա
Ակվիլեիա
Aquileia
Basilica Aquileia 1.JPG
Կոորդինատներ: 45°46′0″ հս․ լ. 13°22′0″ ավ. ե. / 45.76667° հս․. լ. 13.36667° ավ. ե. / 45.76667; 13.36667
ԵրկիրԻտալիա Իտալիա
ՄարզՖրիուլի Վենետիկ Ջուլիա
ԳավառՈւդինե
Մակերես37,44 կմ²
ԲԾՄ5±1 մետր
Բնակչություն3308 մարդ (2017)
Խտություն88,35 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ0431
Փոստային ինդեքս33051
Փոստային ինդեքսներ33051
Ավտոմոբիլային կոդUD
Պաշտոնական կայքcomune.aquileia.ud.it
##Ակվիլեա (Իտալիա)
Red pog.png
##Ակվիլեա (Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա)
Red pog.png
WorldHeritageBlanc.svg
Ակվիլեիա
Aquileia Basilica*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Aquileia Basilica, esterno - Foto Giovanni Dall'Orto.jpg
Երկիր {{{2}}} Իտալիա
Տիպ մշակութային
Չափանիշներ iii, iv, vi
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Եվրոպա և Հյուսիսային Ամերիկա
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1998  (22 նստաշրջան)
Համար 825
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն


Ակվիլեա (իտալ.՝ Aquileia, ֆրիուլ.՝ Aquilee), հնում հայտնի քաղաքներից, գտնվում է Հյուսիսային Իտալիայում` Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում[1], իսկ ավելի կոնկրետ՝ վենետներ ցեղի երկրում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմանդրել են հռոմեացիները մ.թ.ա 183-մ.թ.ա. 181 թթ.։ Գտնվում է Տրիեստի ծովածոցի ափից մոտավորապես 12 կմ հեռավորության վրա, Սոնցիուս և Նատիսսա գետերի միջև։ Քաղաքը համարվել է նաև հենակետ թշնամիների դեմ պայքարելու համար։ Հյուսիսային Իտալիայի կենտրոնական ճանապարհը անցնում է Ակվիլելիայով և միացնում է Իստրիան, Պաննոնիան, Նորիքը, Դալմաթիան։

Ակվիլեան համարվում էր առևտրային կենտրոն։ Կարևոր էր նաև ռազմավարական առումով։ Քաղաքը շատ ամուր էր Մարկոս Ավրելիոսի ջանքերի շնորհիվ։ Քաղաքի պարիսպները պաշտպանեցին քաղաքը գերմանացիների հարձակումներից։ Այդ նույն պարիսպները պաշտպանեցին քաղաքը 238 թվականին Մաքսիմինոս Թրակիացու զորքի հարձակումներից։

Հռոմեական կայսրերի օրոք շատ քաղաքներ անկում ապրեցին, իսկ Ակվիլելիա քաղաքը հակառակը՝ ավելի ու ավելի էր զարգանում։ Դիոկղետիանոս կայսրը այստեղ է կառուցել իր դղյակներից մեկը։ IV դարում, երբ քաղաքի պարիսպների տակ սպանվեց Կոստանդին II-ը, քաղաքի բնակչությունը հարյուր հազարից ավել կազմեց[2][3]։ Նշանակությամբ 4-րդ քաղաքն էր համարվում։ 452 թվականին Աթթիլան պաշարեց քաղաքը և երկար դիմադրությունից հետո ավերեց քաղաքը։ 568 թվականին քաղաքին վերջնական հարված հասցրին լանգոբարդները։

Ակվիլեայի բնակչության մեծ մասը տեղափոխվեց Գրադո քաղաք, իսկ մյուսները գաղթեցին արևմուտք, որտեղ հիմնադրեցին Վենետիկը։ Տնտեսական անկման ընթացքում Ակվիլեայում երկար ժամանակ գոյատևեցին եկեղեցիները։ Հոգևոր կյանքի կենտրոն էր համարվում IV դարի բազիլիկ եկեղեցին։ Ներկա պահին այդ շինությունից կանգուն են մնացել միայն մկրտելու համար նախատեսված կառույցը և խճանկարներով հատակը։ Եկեղեցու մյուս հատվծները վերակառուցվեցին 1031 թվականին, իսկ 1379 թվականին կրկին ենթարկվեց վերակառուցման գոթիկայի ոճով։

554 թվականից մինչև 1751 թվականը Ակվիլեան համարվել է կաթողիկոսական կենտրոն։ Ակվիլեայում տեղի է ունեցել մի քանի եկեղեցական ժողով։ Առաջինը 381 թվականի ժողովն էր արիոսականության դեմ։ Ժողովներ են եղել նաև 558 թվականին, 698-ին և 1184-ին։ Ակվիլեայում ընդունված Հավատո հանգանակը տարբերվում էր Նիկեայի Հավատո հանգանակից։

Ժամանակակից կոմունա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից Իտալիայի կոմունայի բնակչության թվաքանակը կազմում է 3503։ Քաղաքի մեծ մասը վերակառուցված չէ, և հնագետների հետազոտության կարիք է զգացվում։ Բոլոր հետազոտությունները մինչև այսօր կատարվել են ընտրողաբար։ Վերջերս Ակվիլեայի բազիլիկ եկեղեցին ներառվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները

Արվեստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակվիլեիայի ջախջախումը Աթթիլայի կողմից հիմք հանդիսացավ Ջուզեպպե Վերդիի «Աթթիլա» օպերայի համար։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]