Ալեքսանդր Թոփչյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Էդուարդի Թոփչյան
Ծնվել է1939 սեպտեմբերի 7
ԾննդավայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրականագետ, թարգմանիչ և արձակագիր
Լեզուհայերեն[1]
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան[2]
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ՊարգևներՀայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ
ԱմուսինԱնահիտ Թոփչյան
Ալեքսանդր Թոփչյան Վիքիդարանում

Ալեքսանդր Էդուարդի Թոփչյան (1939, սեպտեմբերի 7, Երևան), հայ գրող, գրականագետ, գրաքննադատ, դրամատուրգ, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1970 թվականից: ԽՄԿԿ անդամ 1971 թվականից:

Էդուարդ Թոփչյանի որդին, Ստեփան Թոփչյանի եղբայրը, Անահիտ Թոփչյանի ամուսինը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Երևանի Գրիգոր Խանջյանի անվան թիվ 56 միջնակարգ դպրոցում։ 1962 թվականին ավարտել է ԵՊՀ: 962-1963 թվականներին աշխատել է «Պիոներ կանչ» պարբերականում, 1963-1965 թվականներին՝ «Հայաստան» հրատարակչությունում, 1966-1975 թվականներին՝ «Գարուն» ամսագրում, 1975-1988 թվականներին՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, 1982-989 թվականներին՝ Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի գրական բաժնի վարիչ, 1991-1995 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ լրատվության հանձնաժողովում[3]։ 1960-1980 թվականների ընթացքում Հայաստանի, Մոսկվայի և միութենական այլ հանրապետությունների գրական մամուլում տպագրված հոդվածները նրան միութենական ճանաչում են բերել։

Հեղինակ է բազում թարգմանությունների ռուսերենից և ֆրանսերենից, որոնց թվում են Մոլիերի, Լարոշֆուկոյի, Շադեռլո դը Լակլոյի, Ապոլիների, Պրեվերի, Կոկտոյի, Ժիրոդուի, Անույի, Ռընարի, Սագանի և այլոց գործերը։ Հրատարակել է մոտ 500 գրականագիտական հոդված մամուլում՝ նվիրված արդի գրականության հարցերին։ Որպես գլխավոր խմբագրիչ և հրատարակության վարիչ, Թոփչյանի գործունեության շնորհիվ հրատարակվել են Ռուբեն Սևակի, Վազգեն Շուշանյանի, Հրաչ Զարդարյանի, Հարութ Կոստանդյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի և այլ հայ գրողների ստեղծագործությունները, ինչպես նաև հայ գրողների ժողովածուներ և անթոլոգիաներ այլ լեզուներով։ Ալեքսանդր Թոփչյանի հեղինակությամբ լույս են տեսել նաև մի քանի գեղարվեստական գրքեր[4][5]։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականագիտական աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բառի սահմանները (1978)
  • Ժամանակ և պատկեր (ռուսերեն, 1983)
  • Ապագայի ներկայությամբ (1987)

Գեղարվեստական գործեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թարգմանություններ (ֆրանսերենից և ռուսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լադա Յոզեֆ, Խորամանկ սանամեր աղվեսի պատմությունը, Երևան, «Հայաստան», 1964, 83 էջ:
  • Պրևեր Ժակ, Արյու և փետուր (բանաստեղծությունների ժողովածու), Ե., «Հայաստան», 1965:
  • Լոնդոն Ջեկ, Երկեր 12 հատորով, հ. 4, (գրքի մեջ մտնող «Կյանքի սերը» պատմվածաշարը թարգմանել է Ա. Թոփչյանը), Ե., «Հայաստան», 1966, 715 էջ:
  • Պրևեր Ժակ, Հեքիաթներ չարաճճի երեխաների համար, Ե., «Հայաստան», 1972:
  • Սիմենոն Ժորժ, Դեղին շունը, Ե., «Հայաստան», 1975:
  • Քաչա Վահե, Գիշատիչների խնջույքը, Ե., «Սովետական գրող», 1976, 368 էջ:
  • Ֆրանսուա դը Լառոշֆուկո, Մաքսիմներ, Ե., «Սովետական գրող», 1978:

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևներ, կոչումներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռուբեն Սևակի անվան մրցանակ, 1986
  • ՀԳՄ Միքայել Նալբանդյանի անվան մրցանակ, 1992
  • Սուրբ Էջմիածնի «Կանթեղ» մրցանակ, 2004
  • ՀԳՄ Դ.Դեմիրճյանի անվան մրցանակ, 2005
  • ՀՀ նախագահի մրցանակ, 2006
  • ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2009
  • Ֆրանսիական կառավարության բարձր պարգև՝ «Արվեստների և գրականության սպայի» (Officier de l’Ordre des Arts et des Lettres) շքանշան, 2010
  • Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012)[6]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Record #167114760 // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  3. «Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխավոր խմբագիր Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2005:
  4. Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1995: Հ. 2:
  5. «AV Production - Ալեքսանդր Թոփչյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-01-24 
  6. Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին