Ջոնի Միտչելլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջոնի Միտչելլ
Joni Mitchell 1983.jpg
Բնօրինակ անուն անգլ.՝ Joni Mitchell
Ի ծնե անուն անգլ.՝ Roberta Joan Anderson
Ծնվել է նոյեմբերի 7, 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1] (73 տարեկան)
Ֆորտ Մաքլեոդ, Ալբերտա, Կանադա[2]
Երկիր Flag of Canada.svg Կանադա[3]
Ժանրեր ֆոլկ ռոք[4][5][6], Folk jazz, փոփ երաժշտություն[7][8], Էթնիկական երաժշտություն[9][10], ժամանակակից ժողովրդական երաժշտություն[11][4], արտ ռոք[12][13][14] և ջազ[15][16]
Մասնագիտություն երգիչ, հեղինակ-կոմպոզիտոր, նկարիչ, հեղինակ-կատարող, արվեստների գործիչ, երաժիշտ, կիթառահար և երաժշտական պրոդյուսեր
Երգչաձայն Կոնտր ալտ
Գործիքներ Appalachian dulcimer, դաշնամուր և կիթառ
Լեյբլ Asylum Records, Geffen Records, Hear Music, Nonesuch Records, Ռեփրայզ Ռեքորդս և Warner Music Group
Շրջանավարտ Alberta College of Art and Design և Aden Bowman Collegiate
Ամուսին Larry Klein
Կայք jonimitchell.com

Ջոնի Միտչելլ (անգլ.՝ Joni Mitchell), իսկական անունը՝ Ռոբերտա Ջոան Անդերսոն (անգլ.՝ Roberta Joan Andersonնոյեմբերի 7, 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1], Ֆորտ Մաքլեոդ, Ալբերտա, Կանադա[2]), կանադացի երգչուհի հեղինակ-կատարող ռոք երաժշտության «ամենակարևոր» կատարողնեից մեկը (այդպես էին նրան անվանել 2002 թվականին կայացած Գրեմմի մրցանակաբաշխության ընթացքում կյանքում կատարած ձեռքբերումների համար մրցանակ հանձնելու ժամանակ)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանուկ հասակում ապագա երգչուհին երազում էր նկարչուհի դառնալ և դպրոցն ավարտելուն պես նա ընդունվում է նկարչական քոլեջ, սակայն շատ շուտ հասկանում է, որը նկարել կարելի է ոչ միայն վրձիններով, այլև բառերով։ Երաժշտությունը միշտ էլ եղել էր նրան համար գեղանկարչության բնական շարունակությունը։ Նրա երգերը գրեթե միշտ լի են շոշփելի, զգալի պատկերներով։ Իսկ երգել նա սկսել է դեռևս 10 տարեկան հասակում, երբ հիվանդանոցում պառկած է եղել պոլիոմելիտով։

1960-ական թվականների սկզբներին նա աշխատում էր Տորոնտոյում (Կանադայի արևմուտքում)։ 1965 թվականի սկզբներին Ջոնին աղջիկ երեխա է ունենում, որին նա տալիս է ուրիշ ընտանիքի դաստիարակելու համար և որին կարողանում է գտնել երեսուներկու տարի անց։ Նույն տարում նա ամուսնանում է ֆոլկ-երաժիշտ Չակ Միտչելլի հետ, որից էլ վերցնում է իր ազգանունը, և նրանք միասին գնում են Դետրոյթ, որտեղ նա սկսում է ելույթ ունենալ իր հեղինակած ստեղծագործություններով, որոնք հիմնականում ֆոլկ-ռոք ժանրի էին։

Երաժշտական քննադատները և լրագրողները նրա երգերի տեքստերում նկատում են մեծ բանաստեղծական արժեք։ Նրանց տպավորել էր նաև երգչուհու հիշվող ձայնը։ Նրա երաժշտության առանձնահատկությունն այն էր, որ նա սովորական ձևով կիթառը լարելու փոխարեն գրեթե յուրաքանչյուր երգի համար հորինում էր կիթառի լարման մի նոր ձև։ The Byrds խմբից Դեյվիդ Քրոսբի հետ միանալուց հետո նա տեղափոխվում է Նյու Յորք, որտեղ 1967 թվականին թողարկում է իր առանձին դեբյուտային ակուստիկ ալբոմը, որը կոչում է իր անունով։

Այդ ընթացքում Միտչելլի երգերը սկսում են ակտիվ կերպով երգել այլ երգիչներ։ Այնպես է ստացվում, որ նրա երգերից շատերը հայտնի են դառնում ոչ նրա կատարմամբ։ Այսպես նրա դասական գործերից մեկը՝ «Both Sides Now» անունը կրող երգը 1968 թվականինն հայտնվեց Billboard Hot 100-ի լավագույն տասնյակում Ջուդի Կոլլիզի կատարմամբ, իսկ կարճ ժամանակ անց այդ երգը իր երգացանկ մտցրեց հենց ինքը՝ Ֆրենկ Սինատրան։ Նրա «Woodstock» (Վունդստոկյան փետրվար) երգը մեծ հաջողությամբ կատարում էին Կրոբսին և նրա գործընկերներ Crosby, Stills, Nash & Young խմբից։

Հաջողության գագաթնակետին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Big Yellow Taxi» (1970 թվական) անունը կրող երգը Միտչելլի առաջին բեսթսելլերը, որը հենց ինքը ՝Միտչելլն է կատարում դա յուրահատուկ երգ է, այն մասին, որ պետք է պահել շրջակա միջավայրը։ Հետագայում այդ երգը կատարեց Բոբ Դիլանը և շատ այլ հայտնի երգիչներ իսկ 1997 թվականին Ջանեթ Ջեքսոն իր սեփական հիպ-հոպ սինգլի համար վերամշակեց Միտչելլի «Got 'Til It’s Gone» անունը կրող։

1971 թվականին, երբ թողարկվեց «Blue» ալբոմը բոլորը խոսում էին միայն նրա հեղինակային երգերի մասին։ Խոստավանական ստեղծագործություններ այնպիսի ամերիկացի երաժիշտների, հեղինակ-կատարողների ինչպիսքն են Քերոլ Քինգը և Ջեյմս Թեյլորը դժվար էր դասակարգել այս ալբոմը։ Այն ոչ ռոք էր, ոչ էլ փոփ այն ինչ-որ շատ յուրահատուկ մի բան էր։

Երեք տարի անց երբ երգչոհին թողարկում է իր «Court and Spark» անունը կրող ձայնասկավառակը։ Միանգամից պարզ է դառնում, որ նա փոխել է իր ստեղծագործությունների ուղղվածությունը և նա իր կիթառով մտերմիկ, անձնական երգերից շարժվում է դեպի փորձարարական ջազ երաժշտության։ Այս «առկայծող» ալբոմը դարձավ ամենահաջողված ալբոմը նրա ողջ ստեցծագործական կյանքի ընթացքում և զբաղեցրեց երկրորդ հորիզոնականը Billboard 200-ում։ Միտչելլը երբեք չի կարողանա գյուխ գովելլ իր ալբոմների վաճառքի թվերով, սակայն 1970-ական թվականների սկզբներին նրա «You Turn Me On», «Help Me» և «Free Man in Paris» անունները կրող սինգլները երկար չէին մնում խանութների ցուցափեղկերին։

Փորձարարական տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1970-ական թվականների երկրոդ կեսին Միտչելլը շարունակում էր աշխատել և զարգացնել ջազի հնարավորությունները՝ սերտորեն համագործակցելով այնպիսի անվանի ջազ երաժիշտների հետ, ինչպիսիքն են Ջակո Պաաստորիուսը, Հերբի Հենկոկը, Ուեյն Շորտերը, Պատրիկ Բրյուս Մեթենին, Մայքլ Բրեքերը և այլք։ Նա վերջինն էր, ով հասցրեց աշխատել Չառլի Մինգուսի հետ, որի հիշատակին է նվիրվում նրա 1979 թվականին թողարկված «Mingus» անունը կրող ալբոմը։ Երեք տարի անց երգչուհու երկրպագուները սպասում էին նրանից և մեկ ոճային շրջադարձ։ Նա ձայնագրեց «Wild Things Run Fast» անունը կրող ձայնասկավառակը, որը էլեկտրոնային երժշտության ուղղվածության ուներ։ Այդ ընթացքում երբ Միտչելլը էլեկտրոնային երաժիշտ Լարրի Կլեյնամի հետ ամուսիններ էին նրան ստեղծագործություններում՝ ձայնագրություններում գերակշռում էին սինթեզատորները և պարային ռիթմերը։ Սակայն դա նրան չէր խանգարում ձայնագրվել «հին սերնդի» այնպիսի երաժիշտների հետ, ինչպիսիքն են Վիլլի Նելսոնը, Փիթեր Գեբրիելը, Թոմ Փեթթին։ Բոբ Դիլանի, Վան Մորիսոնի, Ռոջեր Ուոտերսի հրավերներով նա հաճույքով և պատրաստակամությամբ մասնակցում էր այդ լեգենդար երաժիշտների կենդանի համերգներին։

Գրեմմի մրցանակաբաշխություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Կատեգորիա Ստեղծագործություն Արդյունք
1969 Լավագույն ֆոլկ կատարում Clouds Հաղթանակ
1974 Տարվա ալբոմ Court and Spark Առաջադրված
1974 Տարվա ձայնագրություն "Help Me" Առաջադրված
1974 Լավագույն կին փոփ կատարող Court and Spark Առաջադրված
1974 Լավագույն գործիքավորում վոկալիստի հետ "Down to You" Հաղթանակ
1976 Լավագույն կին փոփ կատարող The Hissing of Summer Lawns Առաջադրված
1977 Ալբոմների լավագույն հավաքածու Hejira Առաջադրված
1988 Լավագույն կին փոփ կատարող Chalk Mark in a Rain Storm Առաջադրված
1995 Լավագույն փոփ ալբոմ Turbulent Indigo Հաղթանակ
1995 Ալբոմների լավագույն հավաքածու Turbulent Indigo Հաղթանակ
2000 Լավագույն կին փոփ կատարող Both Sides, Now Առաջադրված
2000 Լավագույն ավանդական փոփ վոկալ ալբոմ Both Sides, Now Հաղթանակ
2002 Lifetime Achievement Award Հաղթանակ
2007 Տարվա ալբոմ River: The Joni Letters Հաղթանակ*
2007 Լավագույն փոփ գործիքավորում "One Week Last Summer" Հաղթանակ
2016 Best Album Notes Love Has Many Faces: A Quartet, a Ballet, Waiting to Be Danced Հաղթանակ

Ալբոմներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստուդիական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1968 թվական: Song to a Seagull
  • 1969 թվական: Clouds
  • 1970 թվական: Ladies of the Canyon
  • 1971 թվական: Blue
  • 1972 թվական: For the Roses
  • 1974 թվական: Court and Spark
  • 1975 թվական: The Hissing of Summer Lawns
  • 1976 թվական: Hejira
  • 1977 թվական: Don Juan’s Reckless Daughter
  • 1979 թվական: Mingus
  • 1982 թվական: Wild Things Run Fast
  • 1985 թվական: Dog Eat Dog
  • 1988 թվական: Chalk Mark in a Rain Storm
  • 1991 թվական: Night Ride Home
  • 1994 թվական: Turbulent Indigo
  • 1998 թվական: Taming the Tiger
  • 2000 թվական: Both Sides Now
  • 2002 թվական: Travelogue
  • 2007 թվական: Shine

Live[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1974: Miles of Aisles
  • 1980: Shadows and Light

Գրաքաղություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]