Ալբերտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ալբերտա (այլ կիրառումներ)
Picto infobox map.png
Ալբերտա
Alberta
flag of Alberta Զինանշան
Flag of Alberta.svg
Coat of arms of Alberta.svg
Peyto Lake-Banff NP-Canada.jpg
ԵրկիրԿանադա Կանադա
ԿարգավիճակԿանադայի նահանգ և administrative territorial entity of Canada
Մտնում էԿանադա
ՎարչկենտրոնԷդմոնտոն
Ամենաբարձր կետMount Columbia
Օրենսդրական մարմինLegislature of Alberta
Պաշտոնական լեզուներանգլերեն
Բնակչություն4 067 175 մարդ (2016)[1]
Խտություն5,85
Տարածք661 848
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ
 - Ցածրագույն կետ

 Կոլումբիա,[2] 3747 մ
 Վուդ Բուֆալո ազգային պարկ, 152 մ
Alberta, Canada.svg
Հիմնադրված էսեպտեմբերի 1, 1905 թ.
Սահմանակցում էՄոնտանա, Սասկաչևան, Բրիտանական Կոլումբիա և Հյուսիսարևմտյան տարածքներ
Ժամային գոտիMountain Time Zone
ՀապավումAlta. և Alb.
ՓոխարինեցDistrict of Alberta, District of Athabasca, District of Saskatchewan և District of Assiniboia
ISO 3166-2 կոդCA-AB
Փոստային ինդեքսներAB
Անվանված էԼուիզա Բրիտանացի Արգայլի դքսուհի
Կոորդինատներ: 55° հս․ լ. 115° ամ. ե. / 55° հս․. լ. 115° ավ. ե. / 55; 115
alberta.ca/index.aspx

Ալբերտա (անգլ.՝ Alberta [ælˈbɜrtə]), Կանադայի 10 նահանգներից մեկը։ Մայրաքաղաքը՝ Էդմոնտոն քաղաքն է[3], խոշորագույն քաղաքը՝ Կալգարի: Բնակչությունը՝ 4 067 175 մարդ (2016)[1]: Մակերեսը՝ 661 848 կմ²:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերտան գտնվում է Կանադայի արևմտյան հատվածում, արևմուտքում սահմանակցում է Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի, արևելքում՝ Սասկաչևանի, հյուսիսում՝ Հյուսիս-Արևմտյան տարածքների և հարավում՝ Մոնտանա նահանգի հետ։

Ալբերտայի մայրաքաղաք Էդմոնտոնը գտնվում է նահանգի կենտրոնից դեպի հարավ։ Մայրաքաղաքից 300 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Կալգարի քաղաքը, որը համարվում է նահանգի ամենախոշոր քաղաքը։ Էդմոնտոնը համարվում է Կանադայի նավթային ավազների և այլ հյուսիսային ռեսուրսների յուրացման կենտրոն։ Վերջին տվյալների համաձայն, այդ երկու քաղաքային շրջանների բնակչությունը գերազանցել է 1 միլիոնը[4]:

Ալբերտան իր անվանումը ստացել է Վիկտորիա թագուհու և արքայազն Ալբերտի երկրորդ դստեր՝ արքայադուստր Լուիզա Կարոլինա Ալբերտայի պատվին (1848-1939)։ Լուիզան Կանադայի 1878-1883 թվականներին ղեկավարող գեներալ-նահանգապետ մարկիզ Լորնի կինն էր։ Լուիզ լիճը, Կարոլին գյուղը և Ալբերտայի լեռը նույնպես իրենց անունը ստացել են Լուիզա արքայադստեր պատվին։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 15-ից նահանգի վարչապետը Ջիմ Պրենտիսն է։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերտան զբաղեցնում է 661 848 կմ² մակերես, որը 5%-ով փոքր է Տեխասի տարածքից կամ 20%-ով մեծ է Ֆրանսիայի տարածքից[5]: Այն մեծությամբ չորրորդ խոշոր նահանգն է Քվեբեկից, Օնտարիոյից և Բրիտանական Կոլումբիայից հետո։

Նահանգի ամենաբարձր կետը 3747 մետր է, որը գտնվում է Կոլումբիա լեռան բարձունքին՝ Ժայռոտ լեռներում, իսկ ամենացածր կետը՝ 152 մետր է, որը գտնվում է Վուդ Բուֆալո ազգային պարկի հյուսիսարևելյան հատվածում[6]:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերտան ունի չոր ցամաքային կլիմա, որին բնորոշ է տաք ամառը և ցուրտ ձմեռը։ Տարածքը բաց է արկտիկական սառը հոսանքների համար, այդ պատճառով ձմռանը այստեղ լինում են սառնամանիքներ։ Ջերմաստիճանը այստեղ տատանվում է -54 °C-ից (−65 °F) Ալբերտայի հյուսիսային շրջաններում մինչև -46 °C (−51 °F) Ալբերտա նահանգի հարավային շրջաններում։ Ամռանը առավելագույն ջերմաստիճանը լեռներում կազմում է 32 °C (90 °F), իսկ Ալբերտայի հարավային շրջաններում՝ 40 °C (104 °F)[7]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Statistics Canada — 1971.
  2. «Principal heights by range or region»։ Статистическая служба Канады։ 2005-02-02։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-10-17-ին։ Վերցված է 2012-09-30 
  3. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»։ էջ էջ 15 
  4. «Statistics Canada—CMA population estimates»։ Statistics Canada։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-12-16-ին։ Վերցված է 2009-08-06 
  5. Statistics Canada (February 2005)։ «Land and freshwater area, by province and territory»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-25-ին։ Վերցված է 2007-03-07 
  6. «Climate and Geography»։ About Alberta։ Government of Alberta։ 2008։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-28-ին։ Վերցված է 2008-10-01 
  7. «Climate of Alberta»։ Agroclimatic Atlas of Alberta։ Government of Alberta։ 2003։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-28-ին։ Վերցված է 2008-10-01