Ալբերտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Ալբերտա
Alberta
Դրոշ Զինանշան
Flag of Alberta.svg
Զինանշան
Երկիր Կանադա Կանադա (պ)
Կարգավիճակ նահանգ
Խոշոր քաղաքներ Կալգարի
Հիմնական լեզու անգլերեն
Բնակչություն (2012) 3 873 745 մարդ
Խտություն 5,85 մարդ/կմ²
Տարածք 661 848 կմ²
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ
 - Ցածրագույն կետ

 Կոլումբիա,[1] 3747 մ
 Վուդ Բուֆալո ազգային պարկ, 152 մ
Ալբերտա վարչական միավորը երկրի քարտեզին
Ժամային գոտի -7
ISO 3166-2 կոդ CA-AB
Փոստային ինդեքսներ AB
Պաշտոնական կայք


Ալբերտա (անգլ.՝ Alberta [ælˈbɜrtə]), Կանադայի 10 նահանգներից մեկը։ Մայրաքաղաքը՝ Էդմոնտոն քաղաքն է[2], խոշորագույն քաղաքը՝ Կալգարի: Բնակչությունը՝ 3 873 745 մարդ (2012 թվականի դրությամբ)[3]: Մակերեսը՝ 661 848 կմ²:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերտան գտնվում է Կանադայի արևմտյան հատվածում, արևմուտքում սահմանակցում է Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի, արևելքում՝ Սասկաչևանի, հյուսիսում՝ Հյուսիս-Արևմտյան տարածքների և հարավում՝ Մոնտանա նահանգի հետ։

Ալբերտայի մայրաքաղաք Էդմոնտոնը գտնվում է նահանգի կենտրոնից դեպի հարավ։ Մայրաքաղաքից 300 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Կալգարի քաղաքը, որը համարվում է նահանգի ամենախոշոր քաղաքը։ Էդմոնտոնը համարվում է Կանադայի նավթային ավազների և այլ հյուսիսային ռեսուրսների յուրացման կենտրոն։ Վերջին տվյալների համաձայն, այդ երկու քաղաքային շրջանների բնակչությունը գերազանցել է 1 միլիոնը[4]:

Ալբերտան իր անվանումը ստացել է Վիկտորիա թագուհու և արքայազն Ալբերտի երկրորդ դստեր՝ արքայադուստր Լուիզա Կարոլինա Ալբերտայի պատվին (1848-1939): Լուիզան Կանադայի 1878-1883 թվականներին ղեկավարող գեներալ-նահանգապետ մարկիզ Լորնի կինն էր։ Լուիզ լիճը, Կարոլին գյուղը և Ալբերտայի լեռը նույնպես իրենց անունը ստացել են Լուիզա արքայադստեր պատվին։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 15-ից նահանգի վարչապետը Ջիմ Պրենտիսն է։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերտան զբաղեցնում է 661 848 կմ² մակերես, որը 5%-ով փոքր է Տեխասի տարածքից կամ 20%-ով մեծ է Ֆրանսիայի տարածքից[5]: Այն մեծությամբ չորրորդ խոշոր նահանգն է Քվեբեկից, Օնտարիոյից և Բրիտանական Կոլումբիայից հետո։

Նահանգի ամենաբարձր կետը 3747 մետր է, որը գտնվում է Կոլումբիա լեռան բարձունքին՝ Ժայռոտ լեռներում, իսկ ամենացածր կետը՝ 152 մետր է, որը գտնվում է Վուդ Բուֆալո ազգային պարկի հյուսիս-արևելյան հատվածում[6]:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերտան ունի չոր ցամաքային կլիմա, որին բնորոշ է տաք ամառը և ցուրտ ձմեռը։ Տարածքը բաց է արկտիկական սառը հոսանքների համար, այդ պատճառով ձմռանը այստեղ լինում են սառնամանիքներ։ Ջերմաստիճանը այստեղ տատանվում է -54 °C-ից (−65 °F) Ալբերտայի հյուսիսային շրջաններում մինչև -46 °C (−51 °F) Ալբերտա նահանգի հարավային շրջաններում։ Ամռանը առավելագույն ջերմաստիճանը լեռներում կազմում է 32 °C (90 °F), իսկ Ալբերտայի հարավային շրջաններում՝ 40 °C (104 °F)[7]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Principal heights by range or region»։ Статистическая служба Канады։ 2005-02-02։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-10-17-ին։ Վերցված է 2012-09-30 
  2. Հ, Ղ Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս». էջ էջ 15. 
  3. «Estimates of population, Canada, provinces and territories, quarterly (persons)»։ Статистическая служба Канады։ 2012-09-27։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-10-17-ին։ Վերցված է 2012-09-30 
  4. «Statistics Canada—CMA population estimates»։ Statistics Canada։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-12-16-ին։ Վերցված է 2009-08-06 
  5. Statistics Canada (February 2005)։ «Land and freshwater area, by province and territory»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-25-ին։ Վերցված է 2007-03-07 
  6. «Climate and Geography»։ About Alberta։ Government of Alberta։ 2008։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-28-ին։ Վերցված է 2008-10-01 
  7. «Climate of Alberta»։ Agroclimatic Atlas of Alberta։ Government of Alberta։ 2003։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-28-ին։ Վերցված է 2008-10-01