Ալեքսանդր Թոփչյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Թոփչյան
Ծնվել էսեպտեմբերի 7, 1939(1939-09-07) (81 տարեկան)
ԾննդավայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրականագետ, թարգմանիչ և արձակագիր
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան[1]
ԿրթությունԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետ (1962)
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ԱշխատավայրԿանչ, «Հայաստան» հրատարակչություն, Գարուն, Հայֆիլմ, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան և Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով
ՊարգևներՀայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ Ռուբեն Սևակի անվան մրցանակ Պողոսյան մրցանակ ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ և Արվեստի և գրականության շքանշանի սպա
ԱմուսինԱնահիտ Թոփչյան
Ալեքսանդր Թոփչյան Վիքիդարանում

Ալեքսանդր Էդուարդի Թոփչյան (1939, սեպտեմբերի 7, Երևան), հայ գրող, գրականագետ, գրաքննադատ, դրամատուրգ, արձակագիր, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1970 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1971 թվականից։

Էդուարդ Թոփչյանի որդին, Ստեփան Թոփչյանի եղբայրը, Անահիտ Թոփչյանի ամուսինը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Երևանի Գրիգոր Խանջյանի անվան թիվ 56 միջնակարգ դպրոցում։ 1962 թվականին ավարտել է ԵՊՀ։ 1962-1963 թվականներին աշխատել է «Պիոներ կանչ» պարբերականում, 1963-1965 թվականներին՝ «Հայաստան» հրատարակչությունում, 1966-1975 թվականներին՝ «Գարուն» ամսագրում, 1975-1988 թվականներին՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, 1982-1989 թվականներին՝ Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի գրական բաժնի վարիչ, 1991-1995 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ լրատվության հանձնաժողովում[2]։ 1960-1980 թվականների ընթացքում Հայաստանի, Մոսկվայի և միութենական այլ հանրապետությունների գրական մամուլում տպագրված հոդվածները նրան միութենական ճանաչում են բերել։

Հեղինակ է բազում թարգմանությունների ռուսերենից և ֆրանսերենից, որոնց թվում են Մոլիերի, Լարոշֆուկոյի, Շադեռլո դը Լակլոյի, Ապոլիների, Պրեվերի, Կոկտոյի, Ժիրոդուի, Անույի, Ռընարի, Սագանի և այլոց գործերը։ Հրատարակել է մոտ 500 գրականագիտական հոդված մամուլում՝ նվիրված արդի գրականության հարցերին։ Որպես գլխավոր խմբագիր և հրատարակության վարիչ, Թոփչյանի գործունեության շնորհիվ հրատարակվել են Ռուբեն Սևակի, Վազգեն Շուշանյանի, Հրաչ Զարդարյանի, Հարութ Կոստանդյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի և այլ հայ գրողների ստեղծագործությունները, ինչպես նաև հայ գրողների ժողովածուներ և անթոլոգիաներ այլ լեզուներով։ Ալեքսանդր Թոփչյանի հեղինակությամբ լույս են տեսել նաև մի քանի գեղարվեստական գրքեր[3][4]։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականագիտական աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բառի սահմանները (1978)
  • Ժամանակ և պատկեր (ռուսերեն, 1983)
  • Ապագայի ներկայությամբ (1987)

Գեղարվեստական գործեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թարգմանություններ (ֆրանսերենից և ռուսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լադա Յոզեֆ, Խորամանկ սանամեր աղվեսի պատմությունը, Երևան, «Հայաստան», 1964, 83 էջ։
  • Պրևեր Ժակ, Արյու և փետուր (բանաստեղծությունների ժողովածու), Ե., «Հայաստան», 1965։
  • Լոնդոն Ջեկ, Երկեր 12 հատորով, հ. 4, (գրքի մեջ մտնող «Կյանքի սերը» պատմվածաշարը թարգմանել է Ա. Թոփչյանը), Ե., «Հայաստան», 1966, 715 էջ։
  • Պրևեր Ժակ, Հեքիաթներ չարաճճի երեխաների համար, Ե., «Հայաստան», 1972։
  • Սիմենոն Ժորժ, Դեղին շունը, Ե., «Հայաստան», 1975։
  • Քաչա Վահե, Գիշատիչների խնջույքը, Ե., «Սովետական գրող», 1976, 368 էջ։
  • Ֆրանսուա դը Լառոշֆուկո, Մաքսիմներ, Ե., «Սովետական գրող», 1978։

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևներ, կոչումներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռուբեն Սևակի անվան մրցանակ, 1986
  • ՀԳՄ Միքայել Նալբանդյանի անվան մրցանակ, 1992
  • Սուրբ Էջմիածնի «Կանթեղ» մրցանակ, 2004
  • ՀԳՄ Դ.Դեմիրճյանի անվան մրցանակ, 2005
  • ՀՀ նախագահի մրցանակ, 2006
  • ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2009
  • Ֆրանսիական կառավարության բարձր պարգև՝ «Արվեստների և գրականության սպայի» (Officier de l’Ordre des Arts et des Lettres) շքանշան, 2010
  • Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012)[5]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #167114760 // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  2. «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխավոր խմբագիր Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2005:
  3. Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1995: Հ. 2:
  4. «AV Production - Ալեքսանդր Թոփչյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-01-24 
  5. Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին