ՎՈւԱՄ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
ՎՈւԱՄ
GUAM logo.png
Տեսակմիջկառավարական կազմակերպություն
Հիմնադրված1997
Պաշտ. լեզու(ներ)ռուսերեն
Կայքguam-organization.org
Կոորդինատներ: 50°27′5.4000001000104″ հս․ լ. 30°31′18.120000099997″ ավ. ե. / 50.451500000027778015° հս․. լ. 30.52170000002777783° ավ. ե. / 50.451500000027778015; 30.52170000002777783

Ժողովրդավարության և տնտեսական զարգացման կազմակերպություն (ՎՈՒԱՄ), հանդիսանում է տարածաշրջանային կազմակերպություն, որը ստեղծվել է 1997 թվականին (կազմակերպության խարտիան ստորագրվել է 2001 թ., կանոնադրությունը - 2006 թ.): Անդամ երկրներն են՝ Վրաստան, Ուկրաինա, Ադրբեջան և Մոլդովա (1999-2005թթ. կազմակերպության անդամ էր նաև Ուզբեկստանը): Կազմակերպության անունը ձևավորվել է նրա մեջ ընդգրկված երկրների անունների առաջին տառերից: Նախքան Ուզբեկստանի դուրս գալը կազմակերպությունը կոչվում էր ՎՈՒՈՒԱՄ:

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990-ականների կեսերին ԱՊՀ հետագա զարգացման համար նշվում էր երկու տարբերակ։ Առաջինը համագործակցության շրջանակներում, ինտեգրումը փրկելու շարունակությունն է, որն ներառում է բազմաթիվ փաստաթղթերի ընդունումը , միշտ չէ, որ իրավաբանորեն պարտավորեցնող արձանագրական և պաշտոնական հանդիպումներ: Երկրորդը՝ գործնական ենթաշրջանային համագործակցության տնտեսական եւ / կամ ռազմա-քաղաքական ոլորտում մասնակցությամբ խմբերի զարգացումն է, որոնք, իրոք, ունեն ընդհանուր շահեր և փորձում են խորացնել ինտեգրումը[1]։

ՎՈՒԱՄ-ը հայտարարվել է որպես ասոցիացիա: Նրա բնորոշ առանձնահատկությունը եվրոպական և միջազգային կառույցների նկատմամբ ուղղվածությունն էր: Միության նախաձեռնողները հանդես եկան ԱՊՀ շրջանակներից դուրս: Միևնույն ժամանակ, կարծիք էին հայտնում, որ միության անմիջական նպատակը անդամ երկրների տնտեսական կախվածության թուլացումն էր Ռուսաստանից, հատկապես էներգետիկայի ոլորտում և էներգետիկ տարանցիկ ճանապարհի զարգացումը Ասիայի (Կասպիական) - Կովկաս - Եվրոպա `շրջանցելով Ռուսաստանը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՎՈՒԱՄ-ի շրջանակներում Վրաստանի, Ուկրաինայի, Ադրբեջանի եւ Մոլդովայի համագործակցությունը նախաձեռնվել է 1997 թ. հոկտեմբերի 10-ին Ստրասբուրգում Եվրոպայի Խորհրդի գագաթնաժողովի անդամ երկրների նախագահների հանդիպման ժամանակ[2]: Միևնույն ժամանակ, պաշտոնական հաղորդագրություն է տարածվել ՎՈՒԱՄ դաշինքի ճանաչման վերաբերյալ `«խորհրդատվական ֆորում» կարգավիճակով[[1]: 1999 թ. ապրիլին համաժողովին միացավ Ուզբեկստանը: Այս իրադարձությունը հայտարարվեց Վաշինգտոնում կայացած ՆԱՏՕ-ի հոբելյանական տարեդարձի ժամանակ, որի ժամանակ ՎՈՒՈՒԱՄ-ի պետությունների ղեկավարները ընդունեցին Վաշինգտոնի հռչակագիրը, որի նպատակն էր եվրոպական և եվրատլանտյան կառույցների ինտեգրումը[2]: 2000 թ. սեպտեմբերին ՄԱԿ-ում Հազարամյակի գագաթաժողովի ժամանակ ընդունվեց հուշագիր, որը կարգավորում է ՎՈՒԱՄ-ի ստեղծման եւ գործունեության նպատակները: 2001 թ. հուլիսի 6-ից 7-ը Ուկրաինայի Յալթա քաղաքում տեղի ունեցավ ՎՈՒՈՒԱՄ-ի գագաթաժողովը, որի ժամանակ մասնակից պետությունների ղեկավարները ստորագրեցին կանոնադրություն: Արդյունքում խորհրդատվական ֆորումը ստացավ միջազգային տարածաշրջանային կազմակերպության կարգավիճակ: Խարտիան թվարկեց ոչ միայն ՎՈՒՈՒԱՄ-ի նպատակները, այլև կազմակերպչական կառույցները:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Язькова А. Саммит ГУАМ: намеченные цели и возможности их реализации // Европейская безопасность: события, оценки, прогнозы. — Институт научной информации по общественным наукам РАН, 2005. — В. 16. — С. 10-13.
  2. 2,0 2,1 Торкунов А.В., Тюлин И.Г., Мельвиль А.Ю. и др. Региональные организации на пространстве СНГ // Современные международные отношения и мировая политика: учебник. — М.: Просвещение, 2005. — С. 855-856. — 990 с. — ISBN 5-09-014523-7

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]