Միմինո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox cinema.png
Միմինո
Мимино́
Mimino75.jpg
«Ларису Ивановну хочу!»
Երկիր {{{2}}} ԽՍՀՄ
Ժանր Կատակերգություն
Թվական 1977
Լեզու Ռուսերեն
վրացերեն
Ռեժիսոր Գեորգի Դանելիա
Սցենարիստ Ռեզո Գաբարիձե
Վիկտորիա Տոկարևա
Դերակատարներ Մհեր Մկրտչյան
Վախթանգ Կիկաբիձե
Օպերատոր Անատոլի Պետրիցկի
Երաժշտություն Գիա Կանչելի
Կինոընկերություն Մոսֆիլմ
Տևողություն 92 րոպե

«Միմինո» (վրաց.՝ მიმინო, ռուս.՝ Мимино), խորհրդային կատակերգական ժանրի գեղարվեստական կինոնկար՝ նկարահանված Գեորգի Դանելիայի կողմից՝ 1977 թվականին։

Ֆիլմը մի գավառական օդաչուի պատմություն է, ով որոշում է վերադառնալ մեծ ավիացիա: Սակայն օդաչուն, իրականացնելով իր երազանքը, գիտակցում է, թե ինչքան ուժեղ է իր կապը հայրենիքի հետ և վերադառնում է: Գլխավոր դերակատար Վախթանգ Կիկաբիձեի խոսքերով «Միմինո»-յում Դանելիային «հաջողվում է արտահայտել մարդու և հողի, որի վրա նա մեծացել է, արմատների, առանց որոնց նրա համար ապրելն անհնար է, անսասան կապի մասին միտքը»[1]: Կինոքննադատներ Նեա Զորկայան և Անդրեյ Զորկին բնութագրում են որպես «ֆիլմ այն մասին, ինչպես չկորցնես ինքդ քեզ, մնաս ինքդ քեզ նման», «ֆիլմ, որը խորհում է կյանքում մարդու տեղի մասին, նրա հայրենի հողի մասին, ունայնի, հաստատունի և հիմնավորի մասին»[2]:

1977 թվականին հուլիսի 1-ին ֆիլմը ցուցադրվեց Միջազգային մոսկովյան կինոփառատոնում[3], իսկ 1978 թվականի մարտի 27-ին կայացավ պրեմիերան մեծ էկրանի[4]ն: Ֆիլմը բարյացակամորեն ընդունվեց քննադատների կողմից, արժանացավ մի քանի պարգևի և մեծ հաջողություն ուներ հանդիսատեսի շրջանում: Ֆիլմից շատ արտահայտություններ դարձան թևավոր խոսքեր[5][6][7]: Գլխավոր դերերում խաղում են Մհեր Մկրտչյանը և Վախթանգ Կիկաբիձեն։ Բեմադրող ռեժիսորը և գլխավոր դերակատարները պարգևատրվեցին ԽՍՀՄ-ի Պետական պարգևներով[4]:

Սյուժե[խմբագրել]

Միմինո (նշանակում է «բազե»[8]) մականունը կրող Վալիկո Միզանդարին՝ վրացական տեղական ավիաուղիների Ми-2 ուղղաթիռի օդաչուն, օդանավակայանում դիմավորում է գերձայնային Տու-144 օդանավ վարող և միջազգային ուղերթներում աշխատող իր նախկին համակուրսեցուն: Այդ օդաչուի անձնակազմից էր ուղեկցորդուհի Լարիսա Իվանովնան, որը և միանգամից գերում է Միմինոյի սիրտը: Ցանկանալով հաջողությունների հասնել մեծ ավիացիայում՝ Միմինոն ուղևորվում է Մոսկվա:

Վալիկոն, համագործակցելով իր «ծանոթների հեռավոր ազգականների ծանոթների» հետ, որպես «էնդոկրինոլոգների կոնֆերանսի մասնակից», տեղավորվում է «Ռոսիա» հյուրանոցում, Դիլջանից վարորդ Ռուբեն Խաչիկյանի հետ նույն համարում: Չնայած հենց առաջին օրը տեղի ունեցած վեճին, նրանց միջև բարեկամական հարաբերություններ են ձևավորվում: Ռուբենը Մոսկվա էր եկել նոր ինքնաթափի հետևից, որը և շուտով ստանում է: Մի քանի օրում ընկերները ծախսում են բոլոր փողերը, և բացի այդ, նրանց վտարում են հյուրանոցից. պարզվում է, որ Ռուբեն Խաչիկյանն ստացել է իր ազգանվանակից կոնֆերանսից ուշացած էնդոկրինոլոգիայի պրոֆեսոր Խաչիկյանի կողմից ամրագրված տեղը, իսկ Վալիկոն բոլորովին կապ չունի դրա հետ:

Հանդիպելով վաղեմի թշնամուն՝ նախկինում Վրաստանում ապրած, քրոջը գայթակղած և երեխայի հետ լքած տղամարդուն, Վալիկոն նրա բնակարանում ոչ մեծ ջարդ է իրականացնում, ինչի համար ձերբակալվում է ոստիկանության կողմից: Ռուբենը չի լքում ընկերոջը ծանր իրավիճակում (նույնիսկ իր հաշվին արձակուրդ է վերցնում) և ամեն կերպ փորձում է օգնել հպարտ լեռնեցի օդաչուին, ով հրաժարվում է իր արաքին որևէ բացատրություն տալ և ոչ մի բառ չի ասում ի օգուտ իր պաշտպանության: Փաստաբանի՝ իր առաջին գործը վարող, բայց Վրացական ԽՍՀ-ի ՆԳՆ-ի միջոցով բոլոր հանգամանքները պարզած երիտասարդ աղջկա շնորհիվ Վալիկոն ստանում է ոչ թե դատախազի պահանջածի չափով երկու տարի ազատազրկում, այլ միայն տուգանքի է ենթարկվում: Դատավարության ընթացքում լրանում էր Միմինոյի 35 տարին, ինչը պատճառ է դառնում մեծ ավիացիայի ինքնաթիռներով վերաորակավորվելու հնարավորության ձևական մերժման:

Արդեն տուն վերադառնալու որոշում ընդունած Միմինոն օդանավակայանում պատահաբար ծանոթանում է պատերազմի վետերան և ազդեցիկ անձնավորության՝ Իվան Սերգեևիչ Վոլոխովի հետ: Վերջինս շփոթում է Վալիկոյին ռազմաճակատում իր զոհված ընկերոջ որդու հետ: Վոլոխովն իր մյուս զինակցի՝ խոշոր կուսակցական պաշտոնյայի միջոցով, չնայած պարզված շփոթմունքին, օգնում է Վալիկոյին իրականացնել երազանքը:

Միմինոն դառնում է միջազգային ուղերթների օդաչու և թռչում է Տու-144-ով: Բայց մարդկանց հանդեպ լինելով սրտաբաց և բարյացակամ՝ Վալիկոն այնքան էլ հարմարավետ չի զգում իրեն Եվրոպայի մեծ քաղաքներում և կարոտելով հայրենիքը, վերադառնում է տուն՝ հարազատ Թելավի քաղաք, իր սիրած աշխատանքին, իր հարզատների և մերձավորների մոտ:

Դերերում[խմբագրել]

Գլխավոր դերերում[խմբագրել]

Դերերում[խմբագրել]

Դրվագներում[խմբագրել]

Դրվագներում (նշված չեն ենթագրերում)[խմբագրել]

Հնչյունավորում[խմբագրել]

Նկարահանող խումբ[խմբագրել]

Գեորգի Դանելիա, ֆիլմի բեմադրող ռեժիսոր և սցենարի համահեղինակ

Մրցանակներ[խմբագրել]

  • 1977 - Ոսկե մրցանակ Մոսկովյան X կինոփառատոնում (Գեորգի Դանելիա)
  • 1978 - Լավագույն կատակերգական ֆիլմի մրցանակ Համախորհրդային XI կինոփառատոնում Երևանում (Գեորգի Դանելիա)
  • 1978 - ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (Գեորգյ Դանելիա, Վաղթանգ Կիկաբիձե, Ֆրունզիկ Մկրտչյան)
  • 1979 - «Ոսկե Լաչենո» մրցանակ Ավելլինոյի XIX Միջազգային կինոփառատոնում (Գեորգի Դանելիա)[4]

Ֆիլմի ստեղծման գործընթաց[խմբագրել]

Սցենարի պատրաստում[խմբագրել]

Ֆիլմի սյուժեն գիշերն իր ուղղաթիռը ծառից կապող օդաչուի մասին էր, որը Դանելիային պատմել էր իր ընկեր սցենարիստ Ռեզո Գաբրիձեն: Սակայն այն նակարահանել ռեժիսորը մտադիր չէր: Վիկտորիա Տոկարևայի համահեղինակությամբ գրվեց սցենար գյուղացի աղջկա մասին, ով սիրահարվել էր շեփորահար և բանաստեղծություններ գրող օդաչուին. ընթանում էին նկարահանման նախապատրաստական աշխատանքները, որոնց մնացել էր մեկ ամիս: Մի անգամ Դանելիան պատմեց սյուժեն իր ընկերոջը՝ գրող Մաքսուդ Իբրահիմբեկովին, ով նկատեց, որ ուղղաթիռը ծառից կապող օդաչուի պատմությունն ավելի հետաքրքիր է: Դրանից հետո ռեժիսորը, ինչպես ինքն է պնդում հասկացավ, որ շեփորահարի մասին կինոնկար չի նկարահանի:[10]

Հաջորդ օրը Դանելիան զանգահարեց Թբիլիսի՝ Գաբրիձեին, և նա շտապ ժամանեց Մոսկվա: Երեքով՝ Դանելիան, Գաբրիձեն և Տոկարևան մեկնեցին «Բոլշևո» ստեղծագործական տուն և սկսեցին արագ նոր սցենար գրել: Նկարահանումներն սկսելուց մեկ ամիս առաջ հայտնի էր միայն այն, որ ֆիլմում լինելու է ուղղաթիռ, շղթա, կողպեք և Կիկաբիձեն՝ գլխավոր դերում: Սցենարի վրացական մասը գրեց Դանելիան, մնացածը՝ Տոկարևան և Գիբրաձեն:[11] Երկրորդ ռեժիսոր Յուրի Կուշներյովը տարավ պատրաստի նյութերը Մոսկվա, որտեղ աշխատում էր նկարահանող խումբը. պատրաստեցին կոստյումները, դեկորացիաները, բյուջեն, ընտրեցին նկարահանման վայրերը: Արդյունքում՝ նկարահանման սկզբին պատրաստ էր սցենարի առաջին տարբերակը, որը հետագայում սրբագրվեց և հստակեցվեց:[12]

Մի շարք դրվագներ և անուններ սցենար մտան կյանքից: Այսպես, օրինակ՝ գլխավոր հերոսին անվանեցին քանդակագործ Վալերիան Միզանդարիի՝ ֆիլմի սցենարիստ Ռեզո Գիբրաձեի ուսուցչի պատվին:[13][14] Ավելի վաղ Միզանդարի ազգանունը Դանելիան տվել էր նաև «Не горюй!» ֆիլմի կադրից դուրս կերպարներից մեկին: Փաստաբանի դրվագը նույնությամբ գրված էր Դանելիայի դուստր Սվետլանայի հետ պատահածից: Երբ նրան՝ երիտասարդ փաստաբանին, միայնակ էին թողել կրկնահանցագործի հետ, նա սկսել էր հուշել վախեցած աղջկան, թե ինչ անի և ինչպիսի հարցեր տա: Ի պատիվ Սվետլանա Գեորգևնա Դանելիայի՝ փաստաբանին անվանեցին Սվետլանա Գեորգիևնա:[15]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Кикабидзе В. Подлинная школа // Георгий Данелия. Сборник. — М.: Искусство, 1982. — С. 102—138.
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named zorky
  3. Կաղապար:Статья
  4. 4,0 4,1 4,2 Гл. ред. Любовь Аркус։ «Мимино»։ Энциклопедия отечественного кино։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-04-ին։ http://www.webcitation.org/69fbLs1UN։ Վերցված է 2012-08-01։ 
  5. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named 35let
  6. А.Ю Кожевников Большой словарь: Крылатые фразы отечественного кино. — СПб.: Издательский дом «Нева», 2004. — 831 с. — P. 620, 621. — ISBN 5-7654-2567-4
  7. К. В. Душенко Словарь современных цитат: 4,300 ходячих цитат и выражений XX века, их источники, авторы, датировка. — Аграф, 1997. — 628 с. — P. 81.
  8. Так утверждает сам персонаж в фильме. На самом деле, по-грузински мимино (მიმინო) — ястреб-перепелятник, научное название Accipiter nisus.
  9. {{{վերնագիր}}} {{{վայր}}}.
  10. Тостуемый пьёт до дна, 2012
  11. Татьяна Воинкова «Мимино» (ru) // Атмосфера : газета. — Московский комсомолец, 1 октября 2012. — № 102.
  12. Тостуемый пьёт до дна, 2012
  13. «Резо Габриадзе принимает поздравления с юбилеем»։ Телеканал «Культура»։ 29 июня 2011։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-17-ին։ http://www.webcitation.org/69yAiWHQr։ Վերցված է 2012-08-06։ 
  14. «75 лет Резо Габриадзе»։ Телеканал «Культура»։ 29 июня 2011։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-17-ին։ http://www.webcitation.org/69yAkiENG։ Վերցված է 2012-08-06։ 
  15. Тостуемый пьёт до дна, 2012

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]