Ստենդալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ստենդալ
Stendhal.jpg
Ծննդյան անուն Marie-Henri Beyle
Ծնվել է հունվարի 23, 1783({{padleft:1783|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})[1]
Ծննդավայր Գրենոբլ[2]
Վախճանվել է մարտի 23, 1842({{padleft:1842|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})[1] (59 տարեկանում)
Վախճանի վայր Փարիզ[2]
Գրական անուն Stendhal
Մասնագիտություն գրող[3], ինքնակենսագիր, օրագիր գրող, կենսագիր և վիպագիր
Լեզու ֆրանսերեն
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Ժանրեր վեպ
Գրական ուղղություններ ռոմանտիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Կարմիրն ու Սևը, Պարմի Մենաստանը, On Love, Memoirs of an Egotist, Mémoires d'un touriste, Vanina Vanini, Lucien Leuwen, Armance, The Life of Henry Brulard, Rome, Naples and Florence, Racine and Shakespeare և Q2579559?
Ստենդալ Վիքիքաղվածքում
Stendhal Վիքիպահեստում

Ստենդալ (ֆր.՝ Stendhal, իսկական անունը՝ Մարի-Անրի Բեյլ, ֆր.՝ Marie-Henri Beyle, հունվարի 23, 1783[1], Գրենոբլ[2] - մարտի 23, 1842[1], Փարիզ[2]), ֆրանսիացի գրող, ֆրանսիական ռեալիստական վեպի հիմնադիրներից մեկը։ Ստենդալը ֆրասիական գրականության ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։

Անձնական կյանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնողական քնքշանքից զուրկ մեծացած այս երեխայի տաղանդին հավատում էր միայն մորաքույրը. նա խնամում էր Անրիին, երբ մահացավ մայրը, ապա լքեց հայրը։

Կրթությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղական դպրոցը ավարտելուց հետո՝ 1799 թվականին, Անրին մեկնեց Փարիզ։ Այստեղ նրան հաջողվեց ընդունվել բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Ստենդալը գրական գործունեություն սկսեց ծավալել 1827-ից։

Վերջին տարիները և մահը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կյանքի վերջին տարիներին Ստենդալի հոգեվիճակն անհանգստացնում էր նրա մտերիմներին. նա ուներ վատ տրամադրություն և հուզվում էր առանց որևէ պատճառի։ Հաճախ նրա օրագրում հայտնվում էին տարօրինակ ցրառումներ դրանցից մեկը նման էր կանխատեսման. «Ես կուզեմ մեռնել փողոցում՝ զբոսանքի ժամանակ, ճիշտ այնպես, ինչպես անտեր շները»: Նրա այդ ցանկությունն իրականացավ. Ստենդալը մահացավ Փարիզում 1842 թվականի մարտի 23-ին՝ զբոսանքի ժամանակ։

Հիմնական ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Արմանս» վեպ (հհ. 1-3, 1827);
  • « Վանինիա Վանինի» նովել (1829, թարգմանվել է հայերեն[4]).
  • «Կարմիրն ու Սևը (վեպ)» (ֆր.՝ Le Rouge et le Noir; 2 հատոր, 1830, թարգմանվել է հայերեն[5])
  • «Պարմի Մենաստանը (Ստենդալ)» («La Chartreuse de Parme»; 2 հատոր 1839 - 1846, թարգմանվել է հայերեն[6])
  • «Իտալական քրոնիկներ» (հարատրակվել են 1855 թ.)
  • «Զբոսաշրջիկի նոթերը» (հհ 1 - 2, 1838)
  • «Լյուսիեն Լևեն» (անավարտ վեպ, 1834 - 1836, հրատարակվել է 1929 թ.).
  • «Անրի Բրյուլարի կյանքը» (1835, հրատարակվել է 1890 թ.)
  • «Եսասերի հիշողությունները» (1832, հրատարակվել է 1892 թ),
  • «Լամիել» (անավարտ, 1839 - 1842, հրատարակվել է 1889, ամբողջությամբ՝ 1928 թ.)
  • «Չափազանց մեծ բարեհաճությունը կործանարար է» (1839, հրատարակվել է 1912 - 1913 թթ.)
  • «Նապոլեոն» (թարգմանվել է հայերեն)[7]
  • «Մոցարտի կյանքը» (թարգմանվել է հայերեն[8])

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #118617648 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Стендаль Анри Мари, Стендаль Анри Мари // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  3. Record #118617648 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հունիսի 24-ին 2015:
  4. Մոցարտի կյանքը; Չորս նովել / Ստենդալ; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ն. Վարդանյան; Խմբ.՝ Գ.Գ. Խաչատրյան; Նկ.՝ Ֆ.Ց. Աֆրիկյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1982. - 173 էջ ; 20 սմ. - Վանինիա Վանինի - Մինա դը Վանգել - Սնդուկը և ոգին - Էռնեստ կամ սիրո ծագումը։
  5. Կարմիրն ու սևը / Ստենդալ (Անրի Մարի Բեյլ); Թարգմ.՝ Բ. Հարությունյան, Ա. Ջրբաշյան; Խմբ.՝ Ավ. Իսահակյան. - Երևան։ Հայպետհրատ , 1941. - 2 մաս ; 20 սմ. - Մաս 1 (1941, 269 էջ), Մաս 2 (1949, 363 էջ)։
  6. Պարմի մենաստանը։ Վեպ / Ստենդալ (Անրի Մարի Բեյլ); Ֆրանս. թարգմ.՝ Վ. Միքայելյան; Խմբ.՝ Գ.Ս. Քեշիշյան. - Երևան։ Հայպետհրատ , 1961. - 623 էջ։
  7. Նապոլեոն։ [Պատմավեպ] / Ստենդալ (Անրի Մարի Բեյլ); Ռուս. թարգմ.՝ Ա. Սարգսյան; Խմբ.՝ Հ.Հ. Ֆելեքյան. - Երևան։ Հայաստան , 1985. - 472 էջ։ 10 թ. նկ. ; 22 սմ. Պատմագրական տեղեկանք, էջ՝ 421-431 Ծանոթագր., էջ՝ 432-466 Սարգսյան, Ա. թարգմ. Ֆելեքյան, Հարություն Հայկի, 1931- խմբ. Նապոլեոն, Բոնապարտ Ֆրանսիական գրականություն - Պատմավեպ
  8. Մոցարտի կյանքը; Չորս նովել / Ստենդալ; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ն. Վարդանյան; Խմբ.՝ Գ.Գ. Խաչատրյան; Նկ.՝ Ֆ.Ց. Աֆրիկյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1982:
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Ստենդալ հոդվածին