Ջուզեպպե Վերդի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջուզեպպե Վերդի
Giuseppe Verdi by Giovanni Boldini.jpg
Ջուզեպպե Վերդի (նկարիչ՝ Ջիովանի Բոլդինի)
Հիմնական տվյալներ
Բնօրինակ անուն Giuseppe Fortunino Francesco Verdi
Ի ծնե անուն իտալ.՝ Giuseppe Fortunino Francesco Verdi
Ծնվել է հոկտեմբերի 10, 1813({{padleft:1813|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1][2][3][4][5][5][6][7]
Լե Ռոնկոլե, Բուսետո, Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա
Երկիր Առաջին ֆրանսիական կայսրություն
Պարմայի դքսություն
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիական կայսրություն
Flag of Italy (1861–1946).svg Իտալիայի թագավորություն
Մահացել է հունվարի 27, 1901({{padleft:1901|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][8][2][3][4][5][5][5][6][7] (87 տարեկանում)
Միլան, Իտալիայի թագավորություն[9][10]
Ժանրեր դասական երաժշտություն, օպերա և Ռեքվիեմ
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երաժիշտ և քաղաքական գործիչ
Գործիքներ դաշնամուր
Անդամակցություն Շվեդիայի թագավորական երաժշտական ակադեմիա
Ամուսին Margherita Barezzi և Giuseppina Strepponi
Կայք giuseppeverdi.it
Ստորագրություն
Ստորագրություն

Ջուզեպպե Վերդի (իտալ.՝ Giuseppe Fortunino Francesco Verdi, հոկտեմբերի 10, 1813({{padleft:1813|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1][2][3][4][5][5][6][7], Լե Ռոնկոլե, Բուսետո, Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա - հունվարի 27, 1901({{padleft:1901|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][8][2][3][4][5][5][5][6][7], Միլան, Իտալիայի թագավորություն[9][10]), նշանավոր իտալացի կոմպոզիտոր[11]: Համարվում է 19-րդ դարի առավել ազդեցիկ և առաջնային օպերային երգահաններից մեկը՝ իտալացի խոշորագույն կոմպոզիտորներ Վինչենցո Բելլինիի, Գաետանո Դոնիցետիի, Ջոակինո Ռոսսինիի դարաշրջանից հետո, որոնց աշխատանքները մեծ ազդեցություն են թողել նրա վրա։ 30 տարեկան հասակում Վերդին պատմության մեջ դարձել է ամենահեղինակավոր օպերային կոմպոզիտորներից մեկը։ Վերդին` որպես բարեփոխիչ, զգալիորեն փոխել է իտալական օպերայի բնույթն ու կառուցվածքը, հավասարապես կարևորել խոսքի և երաժշտության դերերը: Նա գրել է 28 օպերա, որոնցից շատերը, այդ թվում՝ «Ռիգոլետտո», «Տրավիատա», «Տրուբադուր», «Աիդա», «Օթելլո», «Ֆալստաֆ»,«Պարահանդես-դիմակահանդես» օպերաները, որոնք ընդգրկված են ժամանակակից խոշորագույն օպերային թատրոնների մշտական խաղացանկերում։ Օպերաներից բացի՝ Վերդին ստեղծել է նաև կանտատներ (այդ թվում՝ «Ազգերի հիմնը»), հոգևոր երկեր, վոկալ անսամբլներ, լարային կվարտետ, ռոմանսներ, երգեր և այլն:

Իր վաղ շրջանի օպերաներում Վերդին հավանություն է տվել Ռիսորջիմենտո շարժմանը, որը ձգտում էր միավորել Իտալիան: Կարճ ժամանակով նա նաև եղել է ընտրված քաղաքական գործիչ: Նաբուկկո (1842) օպերայի «Թռչիր, միտք ոսկե թևերով» երգչախմբի հատվածում կոմպոզիտորը վառ կերպով նկարագրել է շարժման գործողությունները, որին ինքն էլ անմասն չի մնացել։

Վերդիի հայրենասիրական տրամադրություններն արտահայտվել են նաև 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակ քաղաքական գործիչ Ջուզեպպե Մանձինիի առաջարկով գրած «Հնչիր, շեփոր» հիմնում։ Նրան համարել են իտալական հեղափոխության մաեստրո:

Կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկություն և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերդիի մանկության տունը Լը Ռոնկոլեում

Ջուզեպպե Վերդին ծնվել է 1813 թվականին Լը Ռոնկոլեում, Բուսետոյից ոչ հեռու (Պարմի դքսություն)։ Ծննդյան հաջորդ օրը նրան մկրտում են և Վերդիի մկրտությունը գրանցվում է հոկտեմբերի 11-ը, սակայն նա իր ծննդյան օրը համարում էր հոկտեմբերի 9-ը[12], քանի որ այդ ժամանակ օրերը հաճախ հաշվում էին մայրամուտից, որն ըստ հաշվարկի ոչ թե 10-ն էր, այլ 9-ը[13]։

Կոմպոզիտորի հայրը՝ Կարլո Վերդին ուներ գյուղական մի պանդոկ։ Մայրը՝ Լուիջա Ուտտինին մանող բանվորուհի էր։

Վերդին ուներ մի քույր, Ջյուսեպպան, ով մահացել է 1833 թվականին 17 տարեկան հասակում[12]։ Չորս տարեկանում Վերդին մասնավոր լատիներեն և իտալերեն լեզուների դասեր է անցել գյուղի դպրոցի ուսուցչի մոտ, իսկ վեց տարեկանում հաճախել է տեղական դպրոց:

Վերդին դժվար մանկություն է ունեցել։ Ընտանիքը խեղճ էր ապրում։ Գյուղի եկեղեցում նա մասնակցել է պատարագի մատուցմանը։ Նոտաճանաչություն ձեռք բերել և երգեհոն նվագել սովորել է Պիետրո Բայստրոքիի մոտ։ Տեսնելով որդու առաջադիմությունը երաժշտության ասպարեզում, ծնողները Ջուզեպպեին սպինետ նվիրեցին (սպինետը ստեղնաշարային նվագարան է՝ կլավեսինի նման)[14] ։ Այս խիստ անկատար գործիքը կոմպոզիտորը պահպանեց ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Եկեղեցում նա երգեհոն էր նվագում, նվագակցում էր եկեղեցական երգչախմբին։ Որոշ ժամանակ անց, իր ուսուցչի մահից հետո, երբ նա ութ տարեկան էր դառնում է եկեղեցու երգեհոնահարը, որի դիմաց նա վարձատրվում է։

Անտոնիո Բարեցցի, Վերդիի հովանավորը, իսկ հետագայում նաև կնոջ հայրը

Անգլիացի երաժշտագետ, պատմաբան Ռոջեր Փարքերը նշել է, որ Վերդիի ծնողները գնահատել են կրթությունն ու մտահոգվել տղայի ուսման համար, և նրան դաստիարակել են այնպես, որ ինքն էլ արժևորի այն[15]։

Երաժշտության մեջ շնորհալի պատանուն ուշադրություն դարձրեց Անտոնիո Բարեցցին՝ մի հարուստ վաճառական հարևան Բուսետո քաղաքից։ Նա հավատում էր, որ Վերդին կդառնա ոչ թե պանդոկապան կամ եկեղեցական երգեհոնահար, այլ մեծ կոմպոզիտոր։ Բարեցցիի խորհրդով տասնամյա Վերդին տեղափոխվեց Բուսետո՝ ուսման։ Այսպես սկսվեց նոր, կյանքի էլ ավելի դժվար շրջանը՝ պատանեկությունն ու երիտասարդությունը։ Կիրակի օրերը Ջուզեպպեն գնում էր Լը Ռոնկոլե, ոտքով անցնելով ավելի քան մի քանի տասնյակ կիլոմետր[16], որտեղ երգեհոն էր նվագում պատարագի ժամանակ։ Վերդիի համար կոմպոզիցիայի դասատու էլ հայտնվեց՝ Ֆերնանդո Պրովեզին, ով Բուսետոյի «Ֆիլհարմոնիկ հասարակության» տնօրենն էր։ Պրովեզին Վերդիին սովորեցնում էր ոչ միայն կոնտրապունկտ (մեղեդային երկու կամ ավելի ձայների համադրում), այլև լրջորեն զբաղվում էր նրա նոտա կարդալով։ Ջուզեպեի ուշադրությունը կենտրոնացնում էր համաշխարհային գրականության վրա՝ Շեքսպիր, Դանթե, Գյոթե, Շիլլեր։ Նրա ամենասիրած ստեղծագործություններից էր իտալացի մեծ գրող Ալեսանդրո Մանձոնիի «Նշանվածները» վեպը։

Վերդին հետագայում նշել է. «13-ից 18 տարեկանում ես գրել եմ մի շարք տարբեր ստեղծագործություններ, հարյուրավոր շքերթներ նվագախմի համար, փոքրիկ սինֆոններ՝ եկեղեցիների, թատրոնների և համերգների համար, հինգ կամ վեց կոնցերտ, վարիացիաներ դաշնամուրի համար, որոնք ես նվագել եմ համերգների ժամանակ։ Գրել եմ բազմաթիվ սերենադներ, կանտատներ, արիաների, դուետներ, տրիոներ՝ եկեղեցական տարբեր երաժշտությունների համար, որոնցից հիշում եմ միայն Ստաբատ մատերը[13][17]:

Տասնինը տարեկանում, 1832 թվականին Վերդին տեղափոխվեց Միլան կրթությունը շարունակելու նպատակով, սակայն նրան կոնսերվատորիա չընդունեցին՝ դաշնամուր վատ նվագելու պատճառով[18]։ Բացի դրանից կոնսերվատորիայում տարիքային սահմանափակում կար։ Հետագայում կոնսերվատորիան կոչվել է Վերդիի անունով։ Նա սկսեց կոնտրապունկտի մասնավոր դասեր ստանալ՝ միաժամանակ անցկացնելով միջոցառումներ և պարզապես համերգներ։ Մասնավոր դասեր է առել դիրիժոր ու կոմպոզիտոր Վինչենցո Լավինյիից[19]: Շփվելով Միլանի հասարակության վերնախավի հետ, նա որոշեց թատերական կոմպոզիտորի լուրջ գործունեություն ծավալել։

1836 թվականին գլխավորել է Բուսսետոյի ֆիլհարմոնիկ ընկերությունը[20]:

1834-1842 թվականներ․ Առաջին օպերաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1834 թվականի կեսերին Վերդին Բարեցիի միջնորդությամբ Բուսետոյում աշխատանք գտավ, որտեղ երաժշտության դասեր էր տալիս։ Պարապմունքներին զուգահեռ, նախքան Միլան տեղափոխվելը ՝ 1835 թվականի սկզբներին, նա մի քանի ամիս ղեկավարեց Ֆիլհարմոնիան։ Հաջորդ տարի հուլիսին նա Լավինիից վկայական ստացավ։ Այնուհետև երեք տարի եղավ Բուսսետոյի դպրոցի տնօրենը։

1936 թվականի մայիսին կոմպոզիտորն ամուսնացավ Մարգերիտայ Բարեցցիի հետ։ Մեկ տարի անց ծնվեց նրանց առաջնեկը ՝ Վերջինիա Մարիա Լուիջիան, իսկ 1838-ին երկրորդ զավակը ՝ Իկիլիո Ռոմանոն։ Երկու երեխաներն էլ մահացան, Վիրջինիան 1838 թվականի օգոստոսի 12-ին, Իլիկիո 1839 թվականի հոկտեմբերի 22-ին:

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերդիի օպերայի առաջին բեմադրությունը («Օբերտո, կոմս Բոնիֆաչո») Միլանի «Լա Սկալա» օպերային թատրոնում հաջող անցավ, ինչից հետո թատրոնի իմպրեսարիո (պրոդյուսեր) Բարտոլոմեո Մերելլին Վերդիին առաջարկեց նոր պայմանագիր՝ երկու օպերայի համար։ Դրանք էին «Արքա մեկ ժամով» (Un giorno di regno) և «Նաբուկո» (Նաբուգոդոնոսոր - Nabucco) օպերաները։ Սակայն “Նաբուգոդոնոսորը”, որ առաջին անգամ ներկայացվեց 1842 թվականին, նրան ճանաչում բերեց։ «Նաբուգոդոնոսորին» հաջորդեցին միանգամից մի քանի օպերաներ, այդ թվում «Լոմբարդցիները խաչակրաց արշավանքներում» և «Էռնանի», որոնք ներկայացվեցին և հաջողություն ունեցան Իտալիայի մի քանի քաղաքներում։

1847 թվականին «Լոմբարդցիները»՝ վերափոխված և վերանվանված «Երուսաղեմ», ներկայացվեց Փարիզի օպերայում։ Դրա հետ կապված կոմպոզիտորը հետևեց բեմադրման փարիզյան ավանդույթներին, և «Երուսաղեմը» դարձավ Վերդիի «մեծ օպերա» ոճի առաջին ստեղծագործությունը։

Վարպետը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջուզեպպինա Ստրեպոնին

38 տարեկանում Վերդին սիրավեպ ունեցավ երգչուհի (սոպրանո) Ջուզեպինա Ստրեպոնիի հետ։ Նրանք ամուսնացան միայն 11 տարի անց, իսկ նրանց համատեղ կյանքը մինչ ամուսնությունը հաճախ դիտվում էր որպես սկանդալային այն վայրերում, որտեղ նրանք ապրում էին։ Ջուզեպինան շուտով դադարեց ելույթ ունենալ, և Վերդին հետևելով Ջոակինո Ռոսինիի օրինակին, որոշեց կարիերան դադարեցնել կնոջ հետ։ Նա հարուստ էր, հանրաճանաչ և սիրահարված։ Հնարավոր է՝ հենց Ջուզեպինան համոզեց նրան շարունակել օպերաներ գրել։ «Հանգստից հետո» Վերդիի գրած առաջին օպերան դարձավ նրա առաջին գլուխգործոցը՝ «Ռիգոլետոն»: Օպերայի լիբրետոն, գրված Վիկտոր Հյուգոյի «Արքան զվարճանում է» պիեսի մոտիվներով էական փոփոխության ենթարկվեց գրաքննության արդյունքում և կոմպոզիտորը մի քանի անգամ մտադրվեց թողնել աշխատանքը, մինչև վերջապես օպերայի ստեղծման ավարտը։ Առաջին բեմադրությունը տեղի ունեցավ Վենետիկում 1851 թվականին և ունեցավ խոշոր հաջողություն։

«Ռիգոլետոն» հավանաբար երբևէ գրված լավագույն օպերան է։ Վերդիի արտիստիկ շռայլությունը նրանում արտահայտված է լիովին։ Հիանալի մեղեդիներով հագեցած ամբողջ պարտիտուրան, ձայնային ելևէջումները հնչում են իրապես երկնային գեղեցկությամբ, չկրկնվելով, բազմաթիվ արիաներն ու նվագախմբի կատարումները հետևում են միմյանց երաժշտական հանճարի այս անդադար տոնակատարության մեջ, խթանում են ապրումները՝ միահյուսելով ողբերգականն ու կատակերգականը։

Վերդիի հաջորդ նշանավոր օպերան՝ «Տրավիատան» արավեց և բեմադրվեց «Ռիգոլետոյից» երկու տարր անց։ Սրա լիբրետոն գրվեց Ալեքսանդր Դյումա – որդու «Կամելիազարդ տիկինը» պիեսի հիման վրա։

Այնուհետև հաջորդեցին ևս մի քանի օպերաներ, որոնց շարքում այսօր հաճախ կատարվող «Սիցիլիական ժամերգություն»-ը (Les vêpres Siciliennes, գրված Փարիզի օպերայի պատվերով), «Տրուբադուր»-ը (Il Trovatore), «Դիմակահանդես»-ը (Un ballo in maschera), «Ճակատագրի ուժը» (La forza del destino, գրված Սանկտ-Պետերբուրգի Մարինյան թատրոնի պատվերով), «Մակբեթ»-ի (Macbeth) երկրորդ հրատարակությունը։

1869 թվականին Վերդին գրեց «Libera Me»-ն՝ Ջոակինո Ռոսինիի հիշատակին նվիրված Ռեքվիեմի համար (մյուս մասերը գրել էին ժամանակի ոչ այնքան հայտնի իտալացի կոմպոզիտորները)։ 1874 թվականին գրող Ալեսանդրո Մանձոնիի մահվան կապակցությամբ Վերդին գրեց իր Ռեքվիեմը՝ դրան միացնելով նախկինում գրած «Libera Me»-ի վերափոխված տարբերակը։

Վերդիի վերջին նշանավոր օպերաների մեկը՝ «Աիդա»-ն նրան պատվիրվել էր Սուեզի ջրանցքի բացման առթիվ։ Ըստ որոշ տվյալների՝ երբ տոնակատարության կազմակերպիչներն առաջին անգամ դիմեցին կոմպոզիտորին, նա հրաժարվեց պատվերն ընդունելուց։ Կազմակերպիչները Վերդիին զգուշացրել են, որ նույն առաջարկով կդիմեն Շարլ Գունոյին։ Վերդին հույս է հայտնեց, որ Գունոն կհամաձայնի օպերա գրել։ Եվ միայն երբ կազմակերպիչները սպառնացել են, որ պատվերը կստանա Ռիխարդ Վագները, Վերդին համաձայնել է ծանոթանալ պայմանագրի կետերին։

Վերդին և Վագները, յուրաքանչյուրը լինելով իր ազգային օպերային դպրոցի առաջնորդը, չէին սիրում միմյանց։ Ամբողջ կյանքում նրանք երբեք չհանդիպեցին։ Վագների և նրա երաժշտության մասին Վերդիի գրած մեկնաբանությունները պահպանվել են փոքր քանակով, որոնք անբարյացակամ են («Նա միշտ բոլորովին անտեղի ընտրում է չտրորված արահետ՝ փորձելով թռչել այնտեղ, ուր նորմալ մարդը պարզապես գնում է ոտքով՝ հասնելով շատ ավելի լավ արդյունքների»)։ Այնուամենայնիվ, Վերդին իմանալով Վագների մահվան մասին՝ ասել է. «Ինչ տխուր է… Այդ անունը մեծ հետք թողեց արվեստի պատմության մեջ»: Իսկ Վագներից հայտնի է միայն մեկ արտահայտություն՝ Վերդիի երաժշտության մասին։ Լսելով Ռեքվիեմը, մեծ գերմանացին՝ մշտապես պերճախոս, միշտ շռայլ, բայց ոչ շողոքորթող մյուս շատ կոմպոզիտորների մասին արած մեկնաբանություններում, ասել է. «Ավելի լավ է՝ ոչինչ չասել»: «Աիդա»-ն մեծ հաջողությամբ բեմադրվեց Կահիրեում 1871 թվականին։

Մթնշաղ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաջորդ տասներկու տարին Վերդին շատ քիչ աշխատեց՝ դանդաղորեն խմբագրելով իր նախկինում գրած մի քանի ստեղծագործություններ։

«Օթելլո» օպերան՝ գրված Վիլյամ Շեքսպիրի պիեսի հիման վրա, բեմադրվեց Միլանում 1887 թվականին։ Այդ օպերայի երաժշտությունն «անվերջանալի է»: Այն չի պարունակում իտալական ավանդական օպերայի՝ արիաների բաժանումն ու վոկալ երաժշտական կաղապարները։ Այս նորարարությունը կատարվել էր Վագների օպերային բարեփոխումների ազդեցությամբ՝ վերջինիս մահից հետո։ Բացի դրանից՝ դարձյալ Վագների բարեփոխումների ազդեցությամբ Վերդիի ուշ շրջանի ոճը բարձրացավ վոկալ երաժշտական առավել բարձր մակարդակի։ Դա օպերան դարձրեց ավելի իրատեսական, չնայած վախեցնում էր իտալական ավանդական օպերայի երկրպագուներին։

Վերդիի վերջին՝ «Ֆալստաֆ» (Falstaff) օպերան, որի լիբրետոն կոմպոզիտոր և լիբրետոների հեղինակ Արիո Բոյտոն գրեց Շեքսպիրի «Վինձորի չարաճճի կանայք» (Merry Wives of Windsor) կատակերգության ֆրանսերեն թարգմանության հիման վրա, որը կատարել էր Վիկտոր Հյուգոն։ Այդ կատակերգության փայլուն պարտիտուրան ավելի հարազատ էր վագներյան «Մեյստերզինգերամ» օպերային, քան Ռոսինիի ու Մոցարտի կատակերգական օպերաներին։ Եռուն մեղեդին թույլ է տալիս չդանդաղեցնել սյուժեի զարգացումը և ստեղծում է շիլաշփոթի տպավորություն, որն այնքան հարազատ է շեքսպիրյան կատակերգությանը։ Օպերան ավարտվում է յոթհնչյուն ֆուգայով, որով Վերդին լիովին ցույց է տալիս կոնտրապունկտին տիրապետելը։

Կաթվածահար լինելով նա կարողանում էր ներքին լսողությամբ կարդալ Պուչինիի «Բոհեմ», «Տոսկա», Լեոնկավալոյի «Ծաղրածուները», Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերաների պարտիտուրաները։ Բայց այն, ինչ նա մտածում էր այդ օպերաների մասին՝ գրված իր ուղղակի և արժանի ժառանգների կողմից, մնաց անհայտ։ Վերդին մահացավ 1901 թվականի հունվարի 27-ին։

Ոճ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջուզեպպե Վերդի

Վերդիի նախորդներից նրա ստեղծագործության վրա ազդել են Ռոսսինին, Բելլինին, Մեյերբերը և ամենակարևորը՝ Դոնիցետտին: Վերջին երկու օպերաներում («Օթելլո» և «Ֆալստաֆ») նկատելի է Ռիխարդ Վագների ազդեցությունը։ Հարգելով Գունոյին, ում ժամանակակիցները համարում էին դարի մեծագույն կոմպոզիտորը, Վերդին այնուամենայնիվ ոչինչ չի վերցրել մեծ ֆրանսիացուց։ «Աիդա» օպերայի որոշ հատվածներ ցույց են տալիս, որ կոմպոզիտորը ծանոթ է եղել ռուս կոմպոզիտոր Միխայիլ Գլինկայի (1804-1857) ստեղծագործություններին։ Գլինկային Արևմտյան Եվրոպայում հանրաճանաչ դարձրեց Ֆրանց Լիստը՝ վերադառնալով ռուսաստանյան համերգաշրջանից։

ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ՝ նվիրված Ջուզեպպե Վերդիին, 1963 թ.

Իր գործունեության ողջ ընթացքում տենորի համար նախատեսված գործերում Վերդին հրաժարվեց օգտագործել բարձր օկտավայի “դո”-ն՝ նկատի ունենալով, որ հենց այդ հնչյունը լիքը դահլիճի առջև կատարելու առիթը շեղում է կատարողներին և՛ կատարումից առաջ, և՛ հետո, և՛ հենց կատարման պահին։

Չնայած նրան, որ Վերդիի մոտ նոտայագրումը կատարված է վարպետորեն, սակայն կոմպոզիտորը հերոսների զգացմունքներն ու գործողության դրամատիզմն արտահայտելու համար մեծ մասամբ հիմնվում է իր երաժշտական շնորհի վրա։ Ի դեպ, շատ հաճախ Վերդիի օպերաներում, հատկապես վոկալ մենակատարումների համարներում հարմոնիան դիտմամբ ավելի ժուժկալ է, և ամբողջ նվագախումբը հնչում է ինչպես մեկ գործիք (Վերդիին է վերագրվում “Նվագախումբը մեծ կիթառ է” արտահայտությունը)։ Որոշ քննադատներ պնդում են, որ Վերդին տեխնիկական տեսանկյունից քիչ ուշադրություն է դարձրել պարտիտուրային, քանզի նա անցած դպրոցի և հմտության պակաս ուներ։ Ինքը՝ Վերդին մի անգամ ասել է. «Ես դա լրջորեն եմ ասում, բայց “գիտելիք” ասելով ես ամենևին չեմ հասկանում երաժշտական գիտելիքներ»: Այնուամենայնիվ, սխալ կլիներ պնդել, թե Վերդին թերագնահատել է նվագախմբի արտահայտչականության ուժը և չի կարողացել այն կիրառել ամբողջականությամբ, երբ իրեն պետք է եղել։ Բացի դրանից, նվագախմբում և կոնտրապունկտում կատարված նորարարությունները բնութագրական են Վերդիի ստեղծագործության համար, բնութագրական են այնքանով, որ ուրիշ կոմպոզիտորներ չէին համարձակվում փոխառել որոշ համարձակ հնարքներ՝ դրանց ակնթարթորեն ճանաչվելու պատճառով։

Վերդին առաջին կոմպոզիտորն է, ով հատուկ որոնում էր լիբրետոյի այնպիսի սյուժե, որն ամենից լավ կհամապատասխաներ իր կոմպոզիտորական տաղանդի առանձնահատկություններին։ Սերտ համագործակցելով լիբրետիստների հետ և գիտենալով, որ հենց դրամատիկական արտահայտչականությունն իր տաղանդի գլխավոր ուժն է, նա ձգտում էր սյուժեից վերացնել “անպետք տարրերը” և “ավելորդ հերոսներին”՝ բեմում թողնելով միայն խիստ զգացմունքային կերպարներին ու հարուստ դրամատիզմ։

Օպերաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերդիի արձանը Բուսետո բնակավայրում
  • Օբերտո, կոմս դի Սան Բոնիֆաչո (Oberto, Conte di San Bonifacio) - 1839
  • Արքա մեկ ժամով (Un Giorno di Regno) - 1840
  • Նաբուկկո (Նաբուքոդոնոսոր) (Nabucco) - 1842
  • Լոմբարդցիները Առաջին խաչակրաց արշավանքում (I Lombardi) - 1843
  • Էրնանի (Ernani) - 1844 Վիկտոր Հյուգոյի համանուն պիեսի հիման վրա
  • Երկու Ֆոսկարի (I due Foscari) - 1844. Բայրոնի համանուն պիեսի հիման վրա
  • Ժաննա դ'Արկ (Giovanna d’Arco) - 1845. Շիլլերի «Օռլեանի կույսը» պիեսի հիման վրա
  • Ալզիրա (Alzira) - 1845. Վոլտերի համանուն պիեսի հիման վրա
  • Աթիլլա (Attila) - 1846.
  • Մակբեթ - 1847. Ըստ Շեքսպիրի համանուն ողբերգության
  • Ավազակներ (I masnadieri) - 1847. Ըստ Շիլլերի համանուն պիեսի
  • Երուսաղեմ (Jérusalem) - 1847 (Լոմբարդցիներ օպերայի վերախմբագրում)
  • Կորսար (Il corsaro) - 1848. Բայրոնի համանուն պոեմի հիման վրա
  • Լենյանոյի ճակատամարտը (La battaglia di Legnano) - 1849
  • Լուիզա Միլլեր (Luisa Miller) - 1849. Ըստ Շիլլերի «Խարդավանք և սեր» պիեսի
  • Ստիֆելիո (Stiffelio) - 1850
  • Ռիգոլետտո - 1851. Ըստ Հյուգոյի «Արքան զվարճանում է» պիեսի
  • Տրուբադուր (Il Trovatore) - 1853
  • Տրավիատա - 1853. Ըստ Ա. Դյումա-որդու «Կամելիազարդ տիկինը» պիեսի
  • Սիցիլիական ժամերգություն (Les vêpres siciliennes) - 1855
  • Սիմոն Բոկանեգրա - 1857.
  • Արոլդո (Aroldo) - 1857 («Ստիֆելիո» օպերայի վերախմբագրում)
  • Պարահանդես-դիմակահանդես (Un ballo in maschera) - 1859.
  • Ճակատագրի ուժը (La forza del destino) - 1862.
  • Դոն Կարլոս (Don Carlos) - 1867. Ըստ Շիլլերի համանուն պիեսի
  • Աիդա (Aida) - 1871
  • Օթելլո (Otello) - 1887. Ըստ Շեքսպիրի համանուն ողբերգության
  • Ֆալստաֆ (Falstaff) - 1893. Ըստ Շեքսպիրի «Վինձորի չարաճճի կանայք» կատակերգության

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118626523 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Discogs — 2000.
  8. 8,0 8,1 8,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. 9,0 9,1 9,2 Верди Джузеппе // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.theguardian.com/friday_review/story/0,3605,428319,00.html
  11. Ռ. Եսայան, Ն. Ավետիսյան, Երաժշտության աշխարհում. Օպերա, Երևան, «Արևիկ», 2003, էջ 7:
  12. 12,0 12,1 Rosselli, 2000, էջ` 12
  13. 13,0 13,1 Parker, n.d., մեկնաբանություն՝ §2
  14. Rosselli, 2000, էջ` 14
  15. Parker, 1998, էջ` 933
  16. Phillips-Matz, 1993, էջեր` 20–21
  17. Kimbell, 1981, էջ` 92
  18. Parker n.d., §2.
  19. Phillips-Matz 1993, p. 46.
  20. Phillips-Matz 1993, pp. 27–30.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Ջուզեպպե Վերդի հոդվածին

Ընդհանուր

Ձայնագրություններ